Oι θεωρίες… της υπογραφής

Πολλές θεωρίες αναπτύχθηκαν τις τελευταίες ημέρες προσπαθώντας να ερμηνεύσουν
πώς η χώρα οδηγήθηκε, μέσα σε λίγους μήνες, σε καθεστώς απόλυτης αναξιοπιστίας
στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με την υπόθεση της απογραφής. Καμία δεν είναι από μόνη
της αρκετή για να εξηγήσει το αποτέλεσμα.

Ας πάρουμε τη θεωρία της κυβέρνησης των αγνών προθέσεων, που θέλει να
αποκαλύψει τα όποια κρυφά ελλείμματα υπάρχουν, για να είμαστε εντάξει με τους
εταίρους μας και να ξέρουμε πού βαδίζουμε. Και τι βρίσκει; Στα οικονομικά
αποτελέσματα των 1.500 ασφαλιστικών ταμείων, ΝΠΔΔ και Οργανισμών Τοπικής
Αυτοδιοίκησης εντοπίζει μια υπερεκτίμηση της τάξης του 1 δισ. ευρώ για το
2003. H «άσπρη τρύπα», λοιπόν, έκρυβε ένα «έλλειμμα» περίπου 0,7% του ΑΕΠ.
Έστω.

Όλα τα άλλα, κυρίως οι δαπάνες για τους αμυντικούς εξοπλισμούς, που τίναξαν
στον αέρα τους προϋπολογισμούς από το 2000 και μετά, κρυφές δεν ήταν. Ήταν
απλώς ετεροχρονισμένες – εδώ ταιριάζει η παλιά ορολογία – στα πλαίσια όμως
μιας συμφωνίας με την ίδια τη Eurostat.

Ήπια προσαρμογή

Αν η ιστορία είχε σταματήσει στην απογραφή της «άσπρης τρύπας», έστω και
κάποιων επιπλέον δαπανών, το πρόβλημα θα ήταν υπό έλεγχο. H κυβέρνηση θα
μπορούσε να δικαιολογήσει μια πολιτική «ήπιας προσαρμογής» και η Ευρωπαϊκή
Ένωση θα ήταν ικανοποιημένη από την επίδειξη μεταμέλειας για ένα μεμονωμένο
λάθος. Άλλωστε, ανάλογες αναθεωρήσεις έχουν κατ’ επανάληψιν γίνει στο παρελθόν
και στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες. Αλλά δεν μείναμε εκεί.

Και το όφελος;

H θεωρία της κυβέρνησης-εκδικητή, που θέλει να μηδενίσει το έργο της
προκατόχου της για να αποκομίσει η ίδια πολιτικό όφελος, είναι μια άλλη
εκδοχή. Ποιο είναι, όμως, τελικά το όφελος που αποκομίζει όταν υποχρεώνεται να
ασκήσει η ίδια πλέον οικονομική πολιτική με δεμένα χέρια; Ακόμη και ο
φανατικότερος αντίπαλος της κυβέρνησης Σημίτη δεν μπορεί να αισθάνεται
ικανοποίηση βλέποντας σε ξένες εφημερίδες γελοιογραφία του πρώην πρωθυπουργού
ως «ντοπέ» δίπλα στον Κεντέρη, στο πλαίσιο ενός απαξιωτικού, για την Ελλάδα
συνολικά δημοσιεύματος.

H βόμβα στα χέρια της

H θεωρία της σκοπιμότητας υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση επιβάρυνε τα ελλείμματα
των προηγούμενων ετών για να ελαφρύνει τα μελλοντικά. Αυτό αφορά κυρίως τις
αμυντικές δαπάνες, οι οποίες θα μπορούσαν να καταγραφούν κατά την παράδοση των
εξοπλισμών, όπως είχε επιλέξει η προηγούμενη κυβέρνηση και είχε αποδεχθεί η
Eurostat ή σε ταμειακή βάση όπως η ίδια επέλεξε, για να μεταφέρει τις δαπάνες
προς τα πίσω και να έχει ανετότερο πεδίο η ίδια στο μέλλον. Ούτως ή άλλως,
όμως, στα δικά της χέρια σκάει τελικά η βόμβα.

Χάθηκε ο έλεγχος

Όλες αυτές οι θεωρίες ερμηνεύουν ίσως ένα κομμάτι της ιστορίας. Αλλά και όλες
έχουν κενά γιατί κανείς δεν μπορεί να πιστέψει ότι η κυβέρνηση ήθελε στ’
αλήθεια να φτάσουμε εδώ που φτάσαμε. Είναι φανερό ότι από ένα σημείο και μετά
χάθηκε ο έλεγχος. Κι αυτό, πιθανότατα, γιατί κινούμενη με την ορμή της
αντιπολίτευσης δεν μπόρεσε να αξιολογήσει και να σταθμίσει το μέγεθος των
συνεπειών που θα είχαν οι πρωτοβουλίες της, ως κυβέρνησης πλέον, στο
περιβάλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κρίμα.