Διαστάσεις H φίλη των Tσετσένων

«Αισθάνομαι υπεύθυνη γι’ αυτούς που κινηματογραφώ. Και αναρωτιέμαι συνεχώς
αν αξίζει τον κόπο να τους κάνω να μιλούν, γνωρίζοντας αυτά που υφίστανται, οι
ίδιοι και οι συγγενείς τους».

Μιλέν Σωλουά: «Μέχρι το 2002, όλος ο κόσμος μιλούσε. Τώρα όλοι σωπαίνουν»

H Μιλέν Σωλουά πηγαίνει συχνά τα δέκα τελευταία χρόνια στην Τσετσενία. Όχι
μόνο για να βιντεοσκοπήσει τη δυστυχία και τη φρίκη, αλλά και για να
επισκεφθεί τους φίλους της στο Γκρόζνυ. Είναι καλά; Τα βγάζουν ακόμη πέρα;
Πήγαν όλα καλά μ’ εκείνη τη γέννα; Το κτίριο 51, στο οποίο βάσισε ένα
ντοκιμαντέρ της που μεταδόθηκε το 2001 από το Arte, περιλαμβάνεται πάντα στο
πρόγραμμά της. Πηγαίνει και βλέπει τις νοικοκυρές που αγωνίζονται κάθε μέρα να
βρουν νερό για να ετοιμάσουν το γεύμα, τους νεαρούς που κρύβονται για να μη
συλληφθούν, τα κορίτσια που φορούν τα πιο κομψά τους ρούχα για να πάνε στο
Πανεπιστήμιο. Εδώ μένουν και πολλές οικογένειες αστυνομικών, που γνωρίζουν
βέβαια ότι η Γαλλίδα σκηνοθέτις βρίσκεται στην πόλη χωρίς άδεια. Και την
προστατεύουν.

Από τότε που οι ρωσικές αρχές έχουν ουσιαστικά απαγορεύσει στους ξένους
δημοσιογράφους να πηγαίνουν στην Τσετσενία, κάθε ταξίδι της Σωλουά είναι
παράνομο. Το πώς καταφέρνει να περνά τους ελέγχους, να αποφεύγει τις
περιπόλους και να φέρνει κάθε φορά μαζί της στη Γαλλία συγκλονιστικά βίντεο,
δεν το αποκαλύπτει. «Ο καθένας έχει τον τρόπο του», λέει στη Μοντ. Ένα από τα
βίντεο που έφερε γυρίστηκε από Ρώσους στρατιώτες στις 5 Μαρτίου 2000, κατά την
ανακατάληψη της πόλης Κομσομόλσκογιε. Οι περισσότεροι από τους 200 αντάρτες
που παραδίδονται στον ρωσικό στρατό ύστερα από υπόσχεση του Κρεμλίνου για
χορήγηση αμνηστίας εκτελούνται εν ψυχρώ. Οι υπόλοιποι στέλνονται σε στρατόπεδα
καταναγκαστικών έργων. Ένα άλλο ερασιτεχνικό βίντεο δείχνει Ρώσους στρατιώτες
να διασκεδάζουν βασανίζοντας αμάχους. Του ενός του ξεριζώνουν το αυτί, έναν
τραυματία τον αποτελειώνουν κτυπώντας τον στο έδαφος. Και όλοι ξεκαρδίζονται
στα γέλια. Είναι το ρωσικό Αμπού Γράιμπ.

H Σωλουά έχει τραβήξει στο παρελθόν πολλές σκηνές και σε ένα άλλο κτίριο, όπου
κατοικούν τα νεαρά μέλη του θιάσου Marcho Doryla («H ελευθερία να είναι μαζί
σου»). Οι ηθοποιοί πραγματοποίησαν πρόσφατα περιοδεία και στην Ευρώπη, και με
τα έσοδα από τις παραστάσεις έκτισαν ξανά τα σπίτια τους. Αλλά δεν τολμούν πια
να μιλήσουν. «H κατάσταση έχει επιδεινωθεί», λέει η σκηνοθέτις. «Υπάρχουν
ελεύθεροι σκοπευτές στις στέγες. Οι φίλοι μου λένε και ξαναλένε το ίδιο
πράγμα: “Τι νόημα έχει να σου μιλήσουμε; Τα ξέρεις ήδη όλα. Όλος ο κόσμος τα
ξέρει. Τι θα αλλάξει;”». Στη χειρότερη κατάσταση απ’ όλους βρίσκονται οι
γυναίκες. «Κάποτε με είχαν γοητεύσει η προσωπικότητά τους, ο τρόπος που
μιλούσαν, το χιούμορ τους. Αλλά ο πόλεμος τις τσάκισε. Όλες έχουν τώρα
ψυχολογικά προβλήματα. H μία πηγαίνει σε χαρτορίχτρες, η άλλη συνομιλεί στον
ύπνο της με τους εξαφανισμένους της οικογενείας της…».