διακοπές Kρήτη – MAPΓAPITEΣ

Τα αρχαία ερείπια πάντα γονιμοποιούσαν τη λαϊκή φαντασία. Έτσι τα λείψανα
της αρχαίας Ελεύθερνας, μέσα σε ένα καταπράσινο λαγκάδι στους βορινούς
πρόποδες του Ψηλορείτη, έγιναν τα ενδιαιτήματα κάποιας βασίλισσας Μαργαρίτας.
H οποία κάποτε ανέβηκε σε ένα κοντινό λιβάδι και θαμπωμένη από την ομορφιά του
τόπου θέλησε να χτίσει εκεί ένα χωριό. Το προίκισε μάλιστα με όλα τα κοσμήματά
της και οι κάτοικοί του ονόμασαν προς τιμήν της το χωριό – πώς αλλιώς; –
Μαργαρίτες. Έτσι, με τους λαϊκούς μύθους του Μυλοποτάμου χτίστηκε ένα από τα
πιο όμορφα χωριά της Κρήτης. Και με ανάλογης ομορφιάς όνομα φυσικά

Από τα χρόνια των Βενετών πάντως το χωριό είχε αυτό το λουλουδιασμένο όνομα. H
ιστορία του όμως εκείνες τις εποχές δεν ήταν και τόσο ανθηρή. Καθώς στα 1333
οι κάτοικοι του χωριού (μαζί με τα χωριά όλου του Μυλοποτάμου, των Σφακίων,
του Σελίνου και Κισσάμου) βαρέθηκαν να πληρώνουν τους βαρείς και ασήκωτους
φόρους στους Βενετσιάνους δεσπότες τους, επαναστάτησαν. Στον ξεσηκωμό κατά της
Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, αρχηγούς είχαν τον Βάρδα Καλλέργη από
την Κίσσαμο και τους αδελφούς Σηφόπουλους. Αυτά όλα δεν άρεσαν στους Βενετούς,
οι οποίοι έστειλαν τον Λαυρέντιο Μοροζίνι να βρει τους άλλους αδελφούς
Καλλέργη (τους φιλοβενετούς δηλαδή, επικεφαλής των οποίων ήταν ο Γεώργιος
Καλλέργης) και να επιβάλουν την τάξη. Όπως και έγινε δηλαδή και η επανάσταση
καταπνίγηκε, και οι Μαργαρίτες ρημάχτηκαν, οι άντρες έπεσαν από μαχαίρι και τα
γυναικόπαιδα εξορίστηκαν. Το ίδιο δράμα επαναλήφθηκε στο χωριό όταν οι Τούρκοι
κατέλαβαν την Κρήτη. Παρά τις καταστροφές, οι Μαργαρίτες έσωσαν την
αρχιτεκτονική μνήμη της ενετοκρατίας στα λείψανα των παλιών αρχοντικών, με τα
θαυμάσια οικόσημα, όπως στα εκπληκτικά αρχοντικά της οικογένειας Δάνδολο, στον
πύργο των Μοάτσων, στη Βίλα της Κατωχωριάς. Όλα επαληθεύουν την ιστορική
μαρτυρία πως οι Μαργαρίτες ήταν το σημαντικότερο χωριό του Μυλοποτάμου στα
χρόνια των Ενετών.

Στην Τουρκοκρατία

Έπειτα από αιματηρούς ξεσηκωμούς ενάντια στους Τούρκους και όταν το πρωτόκολλο
του Λονδίνου εγκατέλειπε το 1830 την Κρήτη ξανά στον Σουλτάνο, στις Μαργαρίτες
αποφασίστηκε η συνέχεια της επανάστασης στην Κρήτη. Εκείνη την περίοδο,
1829-1830, στο χωριό είχε την έδρα του το Κρητικό Συμβούλιο. Οι Μαργαρίτες
υπέφεραν τα πάνδεινα από τους Τούρκους και ιδιαίτερα από τον Αντέμ αγά, ο
οποίος – σύμφωνα με τον ιστορικό Ψιλάκη – έκανε στο χωριό «εγκλήματα
σατανικότερα του Σατανά». Κάποια από αυτά ίσως να εκδικήθηκε το πιο διάσημο
και ηρωικό τέκνο του χωριού ο θρυλικός ηγούμενος της κοντινής Μονής Αρκαδίου,
Γαβριήλ Μαρινάκης, ο οποίος συμμετείχε στην ανατίναξη της πολιορκούμενης Μονής
το 1866, σε μια από τις δραματικότερες στιγμές της Κρητικής Επανάστασης.

Οι Μαργαρίτες υπάρχουν κάπως έξω από τις γνωστές τουριστικές διαδρομές.
Ανήκουν κυριολεκτικά στην πιο άγνωστη και ανεξερεύνητη Κρήτη. Στα στενά
δρομάκια τους φυλάνε καλά μερικά από τα ωραιότερα δείγματα της μεσαιωνικής
αρχιτεκτονικής της υπαίθρου σε ένα μαγευτικό σύνολο από πέτρινα σπιτάκια με
καμάρες, τοξωτά παράθυρα και πόρτες με σκαλιστά υπέρθυρα, πέτρινες βρύσες,
παμπάλαια αρχοντικά με κρυμμένα οικόσημα, και πολεμίστρες, μικρά δώματα με
κληματαριές, λιλιπούτειες αυλές με πιθάρια γεμάτα λουλούδια. Στις κοντινές
γειτονιές του χωριού στέκονται ακόμη όμορφα και γραφικά τα βυζαντινά ξωκκλήσια
και οι παλιοί ναοί: ο Αϊ-Γιάννης ο Θεολόγος, η Μεταμόρφωση του Σωτήρος, ο
Αϊ-Δημήτρης των Δάνδολων. Και στις παλιές και νέες βιοτεχνίες του χωριού
συνεχίζεται η πανάρχαια τέχνη της κρητικής αγγειοπλαστικής και οι μάστορες
πλάθουν και σήμερα πλήθος καλοφτιαγμένων κεραμικών. Τα εντυπωσιακά πιθάρια, το
μικρό αλλά κομψό μουσείο της αγγειοπλαστικής τέχνης και οι παλιοί φούρνοι και
τα εργαστήρια στα Πιθαρουλιανά μαρτυρούν τη βιοτεχνική ιστορία του χωριού, το
οποίο μαζί με το Θραψανό είναι τα μεγαλύτερα αγγειοπλαστικά κέντρα της Κρήτης.
Χωριά των πιθαράδων…

Κάθε άνοιξη οι αγροί γύρω από τις Μαργαρίτες γεμίζουν από τα ομώνυμα
ασπροκίτρινα λουλούδια, ταιριάζοντας τον τόπο με το τοπίο. Το χωριό όμως είναι
όμορφο και φιλόξενο όλο τον χρόνο. Διατηρεί ένα βαθύ άρωμα από την αληθινή
Κρήτη, που το δυναμώνουν οι βουνήσιες πνοές του Ψηλορείτη και οι μακρινές
ανάσες του Κρητικού Πελάγους.

Μη χάσετε…

Λαξευτοί τάφοι στον βράχο, που χρησιμοποιούνταν και σαν κατοικίες. Μάλιστα ο ένας απ’ αυτούς είχε μετατραπεί σε εκκλησία του Αγ. Αντωνίου

* Να επισκεφθείτε τον εκπληκτικό αρχαιολογικό χώρο της
Ελεύθερνας, η οποία ήταν μια εντυπωσιακή πόλη χτισμένη από τους Δωριείς
στις αρχές του 10ου π.X. αιώνα. Ανάμεσα στα επιβλητικά λείψανα δείτε και
μερικά εξαιρετικής τέχνης ψηφιδωτά. Πληροφορία για τους ερωτευμένους: εδώ
έζησε ο πρώτος κιθαρωδός ερωτικών ασμάτων, ο Αμήτωρ. Αμέ!

* Να δείτε και τα κοντινά γραφικά χωριά: Πασαλίτες,
Μελισσουργάκι, Καλαμάς, Πηγουνιανά, Άνω και Κάτω
Τριπόδο, Λαγκό, Τζανακιανά. Σε όλα θα βρείτε γραφικές γωνιές
και κάποιο καφενεδάκι να πιείτε μια ρακή.

* Να επισκεφθείτε τη θρυλική Μονή Αρκαδίου, το ιερότερο σύμβολο
της Κρητικής Επανάστασης, το οποίο παρά την τρομερή του καταστροφή το 1866
αναστηλώθηκε και είναι ένα εξαιρετικής ομορφιάς μνημείο. Μην ξεχάσετε, μετά
την επίσκεψη στη Μονή, να κάνετε την εξαιρετική διαδρομή προς τα όμορφα χωριά
Καβούσι και Χάρκια.

* Να κατεβείτε για μπάνιο στις ωραίες αμμουδιές του Πάνορμου και
στη μεγάλη παραλία στη Σκαλέτα. Απόλαυση δεδομένη εκτός αν φυσάνε
δυνατοί βοριάδες, οπότε αράξτε στις ψαροταβέρνες στον Πάνορμο και συνεχίστε
αλλιώς την απόλαυση.

«Ελληνική καμάρα»

* Να δείτε το ιστορικό σπήλαιο στο Μελιδόνι. Έχει
ωραίες αίθουσες με σταλαγμίτες και σταλακτίτες, στην αρχαιότητα εδώ λατρευόταν
ο χάλκινος γίγαντας Τάλως, αλλά για τους Κρητικούς είναι πιο γνωστό ως τόπος
θυσίας, αφού εδώ θανατώθηκαν από ασφυξία από τη φωτιά που άναψαν οι Τούρκοι
στην είσοδο της σπηλιάς 350 κάτοικοι από το κοντινό χωριό Μελιδόνι το 1822.

* Να κάνετε μια βόλτα, με προσοχή, στο καταπράσινο και ελάχιστα γνωστό
φαράγγι των Μαργαριτών (θα δείτε πινακίδες που σας οδηγούν στην καρδιά
του και για περισσότερες πληροφορίες μιλήστε με τον βοσκό Κώστα Νικολουδάκη,
τηλ. 28340-92454).

* Να δείτε την «Ελληνική καμάρα» πάνω σε ρυάκι της αρχαίας πόλης
στην Ελεύθερνα. O κατασκευαστής μιμήθηκε το σύστημα μυκηναϊκών κατασκευών.

ΦΑΓΗΤΟ

Στο «Σπίτι των Κουρήτων» μπορείτε να απολαύσετε αυθεντική κρητική κουζίνα με
πολύ νόστιμα ντόπια υλικά και ανάμεσα στις συνταγές υπάρχουν πιάτα (κατά
παραγγελία) με… μινωική προέλευση (όπως τα γεμιστά με σουσάμι). Για ψάρι
φυσικά θα κατεβείτε στον Πάνορμο, όπου θα διαλέξετε ανάμεσα στις πολύ καλές
ψαροταβέρνες «Μπαρμπα-Αντρέας» και «Άγκυρα».

ΔΙΑΜΟΝΗ

O παραδοσιακός ξενώνας «Το σπίτι των Κουρήτων»

Αναμφίβολα η καλύτερή σας επιλογή (και ένας βασικός λόγος για να έρθετε
στις Μαργαρίτες) είναι ο παραδοσιακός ξενώνας «Το σπίτι των Κουρήτων» στον
οικισμό Τζανακιανά, (τηλ. 28310-55828), ένα εξαιρετικά διαμορφωμένο αρχοντικό
του 1750, η εκπληκτική αρχιτεκτονική του οποίου μεταφέρει στοιχεία από το
Βυζάντιο και – πιο παλιά – από το μινωικό σπίτι. H ατμόσφαιρα είναι μοναδική
στα οκτώ διαμερίσματα με τους οντάδες και η ψυχή του ξενώνα, η φιλόλογος
Αναστασία Φρυγανάκη, διοργανώνει προγράμματα αγροτουρισμού ανάλογα με την
εποχή (μάζεμα ελιών, μαθήματα κρητικής κουζίνας κ.λπ.). Αν θέλετε να μείνετε
κοντά στην παραλία, διαλέξτε τον Πάνορμο και την πολύ ωραία Βίλα Κύνθια
(28340-51102), το Iberostar Creta Panorama (28340-51502) και την πολύ καλή
βίλα «Ροδίαλος» (28340-51310).

info

Αγροτικό Ιατρείο Μαργαριτών 28340-92222 * Αγροτικό Ιατρείο Πανόρμου
28340-51214 * Αστυνομία Πανόρμου 28340-51203 * Δήμος Γεροποτάμου 28340-51218