SΟS για τους παγετώνες

H κατάρρευση ενός μεγάλου κομματιού παγετώνα στην Ανταρκτική πριν από δύο
χρόνια έχει προκαλέσει ξαφνική μετακίνηση των παγετώνων της περιοχής, με
ενδεχομένως σοβαρές συνέπειες στη στάθμη των θαλασσών του πλανήτη.

Πρόσφατη έρευνα από τη NASA αποκάλυψε ότι οι γειτονικοί παγετώνες, τους
οποίους το κομμάτι που αποκόπηκε κρατούσε ακινητοποιημένους, τώρα κινούνται
ελεύθερα και 8 φορές ταχύτερα από όσο μετακινούνταν πριν από την αποκόλληση
του παγετώνα Λάρσεν, στην Ανταρκτική χερσόνησο, ο οποίος πριν από δύο χρόνια
πλημμύρισε τη θάλασσα Βέντελ με 500 δισ. τόνους πάγου.

H ανακάλυψη δείχνει ότι το φαινόμενο του θερμοκηπίου θα μπορούσε να επιφέρει
σημαντική άνοδο της στάθμης των θαλασσών πολύ πιο γρήγορα από όσο νόμιζαν
αρχικά οι επιστήμονες, καθώς επιταχύνεται η πορεία των παγετώνων προς τους
ωκεανούς. Ο παγετώνας Λάρσεν αποκολλήθηκε σε διάστημα 35 ημερών το 2002 – κάτι
που οι περισσότεροι επιστήμονες αποδίδουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. H
Ανταρκτική χερσόνησος έχει γίνει κατά 2,5 βαθμούς Κελσίου θερμότερη τα
τελευταία 50 χρόνια. Το 1995 είχε αποκοπεί άλλο ένα κομμάτι του παγετώνα
Λάρσεν.

H αποκόλληση του παγετώνα, πάχους 220 μέτρων, δεν είχε καθεαυτή επιπτώσεις στη
στάθμη της θάλασσας, καθώς επέπλεε ήδη στον ωκεανό. Όμως, οι ειδικοί είχαν
προβλέψει από τότε ότι αυτός ο παγετώνας, που λειτουργούσε σαν «φρένο» για
τους εσωτερικούς παγετώνες, θα τους απελευθέρωνε, με συνέπεια την άνοδο της
στάθμης των θαλασσών λόγω της τήξης των πάγων.

Αυτή ακριβώς τη συνέπεια επιβεβαιώνουν τώρα δύο έρευνες της NASA, η οποία
χρησιμοποίησε δορυφορική φωτογράφηση για να χαρτογραφήσει τη ροή των παγετώνων
της περιοχής. Οι επιστήμονες συνέκριναν φωτογραφίες πέντε παγετώνων που είχαν
ληφθεί το 2000, πριν από την κατάρρευση του Λάρσεν, και το 2003, μετά την
αποκόλλησή του και υπολόγισαν την ταχύτητα της ροής τους. Και οι δύο έρευνες,
που δημοσιεύονται στις «Επιστολές Γεωφυσικής Επιθεώρησης», ανακάλυψαν
αποδείξεις έντονης επιτάχυνσης. Οι παγετώνες Χεκτόρια, Γκριν και Έβανς
ταξίδευαν οκτώ φορές ταχύτερα το 2003 από ό,τι το 2000, ενώ οι παγετώνες
Τζόρουμ και Κρέιν είχαν διπλάσια ταχύτητα στις αρχές του 2003 και τριπλάσια
στο τέλος του περασμένου έτους.

Δραματικές μεταβολές

Και οι πέντε αυτοί παγετώνες ήταν μεταξύ εκείνων που η έξοδός τους προς τη
θάλασσα ήταν μπλοκαρισμένη από τον παγετώνα Λάρσεν. «Μέσα σε μόλις 15 χρόνια
είδαμε δραματικές μεταβολές να συμβαίνουν σε ακτές μήκους 250 χιλιομέτρων»,
λέει ο Τεντ Σκάμπος από το Κέντρο Δεδομένων Παγετώνων του Κολοράντο. Οι δύο
έρευνες δείχνουν ότι υπάρχει σημαντική σχέση ανάμεσα στις κλιματικές
μεταβολές, την αποκόλληση των παγετώνων και τους ρυθμούς με τους οποίους οι
πάγοι της Ανταρκτικής μεταφέρονται στη θάλασσα. Αυτό σημαίνει ότι, καθώς οι
θερμοκρασίες γύρω από την ήπειρο ανέρχονται, οι πάγοι μεταφέρονται στη θάλασσα
σε ολοένα και ταχύτερους ρυθμούς.

© The Times, 2004

Επιμέλεια: Ρούσσος Βρανάς