«Xαρτζιλίκι» οι παροχές

Ανίσχυρο το κοινωνικό «δίχτυ» στην Ελλάδα, «σώζει» μόνο το 13% των
συμπολιτών μας που απειλούνται από το φάσμα της φτώχειας. H τελευταία έκθεση
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη φτώχεια αναδεικνύει το ελληνικό σύστημα
κοινωνικών παροχών ως το πιο αναποτελεσματικό, στην E.E.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2001, 2,2 εκατ. Έλληνες (20% του πληθυσμού)
διαβιούν στα όρια της φτώχειας, ενώ στο σύνολο της E.E. οι φτωχοί φτάνουν τα
56 εκατ. Τα υψηλότερα ποσοστά εμφανίζουν η Ιρλανδία με 21%, η Ελλάδα και η
Πορτογαλία με 20%, η Ιταλία και η Ισπανία με 19%. Σε σχέση με το 1999, οπότε η
φτώχεια «άγγιζε» το 21% του πληθυσμού, η Ελλάδα βελτιώνει τη θέση της και
περνά από την τελευταία στην προτελευταία θέση, παραμένει όμως η χώρα όπου η
αναδιανομή του εισοδήματος έχει την πιο μικρή επίδραση στην καταπολέμηση της
φτώχειας. Αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι δίχως το κοινωνικό κράτος
(επιδόματα ανεργίας, αναπηρίας, οικογενειακά, πολιτική κατά του αποκλεισμού
κτλ.), το ποσοστό των Ελλήνων που θα ζούσε υπό καθεστώς φτώχειας – ή θα
απειλούνταν από αυτήν – θα ήταν οριακά υψηλότερο, ήτοι μόλις 23%. Αξίζει να
σημειωθεί ότι το διάστημα 1995-2000 η Ελλάδα ηύξησε κατά 42,6% τις κοινωνικές
δαπάνες ανά κάτοικο, οι οποίες πέρασαν έτσι από 22,9% του ΑΕΠ το 1995 σε 26,4%
το 2000. Σε χώρες όπως η Ισπανία και το Βέλγιο, που χωρίς τις κοινωνικές
παροχές θα είχαν το ίδιο ποσοστό φτώχειας με την Ελλάδα (23%), η ασκούμενη
κοινωνική πολιτική αφήνει τελικά στο περιθώριο μόνο 19% και 13% του πληθυσμού
τους, αντίστοιχα. Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ στην Ελλάδα το κοινωνικό
«δίχτυ» διασώζει το 13% όσων απειλούνται από το φάσμα της φτώχειας, στην
Ιταλία το 14%, στην Πορτογαλία το 17% και στην Ισπανία το 18%, σε χώρες με
πολύ πιο ανεπτυγμένα συστήματα κοινωνικής προστασίας όπως η Γερμανία, η
Ολλανδία και το Λουξεμβούργο το ποσοστό ανέρχεται σε 48% και στη Δανία σε 66%
(!).

Τα ίδια στοιχεία δείχνουν ότι η Ελλάδα είναι, μετά την Πορτογαλία, η χώρα με
τις μεγαλύτερες ανισότητες στην κατανομή του εισοδήματος. Το πλουσιότερο 20%
των Ελλήνων κερδίζει 5,8 φορές περισσότερα από το φτωχότερο 20%. Στην E.E. το
εισόδημα του πλουσιότερου 1/5 της κοινωνίας είναι 4,4 φορές μεγαλύτερο από το
αντίστοιχο του φτωχότερου. Στη Δανία, τη χώρα με τις μικρότερες ανισότητες, ο
λόγος είναι ένα προς τρία και στην Πορτογαλία ένα προς 6,5.

Το όριο της φτώχειας υπολογίζεται σε 60% του διάμεσου εθνικού εισοδήματος κάθε
χώρας. Έτσι, στην Ελλάδα το όριο για ένα νοικοκυριό με δύο παιδιά υπολογίζεται
σε 11.431 μονάδες αγοραστικής δύναμης (ΜΑΔ), 10.431 ΜΑΔ στην Πορτογαλία, ενώ
το μέσο επίπεδο της E.E. φτάνει τις 17.332 μονάδες (30.190 στο Λουξεμβούργο).
Πρέπει, πάντως, να σημειωθεί ότι το όριο της φτώχειας δεν έχει απόλυτη τιμή,
αλλά υπολογίζεται κάθε χρόνο με βάση το εθνικό εισόδημα. Έτσι, αν πάρουμε ως
όριο φτώχειας την τιμή που είχε το 1998, τρία χρόνια αργότερα (το 2001) κάτω
από το όριο ζούσε στην Ελλάδα το 17% του πληθυσμού, στην Ιρλανδία το 13% και
στην Ισπανία το 12%.