Aνοίγει ο αρχαίος περιφερειακός

Την άγνωστη Ακρόπολη της Αθήνας, την εκτός των τειχών, αποκαλύπτουν τώρα

σαράντα επτά αρχαία μνημεία. Απρόσιτα μέχρι χθες, πλην ελαχίστων, όπως λ.χ. το

θέατρο του Διονύσου, τα μνημεία που φωλιάζουν σε σπηλιές του απόκρημνου βράχου

έμεναν κρυμμένα σε ένα άλσος-ζούγκλα 70 στρεμμάτων. Τώρα παραδίδονται για

πρώτη φορά στην κυκλοφορία με το άνοιγμα του αρχαιότερου «περιφερειακού» της

Αθήνας: του περιπάτου της Ακρόπολης. H αρχή έγινε. Όμως οι αρχαιολογικές

έρευνες και τα έργα ανάδειξης βρίσκονται ακόμα στη μέση και το μέλλον τους

είναι αβέβαιο.

Ψυχαγωγία είναι η λέξη κλειδί που συνδέει μεταξύ τους το αρχαιότερο θέατρο του

κόσμου, το θέατρο δίπλα στους ναούς του Διονύσου, το επιβλητικό ρωμαϊκό ωδείο,

στεγασμένο άλλοτε, χώρο συναυλιών του Ηρώδη του Αττικού, την μακρά τοξωτή Στοά

του Ευμένους, ένα φουαγιέ μήκους 163 μ. για περιπάτους και κουβεντούλα ανάμεσα

στις παραστάσεις και το ελάχιστα σωζόμενο Ωδείο του Περικλέους προς την Πλάκα,

στη νότια κλιτύ της Ακρόπολης.

Λίγο πιο πάνω, το Ασκληπιείο, που επικεντρωνόταν στην κάθαρση από τα πάθη του

σώματος, ήταν ένα είδος νοσοκομείου με την ιερή πηγή του, τον ναό, τον χώρο

για θυσίες που ενδυνάμωναν την πίστη στη θεραπευτική ικανότητα του θεού, την

μαρμάρινη στοά με θέα προς το Φάληρο όπου οι ασθενείς απολάμβαναν το δροσερό

αεράκι, τα διαμερίσματα όπου ξεκουράζονταν λίγο πριν από την ψυχαναλυτική

εξήγηση του ονείρου, περιστοιχισμένο από αγάλματα, επιγραφές ευχαριστήριες

αυτών που είχαν ήδη θεραπευθεί.

Οι περιπατητές της νότιας κλιτύος της Ακρόπολης βολτάριζαν και θαύμαζαν

τρόπαια καλλιτεχνικών νικών, τα χορηγικά μνημεία που ήταν στημένα στους

δρόμους και κοντά στο θέατρο. Αντίθετα, η βόρεια κλιτύς, προς την αρχαία αγορά

ήταν γεμάτη μεγάλα σκοτεινά σπήλαια και ιερά, με μύθους για πατριωτικές

πράξεις θυσίας, όπως της Αγλαύρου, που αυτοκτόνησε για να σώσει τη χώρα της

και του Πανός, που ενέπνευσε πανικό στους Πέρσες κατά τη μάχη του Μαραθώνα.

Ήταν το θέατρο για μυστηριακές τελετές των Αρρηφόρων που κατέβαιναν από μια

απότομη δίοδο της Ακρόπολης κουβαλώντας σκεπασμένα κάνιστρα με ομοιώματα (;)

δράκων για να καταλήξουν στο ιερό της Αφροδίτης και του Έρωτα, ήταν ο τόπος

όπου το πολύτιμο νερό των πηγών χανόταν στις βαθιές σχισμές των βράχων – η

κλεψύδρα – ή έπρεπε να διαβείς επικίνδυνες σκάλες και υπόγεια λαγούμια για να

το φθάσεις από μυστικά περάσματα της Ακρόπολης. Εδώ «χάθηκε» και ο Οδυσσέας

Ανδρούτσος, φυλακισμένος στον προμαχώνα που είχε χτίσει ο ίδιος με τον φίλο

του τον Γκούρα, όπως αναφέρει η μαρμάρινη επιγραφή, το μοναδικό λείψανο του

πύργου της προδοσίας που καθαιρέθηκε αργότερα και που θυμίζει τον τόπο όπου

βρέθηκε το λείψανο του νεκρού ήρωα.

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, όλα αυτά τα μνημεία ήταν πνιγμένα σε μια ζούγκλα

από άναρχη βλάστηση και επικίνδυνα μονοπάτια. Δεν έβλεπες παρά σκόρπια θεμέλια

και σκόρπια μάρμαρα. Σήμερα κυκλοφορείς με σιγουριά πάνω σε πλατειές

επιστρωμένες διαδρομές. Μπροστά σε κάθε μνημείο μια μεγάλη πινακίδα με

κείμενα, σχέδια και αναπαραστάσεις, κατατοπίζει αμέσως για το τι είναι αυτό

που βλέπεις και πού ακριβώς βρίσκεσαι.

Ψηλά στα τείχη δεσπόζουν εντοιχισμένα ενθύμια του περσικού βανδαλισμού της

Ακρόπολης. Ένα «ομοίωμα» του προπαρθενώνα, σε φυσικό σχεδόν μέγεθος, με τους

σφονδύλους των κιόνων και τον βαρύ θριγκό που είχε καταστραφεί. H θέα προς την

αγορά, όπου δεσπόζει ο νόμος.

Αρχαία χάραξη του «περιπάτου»

Στο μεταίχμιο μεταξύ ουρανού και γης, σαν δαχτυλίδι στη ρίζα του κάστρου, οι

Αθηναίοι χάραξαν αυτόν τον «περίπατο», όπως είναι το αρχαίο όνομα του δρόμου,

που βρέθηκε λαξευμένο σ’ ένα βράχο – οδόσημο – μαζί με το μήκος του. Πέντε

στάδια και δεκαοκτώ πόδες, δηλαδή χίλια εκατό μέτρα, μια συναρπαστική

διαδρομή, που συμπληρώνεται από ξωκκλήσια, μεσαιωνικά και οθωμανικά τείχη.

«Θέλαμε να δημιουργήσουμε ένα χώρο περιπάτου σε συνδυασμό με την πεζοδρόμηση

της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, για να έρχεται ο επισκέπτης και να ξαναέρχεται, όχι

μόνο για τα μνημεία, αλλά για ν’ αναπνεύσει, να απολαύσει το φυσικό

περιβάλλον, να καθήσει μ’ ένα βιβλίο», λέει η αρχαιολόγος Σοφία Μοσχονησιώτη,

της A’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και επισημαίνει ότι αν

και ο χώρος και οι διαδρομές τακτοποιήθηκαν σε ικανοποιητικό βαθμό για τον

επισκέπτη, λείπουν ακόμα πολλά που μέλλει να γίνουν.

Νέος φωτισμός και έλεγχος της βλάστησης

H εγκατάσταση νέου φωτισμού, η απομάκρυνση των παλιών καλωδίων του ΕΟΤ και η

κάλυψη των καινούργιων καλωδίων του φωτισμού Μπιντό, η ολοκλήρωση του

αποστραγγιστικού συστήματος για να μη λιμνάζουν τα νερά, παγκάκια, το άνοιγμα

της κύριας εισόδου που υπολογίζεται να είναι έτοιμο σ’ έναν μήνα και θα

βρίσκεται απέναντι από το Μουσείο Κανελλοπούλου, στην οδό Θεωρίας προς την

αρχαία Αγορά, είναι μερικά από τα πρακτικά θέματα.

Πιο σοβαρό είναι το θέμα του συνεχούς ελέγχου της βλάστησης και της φύλαξης

των εβδομήντα στρεμμάτων που απαιτεί προσωπικό και ακόμα πιο σοβαρό, από

αρχαιολογικής πλευράς, η αποκάλυψη και αποκατάσταση της αρχαίας οδού των

χορηγικών μνημείων, της οδού Τριπόδων, της οδού των Παναθηναίων, η

αποκατάσταση με επιχωματώσεις των ανδήρων γύρω από τους ναούς του Διονύσου

Ελευθερέως και άλλα μνημεία, ώστε να προστατευθούν τα απογυμνωμένα θεμέλια από

ευπαθή κροκαλοπαγή λίθο. Το όλο έργο βρίσκεται σε ένα μεταίχμιο.

Τα χρήματα της Ενοποίησης των Αρχαιολογικών Χώρων τελείωσαν πριν ολοκληρωθούν

τα έργα και τώρα «παίζεται» η συνέχιση της χρηματοδότησής τους από το

υπουργείο Πολιτισμού, ενώ τον Οκτώβριο λήγουν οι συμβάσεις του προσωπικού. Τι

θα σήμαινε μια διακοπή στην παρούσα φάση; «Σχεδόν καταστροφή», είναι η απάντηση.

INFO

Είσοδος: από το φυλακείο κοντά στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, άνοδος από

την αριστερή πλευρά του Διονυσιακού Θεάτρου, έως τον περίπατο.

Εισιτήριο: 4 ευρώ.

Ωράριο: 8.00 – 17.00.

Απαραίτητα: υποδήματα κατάλληλα για πεζοπορία και αναρρίχηση.

Οδηγοί: στο φυλακείο εισόδου.