«Δεν είναι εύκολο να είσαι… καλό παιδί»

Παιδιά που πάσχουν από το αμφιλεγόμενο «σύνδρομο της κακής συμπεριφοράς»,
όπως επικρατεί να λέγεται η διαταραχή αδυναμίας συγκέντρωσης της προσοχής και
υπερκινητικότητας, γνωστό με τα αγγλικά αρχικά (ADHD), έχουν ένα ιατρικό
πρόβλημα που συνδέεται με τη μη φυσιολογική ανάπτυξη του εγκεφάλου,
ανακοίνωσαν επιστήμονες.

Εγκεφαλογραφήματα που έγιναν σε παιδιά που πάσχουν από τη διαταραχή – για την
οποία ορισμένοι υποστηρίζουν πως επινοήθηκε ή προβάλλεται υπερβολικά από
φαρμακοβιομηχανίες που προσβλέπουν σε κερδοφόρες αγορές – αποκάλυψαν στον
εγκέφαλό τους χαρακτηριστικά που είναι κοινά σε όλα αυτά τα παιδιά, γεγονός
που υποδεικνύει πως πρόκειται για ένα πραγματικό βιολογικό φαινόμενο.

H προέλευση της διαταραχής είναι σε μεγάλο βαθμό γενετική: το «σύνδρομο της
κακής συμπεριφοράς» δεν οφείλεται στην ανατροφή του παιδιού από ακατάλληλους
γονείς. Εντούτοις, το μεγάλωμα του παιδιού σε «χαοτικό περιβάλλον», στο οποίο
συμβάλλουν τέτοιοι γονείς, πιθανόν να προκαλεί την εκδήλωση του ιατρικού αυτού
προβλήματος σε παιδιά που είναι ήδη γενετικά επιρρεπή.

Ένα στα 20 παιδιά

H διαταραχή, η οποία εκδηλώνεται με νευρικότητα, παρορμητική συμπεριφορά και
αδυναμία συγκέντρωσης της προσοχής σε κάτι για πολλή ώρα, πιστεύεται πως αφορά
ένα στα 20 παιδιά στη Βρετανία, με το ένα τέταρτο αυτών να πάσχουν από μια
σοβαρότερη μορφή, γνωστή ως υπερκινητικό σύνδρομο. Οι αυξανόμενες διαγνώσεις
για το πρόβλημα αυτό έχουν ανησυχήσει μερικούς ερευνητές καθώς και οργανώσεις
γονέων, που κατηγορούν γιατρούς και φαρμακευτικές εταιρείες ότι ανάγουν σε
ιατρικό πρόβλημα συνηθισμένες παιδικές αταξίες. Φοβούνται ότι πολλά παιδιά
υποβάλλονται σε αγωγή με ισχυρά φάρμακα όπως το Ritalin, τα οποία δεν
χρειάζονται πραγματικά.

Αλλά η τελευταία έρευνα φανερώνει πως πολύ λίγα από τα παιδιά που πάσχουν από
τη διαταραχή ADHD λαμβάνουν τη βοήθεια που χρειάζονται, δήλωσε ο καθηγητής
Έρικ Τέιλορ του Ινστιτούτου Ψυχιατρικής στο Λονδίνο. Εξέτασε 17 μελέτες που
αφορούσαν 350 παιδιά και εντόπισε κοινά χαρακτηριστικά. Στους ασθενείς του
ADHD είναι σημαντικά μικρότερες αρκετές περιοχές του εγκεφάλου που έχουν σχέση
με τον αυτοέλεγχο και εμποδίζουν την παρορμητική συμπεριφορά – οι δεξιοί
μετωπιαίοι λοβοί, τα βασικά γάγγλια και ο σκώληκας της παρεγκεφαλίδας.

Ψυχικά προβλήματα

Τα παιδιά που έχουν ADHD έχουν τετραπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν ψυχικά
προβλήματα όταν ενηλικιωθούν, και η διαταραχή επιδεινώνεται αν δεν
αντιμετωπιστεί. Έρευνες έδειξαν επίσης πως οι ρίζες της διαταραχής είναι κατά
80% γενετικές. «Αυτή η εργασία φανερώνει ότι υπάρχει διάκριση ανάμεσα στη
συνηθισμένη κακή συμπεριφορά και το ADHD», δήλωσε ο καθηγητής Τέιλορ. «Γονείς
και οικογένειες έχουν δίκιο να λένε πως ξεκινάει επιδρώντας στο σώμα και θα
πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια μακροπρόθεσμη και ύπουλη αναπηρία».

«Το βλέπω σαν μια αόρατη αναπηρία»

«Αν δεις τον γιο μου, βλέπεις απλώς ένα παιδί που συμπεριφέρεται άσχημα», λέει η μητέρα του Λούις, η Σου Ζέιντμαν.

Μητέρα ενός παιδιού που παρουσιάζει διαταραχή που εκδηλώνεται με
αδυναμία συγκέντρωσης και υπερκινητικότητα (ADHD), η Σου Ζέιντμαν, λέει πως
πολλές φορές οι άνθρωποι είναι άδικοι. Όταν βλέπουν τον εννιάχρονο Λούις,
υποθέτουν ότι εκείνη και ο άνδρας της, ο Άντονι, δεν είναι καλοί γονείς ή ότι
ο Λούις είναι απλώς ένα αγόρι με κακή συμπεριφορά. «Εγώ το βλέπω σαν μια
αόρατη αναπηρία», λέει η 43χρονη Ζέιντμαν. «Αν έχεις ένα παιδί που είναι
αυτιστικό, κουφό ή τυφλό, οι άνθρωποι βλέπουν αυτά τα πράγματα και αποδίδουν
τα προβλήματα εκεί όπου πραγματικά οφείλονται. Αν δεις όμως τον γιο μου,
βλέπεις απλώς ένα παιδί που συμπεριφέρεται άσχημα. Εξαιτίας αυτού, τα άλλα
παιδιά τον χαρακτηρίζουν και οι άνθρωποι τον αποφεύγουν».

© The Times, 2004

Επιμέλεια: Γιώργος Αγγελόπουλος