Δρόμοι

H πίστη…

… στην πρόοδο. Γενικά με την πίστη δεν τα πηγαίνουμε και πολύ καλά τώρα
τελευταία. Μα ακόμη και όσοι από εμάς είχαμε βρει καταφύγιο στην πίστη στην
πρόοδο, καλά θα κάνουμε να μη διαβάσουμε το νέο βιβλίο του καθηγητή Τζον
Γκρέι: «Αιρέσεις: εναντίον της προόδου και άλλων αυταπατών».

Ο Τζον Γκρέι…

… βλέπει την πίστη μας στην πρόοδο – «το Προζάκ των σκεπτόμενων τάξεων» –
σαν μια αυταπάτη. Αυταπάτη που βρίσκεται στη ρίζα των σημερινών λανθασμένων
πολιτικών και οικονομικών επιλογών. Ασφαλώς, υπάρχει κάτι που το λέμε πρόοδο,
αλλά είναι κάτι που βρίσκεται μόνο στον χώρο της επιστήμης: «στον χώρο της
ηθικής και της πολιτικής δεν είναι παρά μια πρόληψη». Σε όλο του το έργο, ο
Γκρέι σφυροκοπάει ανελέητα την ιδέα που προωθήθηκε από την Αναγέννηση και τον
Διαφωτισμό ότι η Ιστορία κινείται αμετάκλητα πάνω σε μια ευθεία γραμμή και πως
η ανθρώπινη φύση θα βελτιωθεί αναπόφευκτα με τη συσσώρευση της γνώσης.
Παραδέχεται ότι σε ορισμένους τομείς τα καταφέρνουμε καλύτερα. Ας πούμε,
καταργήσαμε τα βασανιστήρια, που κάποτε επιβάλλονταν με δικαστική απόφαση. Και
η σύγχρονη οδοντιατρική είναι μια σπουδαία κατάκτηση του ανθρώπου. Όμως, το
λάθος, λέει ο Γκρέι, το ξεροκέφαλο, ανόητο και τραγικό λάθος, είναι ότι
φανταζόμαστε πως με κάμποσα ακόμη οδοντικά εμφυτεύματα και μερικές βίδες θα
γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι. «H ανθρώπινη γνώση μεγαλώνει, αλλά το ανθρώπινο
ζώο παραμένει το ίδιο».

H ξεκάθαρη…

… σκέψη είναι πάντα γεμάτη από δροσιά, λέει ο Τζον Μπάνβιλ στην εφημερίδα
«Γκάρντιαν» όπου γράφει για το βιβλίο του Γκρέι, αλλά έχει άραγε ο συγγραφέας
να μάς προσφέρει τίποτα άλλο από το να κοιτάζει τον γάιδαρο που του χαρίσανε
στα δόντια; Την απάντηση τη δίνει το ίδιο το βιβλίο. Το μόνο που μπορούμε να
κάνουμε, υποστηρίζει ο Γκρέι, είναι να προσπαθούμε να συγκρατούμε τις
αρπακτικές ορέξεις του ανθρώπου και να αποδιώχνουμε τις δυνάμεις που
επιδιώκουν να μας καταστρέψουν. Τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας τον θεωρεί
σαν μια από τις πιο επικίνδυνες αυταπάτες. H Αλ Κάιντα είναι πράγματι η
μεγαλύτερη απειλή για τις φιλελεύθερες αξίες στις οποίες πιστεύουμε στη Δύση,
αλλά φτάνουμε στον άκρον άωτο της ανοησίας όταν υποστηρίζουμε ότι μπορούμε να
τη νικήσουμε με την ισχύ των όπλων.

Αντί να εισβάλλουμε…

… στο Ιράκ και να απειλούμε τη Συρία και το Ιράν, θα ήταν προτιμότερο και
λογικότερο να είχαμε στραφεί στη λύση περιφερειακών συγκρούσεων, όπως τη
σύγκρουση μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων, και να αποσυνδέσουμε αυτές τις
συγκρούσεις από τη δράση της Αλ Κάιντα. Οι νέοι σταυροφόροι που βρίσκονται
στον Λευκό Οίκο και το Πεντάγωνο, φυσικά, θα αντιμετώπιζαν με περιφρόνηση μια
τέτοια προσέγγιση.