H βασίλισσα θα σώσει την παρτίδα;

«Είμαι ένα πιόνι, αλλά στο σκάκι υπάρχει μια διαδικασία που λέγεται
προαγωγή, κατά την οποία ένα πιόνι μπορεί να γίνει βασίλισσα. Ο Μπόμπι είναι ο
βασιλιάς μου και θέλω να γίνω η βασίλισσά του, ώστε να ενωθούμε και να νικήσουμε».

Μιγιόκο Ουατάι: «Ο Μπόμπι είναι τίμιος και ευγενικός». H εικόνα αυτή πάντως δεν συμφωνεί με τις δημόσιες δηλώσεις τού Φίσερ

Ποιος θα μπορούσε να ξεστομίσει αυτά τα τρυφερά λόγια, αν όχι μια ερωτευμένη
γυναίκα; Ποιος θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει αυτή τη σκακιστική ορολογία αν
όχι μια γυναίκα ερωτευμένη με έναν παγκόσμιο πρωταθλητή του σκακιού; Μάλιστα,
η γυναίκα που «είναι πιόνι και θέλει να γίνει βασίλισσα» είναι η Γιαπωνέζα
Μιγιόκο Ουατάι και ο «Μπόμπι» είναι ο πρώην παγκόσμιος πρωταθλητής Μπόμπι
Φίσερ, που ζει μαζί της στο Τόκιο από τον Φεβρουάριο του 2000. Πώς κατέληξε
όμως ο Φίσερ στην Ιαπωνία; Και πώς είναι να αγαπάς έναν άνδρα που έχει ζητήσει
δημοσίως την εκτέλεση μερικών εκατοντάδων χιλιάδων Εβραίων και χαρακτήρισε
κάποτε τις γυναίκες «χαζές» και «αδύναμες»; Στην έβδομη δεκαετία της ζωής του,
32 χρόνια μετά την περίφημη ψυχροπολεμική του νίκη επί του Μπόρις Σπάσκι,
ποιος είναι πραγματικά ο Μπόμπι Φίσερ; H 59χρονη Μιγιόκο είναι μια
χαρακτηριστική Γιαπωνέζα της γενιάς της: ευγενική, ντροπαλή και αμήχανη όταν
μιλά για προσωπικά ζητήματα. Ξεκαθαρίζει από την αρχή ότι αποφάσισε να μιλήσει
αποκλειστικά και μόνο για να βοηθήσει τον σύντροφό της. Όταν μιλάει, όμως, δύο
πράγματα γίνονται σαφή. Πρώτον, αγαπάει πραγματικά τον Μπόμπι Φίσερ. Δεύτερον,
η σχέση τους διαρκεί ήδη πολλές δεκαετίες.

H αρχή. Συναντήθηκαν για πρώτη φορά το 1973, ένα χρόνο μετά την τιτάνια
σύγκρουση του Φίσερ με τον Σπάσκι. Νέα και πολλά υποσχόμενη σκακίστρια, η
Μιγιόκο εκλήθη να ξεναγήσει τον Φίσερ όταν επισκέφθηκε το Τόκιο. Τον επόμενο
χρόνο πέρασε δέκα μέρες μαζί του στη Νέα Υόρκη. Οι δεκαετίες του ’70 και του
’80 ήταν χρόνια αναταραχής για τον Φίσερ, ο οποίος εγκατέλειψε όλα τα διεθνή
τουρνουά, έμπλεξε με μια θρησκευτική αίρεση και πείστηκε ότι τον καταδίωκαν
κομμουνιστές δολοφόνοι. Όπως λέει η Μιγιόκο, η πραγματική τους σχέση άρχισε το
1992, μια άλλη σημαντική χρονιά στη ζωή του Φίσερ, από την οποία ξεκινούν τα
σημερινά του βάσανα. Ήταν η χρονιά που έπαιξε μια (ιδιαίτερα προσοδοφόρα)
παρτίδα σκάκι με τον Σπάσκι στη Γιουγκοσλαβία, κατά παράβαση του εμπάργκο που
είχε επιβάλει ο ΟΗΕ. Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στην Ουγγαρία.

Το 2000 ο Φίσερ μετακόμισε στην Ιαπωνία. Καθώς δεν είχε βίζα, χρησιμοποιούσε
το δικαίωμα που είχαν οι Αμερικανοί τουρίστες να μένουν στη χώρα για τρεις
μήνες. Ύστερα έφευγε και επέστρεφε για άλλους τρεις μήνες. «Ήθελε να
παντρευτούμε» λέει η Μιγιόκο. «Αλλά εγώ ήθελα την ανεξαρτησία μου. Τώρα που
έχει προβλήματα, αποφασίσαμε να νομιμοποιήσουμε τη σχέση μας, για να
συνεχίσουμε να κάνουμε τη ζωή που κάναμε μέχρι τώρα».

H δικαστική μάχη. Στις 13 Ιουλίου ο Φίσερ συνελήφθη στο αεροδρόμιο
Ναρίτα, ενώ ετοιμαζόταν να ταξιδέψει στις Φιλιππίνες. Οι τελωνειακοί υπάλληλοι
τον ενημέρωσαν ότι το διαβατήριό του είχε ακυρωθεί από τους Αμερικανούς και
πρέπει να τον εκδώσουν στην πατρίδα του, όπου αντιμετωπίζει δίκη και δέκα
χρόνια στη φυλακή. Μια μικρή ομάδα δικηγόρων και οπαδών του ξεκίνησαν αμέσως
μια δικαστική μάχη για να εμποδίσουν την έκδοσή του, αλλά ο χρόνος πιέζει
ασφυκτικά.

«Ο Μπόμπι είναι τίμιος και ευγενικός, παρ’ όλο που δεν είναι καλός στις
κοινωνικές σχέσεις και όσοι τον συναντούν αρχικά τον παρεξηγούν», λέει η
Μιγιόκο, που τον επισκέπτεται κάθε μέρα στο κρατητήριο Ουσίκου. «Όταν δεν
ξέρει καλά κάποιον, δεν του μιλά». Ανάλογη άποψη έχει και ο Σπάσκι. «Ο Μπόμπι
είναι μια τραγική προσωπικότητα» έγραψε πριν από λίγες ημέρες σε μια δραματική
έκκλησή του προς τον πρόεδρο Μπους. «Είναι ένας τίμιος άνθρωπος, με καλούς τρόπους».

«Στο βάθος της καρδιάς του, είναι θυμωμένος»

Το αμερικανικό διαβατήριο του Μπόμπι Φίσερ

H εικόνα του ευγενικού ανθρώπου που παρουσιάζει η Μιγιόκο για τον Φίσερ
συγκρούεται με τις δημόσιες δηλώσεις τού πρώην πρωταθλητή. Ένας από τους
συνήθεις στόχους του είναι η αμερικανική κυβέρνηση («μια βίαιη, μοχθηρή
δικτατορία»). Όσο για τον αντισημιτισμό του, ξεπερνά κάθε όριο. Λίγες ώρες
μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, έλεγε σε έναν ραδιοφωνικό σταθμό των
Φιλιππίνων: «Χειροκροτώ αυτή την πράξη. Γ… τις Ηνωμένες Πολιτείες. Θέλω να
δω τη χώρα αυτή να σβηστεί από τον χάρτη. H δημοκρατία είναι ένα μάτσο σκ….
Ελπίζω ότι θα καταλάβουν τις Ηνωμένες Πολιτείες υγιείς άνθρωποι, στρατιωτικοί.
Θα φυλακίσουν τους Εβραίους και θα εκτελέσουν μερικές εκατοντάδες χιλιάδες απ’
αυτούς».

Συμφωνεί η Μιγιόκο με αυτές τις δηλώσεις; «Είναι μια δύσκολη ερώτηση», απαντά.
«Ο Μπόμπι είναι πεισματάρης. Όταν πιστεύει σε κάτι, είναι ανίκανος να αλλάξει
γνώμη. Είναι δύσκολο να ζεις μαζί του. Κάνει τα απλά πράγματα πολύπλοκα. Όταν
αποφασίσει ότι θέλει κάτι, πρέπει να το αποκτήσει. Τα παπούτσια, για
παράδειγμα. Φοράει συνέχεια αυτά τα γερμανικά παπούτσια, τα Birkenstocks, και
υπάρχει μόνο ένα μοντέλο που φοράει. Το ίδιο συμβαίνει με τα ρολόγια, τα
ραδιόφωνα». H Μιγιόκο δεν έχει καμιά αμφιβολία ότι αν ο Φίσερ εκδοθεί στις
ΗΠΑ, θα πεθάνει. «Είναι πάντα θυμωμένος. Στο βάθος της καρδιάς του, είναι
θυμωμένος. Του λέω πάντα ότι οι θυμωμένοι άνθρωποι δεν έχουν καλό μέλλον».