ΓIANNHΣ MΠΟYTEAΣ Παιχνίδια φωτός μέσα στα αρχαία

«Παίζω με τα υλικά και τις καταστάσεις», λέει για το έργο του μέσα στα αρχαία στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου ο καλλιτέχνης Γιάννης Μπουτέας. «H αντιπαράθεση γίνεται με τρόπο που να δημιουργεί μια τρίτη κατάσταση, όμοια με το παιχνίδι. Ένας κόμπος – κάτι καθημερινό για να δένεις τα πράγματα – μου έφερε το ερώτημα πώς να δέσεις το φως που είναι πέρα από τη λογική»

Οι αρχαιολογικοί χώροι θεωρούνται άβατον για τη σύγχρονη καλλιτεχνική
δραστηριότητα. Μια εικαστική εγκατάσταση του Γιάννη Μπουτέα φέρνει για πρώτη
φορά φώτα από νέον, καθρέφτες, κυλίνδρους, τυπώματα και καλώδια, στο σκάμμα
μιας ανασκαφής στη σκιά της Ακρόπολης, στο πλαίσιο της έκθεσης «Αθήνα by Art».
Τίτλος του έργου «Διαστρωματώσεις, ενέργεια και εικόνες».

Αυτό που μετράει είναι η πρώτη εντύπωση. Το έργο, που στηρίζεται στο φως από
νέον, έχει κάτι από τη θερμότητα και τη φαντασμαγορία του ανοιχτού κρατήρα
ενός ηφαιστείου εν δράσει. Εννιά το βράδυ είναι η καλύτερη ώρα. Οι κόκκινες
ανταύγειες που βγαίνουν από το βάθος ενός οικοπέδου γωνία Προπυλαίων και
Διονυσίου Αρεοπαγίτου – απέναντι από το Ηρώδειο – τραβούν την προσοχή.

Τι είναι αυτό που βλέπουμε; Μια αντιπαράθεση. Από τη μια η
διαστρωμάτωση της ιστορίας. Στο βάθος της τομής σπίτια του 4ου-3ου αιώνα π.X.,
θεμέλια με κατάλοιπα τοίχων, δάπεδα, πηγάδια, πιο πάνω ψηφιδωτά που έχουν
αφαιρεθεί, βυζαντινά απομεινάρια… Και πάνω σ’ αυτά μεγάλοι φωτεινοί
κύλινδροι, τυπωμένοι με αόριστα σχήματα από μεγεθυσμένες σύγχρονες εικόνες σε
ράστερ. Σε κάποια σημεία διακρίνεις πρόσωπα.

«Οι κύλινδροι είναι το μέσον της διάδοσης των γεγονότων, της γνώσης», λέει ο
Γιάννης Μπουτέας. «Ο φωτεινός κύλινδρος από νέον θυμίζει τον αρχαίο πάπυρο
όπου η γνώση, η εικόνα ξετυλίγονται σιγά σιγά – αλλά και τον κύλινδρο της
τυπογραφίας».

Τι είναι αυτό το έργο; «Όλο το έργο είναι ένα σχόλιο πάνω στη
ρευστότητα των ιδεών, τον τρόπο που βλέπουμε και διαβάζουμε την ιστορία, τον
χρόνο, είναι ένα παιχνίδι», συνοψίζει. «Για κάθε ιδέα υπάρχει ένας τρόπος
όρασης και σκέψης που λειτουργεί και τις ενώνει. Είναι ο τρόπος που βλέπεις τα
πράγματα. Τα υλικά που με οδηγούν να διαμορφώσω μια επέμβαση στον χώρο μ’
ενδιαφέρον από την πλευρά της ενέργειας που κρύβουν. Τα πράγματα ξεκινούν από
τη φωτιά και σ’ αυτήν καταλήγουν. Ένα κομμάτι ξύλο μπορεί να γίνει φως. Μέσα
απ’ αυτό το παιχνίδι νιώθεις το παιχνίδι του κόσμου. Γι’ αυτό δεν κάνω στατικά
έργα. Είναι όλα μεταβλητά».

Τι λέτε σ’ αυτούς που μπορεί να σας ρωτήσουν «τι είναι αυτό που βλέπω;».

«Τους αντιγυρίζω το ερώτημα: “τι βλέπεις;”. Ό,τι αφηρημένο και να δει κανείς
προκύπτει από τον άνθρωπο, τη σκέψη και τα αισθήματά του – έχει σχέση με τον
άνθρωπο. H καταγωγή αυτών των σκέψεων βρίσκεται στα παιχνίδια που έκανα μόνος
μου, παιδί, στην Καλαμάτα. Έπαιρνα κονσερβοκούτια και έφτιαχνα βαρκάκια.
Έπαιρνα καρούλια και τα έκανα καρότσια. H μαγεία του παιχνιδιού πηγάζει μέσα
από τις διάφορες χρήσεις των υλικών και τις δυνατότητες της μεταμόρφωσής τους.
Στη χαρά που νιώθει το παιδί να βλέπει τα πράγματα, να τα νιώθει, να τα
φτιάχνει, να τα καταστρέφει και να τα ξαναφτιάχνει. Εκεί βρίσκεται η ουσία της
συνείδησης ότι ζούμε. Αυτά που κάνω και τώρα είναι νοητικά παιχνίδια».

Ποιο είναι το μήνυμα των τυλιγμένων εικόνων σας;

«Να ξυπνήσουν τη διάθεση να ξετυλίξεις και να δεις. Τι ακριβώς είναι το
μήνυμα; Το μήνυμα είναι προς αναζήτηση. Είναι κρυφό σαν χρησμός. Δεν δείχνει,
σημαίνει. Είναι πιο ενδιαφέρον αν αποφασίσεις να σκεφτείς, να απορρίψεις και
να δεχτείς να μπεις στο παιχνίδι του ψαξίματος».

«Σήμερα κυριαρχεί το ρέον»

Από τότε που ξεκινήσατε, πριν 30 χρόνια, τα έργα με το νέον, τι αλλαγές
βλέπετε στην απήχηση του έργου;

«Παλιότερα, η τέχνη, ας πούμε της Αναγέννησης, η αισθητική, κάθε εποχής,
δουλευόταν επί χρόνια από πολλούς καλλιτέχνες. Γι’ αυτό είχε μια
διαχρονικότητα. Σήμερα, τα πράγματα, η αισθητική, αυτά που βλέπουμε αλλάζουν
κάθε δεκαετία. Οι καλλιτέχνες εκφράζονται με τελείως διαφορετικό τρόπο.
Υπάρχει πολυμορφία και καθημερινή αλλαγή. Γι’ αυτό όσα βλέπουμε σήμερα, στην
αναζήτηση του καινούργιου, δεν έχουν διάρκεια. Δεν έχουν την πυκνότητα σκέψης
και αναζήτησης και τη διαχρονικότητα της παλιάς τέχνης. Οι ρέουσες καταστάσεις
κυριαρχούν σήμερα. Αυτό είναι το καινούργιο. M’ αυτές τις έννοιες παίζω».