«Tο θύμα πρέπει να είναι ζωντανό…»

«Πού ήταν τα μάτια τους όταν το αγόρι αιμορραγούσε; Πού ήταν τα αυτιά τους
όταν ούρλιαζε;». Είναι από τις εικόνες που σε σημαδεύουν για πάντα, που θα
κυνηγούν για πάντα τον μικρό Μπερνάρ.

Στην Αφρική, ο σαμάνος αποφασίζει τον φόνο μούτι, όταν του το ζητήσει ο πελάτης. Όμως ακόμη και στο Λονδίνο ανακαλύφθηκε το 2001 στον Τάμεση το ακέφαλο πτώμα ενός αγοριού που φορούσε κόκκινο σορτσάκι…

Στους βράχους βλέπει κανείς ακόμη το αίμα που άλλαξε το κρυμμένο τοπίο όπου
κατασπάραξαν τον Σίλο Τσοκόε. Παντού στον χρυσαφένιο ορίζοντα, η γη είναι
εντελώς επίπεδη. Σε αυτόν τον απόμακρο τόπο, οι δολοφόνοι του δεκάχρονου
αγοριού το κρατούσαν σφιχτά καθώς του έκοβαν το δεξί του χέρι, το δεξί του
αυτί και τα γεννητικά του όργανα, καθώς του έσπαγαν το κεφάλι. Ύστερα έφυγαν
τρέχοντας. Προχώρησε τρεκλίζοντας καμιά πενηνταριά μέτρα και ύστερα
κατέρρευσε. Σε όλη τη διάρκεια του φρικιαστικού επεισοδίου, ο Σίλο διατηρούσε
τις αισθήσεις του.

Σε αυτό το μικρό χωριό, στο Μολετίε, της επαρχίας Λίμποπο, 250 χλμ.
βορειοανατολικά του Γιοχάνεσμπουργκ, η οικογένεια του Σίλο ακόμη πολεμά να
συμβιβαστεί με αυτό που της συνέβη, με αυτό που συνέβη στο αγόρι που λένε ότι
πάντα γελούσε. Ολόκληρη η κοινότητα νιώθει πληγωμένη.

Στον Τάμεση. Είναι ο κόσμος των δολοφονιών «μούτι» – όπως ονομάζουν οι
Ζουλού την ιατρική -, όπου τα θύματα επιλέγονται για τα σωματικά τους μέλη, τα
οποία διατίθενται προς χρήση για «γιατροσόφια» της μαύρης μαγείας. Μόνο στη
Νότια Αφρική, 300 άνθρωποι δολοφονούνται τον χρόνο με αυτόν τον τρόπο για
λογαριασμό ανθρώπων που, διατηρώντας βαθιά πίστη σε παλαιές αφρικανικές
δοξασίες, επιζητούν δύναμη, τύχη, χρήματα και υγεία. H πίστη στο μούτι είναι
βαθιά ριζωμένη στην υποσαχάρια αφρικανική ψυχή, από τη Νιγηρία ώς το Μπενίν,
τη Νότια Αφρική και την Τανζανία. Συνήθως συνδέεται με την παραδοσιακή χρήση
των ζώων και των φυτών. Όμως υπάρχει μια μικρή, σκοτεινή πτυχή στον κόσμο των
μούτι, που πιστεύει στη χρήση τμημάτων από ανθρώπινο σώμα, μια πτυχή που δεν
απαντάται μόνο στη Νότια Αφρική. Υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν ότι η φονική
σκιά της επεκτείνεται και στη Βρετανία: το 2001 ανακαλύφθηκε στον Τάμεση το
ακέφαλο πτώμα ενός μικρού αγοριού που φορούσε κόκκινο σορτσάκι, του Αδάμ, όπως
τον ονόμασαν οι αστυνομικοί.

Ο Σίλο ήταν άτυχος – θα μπορούσε να είχε συμβεί σε οποιοδήποτε παιδί από το
χωριό του. Αυτός όμως έτυχε να περάσει μπροστά από τους δολοφόνους, το πρωί
της 30ής Ιουλίου, ενώ έψαχνε για τα ζώα ενός γείτονα. «Ένα άλλο αγόρι, που
μάζευε ξύλα με τη μητέρα του, βρήκε τον Σίλο 50 μέτρα από το σημείο της
επίθεσης. Βογκούσε και προσπαθούσε να σταθεί όρθιος. Το άλλο αγόρι, ο Μπερνάρ,
έτρεξε στο χωριό για να ειδοποιήσει τη μητέρα του Σίλο, την αστυνομία και το
ασθενοφόρο. «Ο Σίλο έπεσε σε κώμα και πέθανε 10 μέρες αργότερα», λέει ο
επιθεωρητής Μολάκα Μασιάν, από την αστυνομία του Λίμποπο. «Είδα το αγόρι. Ήταν
τρομερό… Πού ήταν τα μάτια τους όταν έτρεχε το αίμα του; Πού ήταν τα αυτιά
τους όταν ούρλιαζε;».

Οι φωτογραφίες. Σύμφωνα με τον δόκτορα Ζεράρ Λαμπουσάν, επικεφαλής της
μονάδας ψυχολογικής υποστήριξης της Αστυνομίας της Νότιας Αφρικής, η ίδια
πρακτική εφαρμόζεται χιλιάδες χρόνια. Αυτός είχε ενημερώσει τη Σκότλαντ Γιαρντ
όταν βρέθηκε το πτώμα στον Τάμεση. Το γραφείο του στην Πραιτόρια είναι γεμάτο
φωτογραφίες από τέτοιους φόνους. Τα μάτια στέκονται σε μία: ένα ζευγάρι που
στέκεται μπροστά από το πτώμα του γιου του, τον οποίο σκότωσαν για να τους
φέρει τύχη…

«Ένας παραδοσιακός θεραπευτής – σαμάνος αποφασίζει τον φόνο μούτι, όταν του το
ζητήσει κάποιος πελάτης», εξηγεί ο Λαμπουσάν. «Ένα τρίτο πρόσωπο εκτελεί. Ποτέ
ο ίδιος. Χρησιμοποιούνται ανθρώπινα μέλη γιατί θεωρούνται πιο ισχυρά από
οτιδήποτε άλλο – από βότανα για παράδειγμα – λόγω της ίδιας της δύναμης της
ζωής. Και γι’ αυτό το θύμα πρέπει να είναι ζωντανό».

Το τραύμα έγινε και δικό του

H ανακάλυψη του Αδάμ έχει θορυβήσει τις αρχές, που προβλέπουν ότι δεν θα είναι
το τελευταίο κρούσμα στη Βρετανία. Ο Αδάμ πιστεύεται ότι ήταν έξι ετών και δεν
έχει αναγνωριστεί ακόμη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν, είχε
μεταφερθεί από τη Νιγηρία – προπύργιο της μαύρης μαγείας – και θανατώθηκε για
να φέρει τύχη σε ένα κύκλωμα εμπορίου παιδιών. Ήταν μάλλον θύμα μαύρης μαγείας
παρά μούτι, όμως οι απόψεις που οδηγούν σε αυτές τις φρικαλεότητες δεν έχουν
πολλές διαφορές.

Πίσω στη Νότια Αφρική, την ώρα που ο Σίλο ξεψυχούσε, οι συμμαθητές του
προσεύχονταν γι’ αυτόν. Τότε έμαθαν για τον θάνατό του. Ήταν όλοι μια μεγάλη
αγκαλιά, ο ένας έγερνε στον άλλον, κάποιοι έκλαιγαν. Ο ενδεκάχρονος Μπερνάρ
ακόμη δεν μπορεί να μιλήσει. Ορθάνοιχτα τα μάτια του, όμως τα χείλη του
τρέμουν. H δασκάλα του ζήτησε να τον δει ψυχολόγος. «Είδε τον Σίλο να
προσπαθεί να σηκωθεί, παρά τις πληγές του. Το τραύμα έγινε και δικό του. Ίσως
αυτή η εικόνα να τον κυνηγά για πάντα».

© The Times, 2004