Kαπιταλιστικό γουρούνι ο Xάρι Πότερ;

H μικροκοινωνία του Πούντλαρ, του ιδιωτικού σχολείου όπου φοιτά ο Χάρι Πότερ, μοιάζει με ζούγκλα», λέει ο Ηλίας Γιόκαρης

Ο Χάρι Πότερ δεν είναι κάτι άλλο από διαπρύσιος κήρυκας του νεοφιλελεύθερου
καπιταλισμού, υποστήριξε σε άρθρο του, στη γαλλική εφημερίδα «Le Monde», ο
Έλληνας καθηγητής Γαλλικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νίκαιας στη Γαλλία,
Ηλίας Γιόκαρης. Το άρθρο προκάλεσε δημόσια συζήτηση και μάλιστα όχι μόνο στη
Γαλλία αλλά και στις ΗΠΑ, όπου αναδημοσιεύτηκε από τους «New York Times» με
τίτλο «Ο Χάρι Πότερ είναι ένα καπιταλιστικό γουρούνι».

Ο αρθρογράφος λέει ότι η Τζ. K. Ρόουλινγκ έφτιαξε πράγματι έναν ολότελα
καινούργιο κόσμο γύρω από τον ήρωά της, τον Χάρι Πότερ. Αλλά ότι το μόνο που
δεν άλλαξε είναι ο νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός.

«Το Πούντλαρ είναι μία ιδιωτική σχολή μαγείας και ο διευθυντής της
πρέπει να δίνει μάχες ασταμάτητα με το κράτος, το οποίο εκπροσωπείται από τον
ανίκανο υπουργό Κορνήλιο Φατζ, τον γελοίο δημόσιο υπάλληλο Πέρσι Γουίσλι και
την ανυπόφορη επιθεωρήτρια Ντολόρες Όμπρατζ», γράφει ο Ηλίας Γιόκαρης. Θυμίζει
δε ότι οι μαθητευόμενοι μάγοι είναι ταυτόχρονα καταναλωτές που επιθυμούν την
απόκτηση κάθε είδους μαγικών αντικειμένων υψηλής τεχνολογίας, όπως είναι οι
μπαγκέτες «υψηλών επιδόσεων» ή οι ιπτάμενες σκούπες τελευταίου τύπου,
κατασκευασμένες από πολυεθνικές. Το Πούντλαρ δεν είναι μόνο σχολείο αλλά και
αγορά με τους μαθητές να μην είναι ευτυχείς παρά μόνον όταν μπορούν να
ξοδέψουν τα χρήματά τους στα παρακείμενα καταστήματα. Μεταξύ των μαθητών
υπάρχει κάθε είδους διακίνηση και η συγγραφέας επιμένει στις ευκαιρίες
πλουτισμού των νέων που προσφέρει το εμπόριο μαγικών προϊόντων.

Την εικόνα συμπληρώνουν εφευρετικοί και τολμηροί επιχειρηματίες όπως ο Μπιλ
Γουίσλι, ένας νεαρός, δυναμικός, δημιουργικός τραπεζίτης με ανοιχτό πνεύμα. Το
ακριβώς αντίθετο του αδελφού του, του Πέρσι του υπαλλήλου που είναι μέτριο
μυαλό, περιορίζεται όσο το δυνατόν στο αντικείμενό του και έχει να επιδείξει
ως μεγαλύτερό του επίτευγμα μια αναφορά για τη θέσπιση στάνταρτ για το πάχος
του πάτου του τέντζερη!

«Ο εικονικός κόσμος του Χάρι Πότερ δημιουργεί μία αληθινή καρικατούρα του
αγγλοσαξωνικού κοινωνικού μοντέλου», ισχυρίζεται ο αρθρογράφος. «H
μικροκοινωνία του Πούντλαρ παρουσιάζεται ως μία ανηλεής ζούγκλα όπου
βασιλεύουν ο ατομικισμός, ο παροξυσμικός ανταγωνισμός και η λατρεία της βίας».

H ψυχολογική οριοθέτηση του κόσμου των μαθητευόμενων μάγων στηρίζεται
καθαρά σε μία κουλτούρα σύγκρουσης, συνεχίζει. Σύγκρουσης μεταξύ των μαθητών
για την απόκτηση ενός τιμητικού τίτλου. Σύγκρουσης των ξεχωριστών «σπιτιών»
εντός της σχολής για την απονομή βαθμών στην ετήσια συλλογική βαθμολογία.
Σύγκρουσης μεταξύ σχολών μαγείας για την απονομή του «κυπέλλου της φωτιάς».
Σύγκρουσης απόλυτης και αιματηρής των δυνάμεων του Καλού εναντίον των δυνάμεων
του Κακού. Αυτή η «κατάσταση διαρκούς πολέμου» εκτοπίζει ακόμη και τις
θεσμοθετημένες δομές, καθώς οι ολοένα και βιαιότερες συγκρούσεις ξεφεύγουν από
κάθε έλεγχο και δεν επιτρέπουν την προστασία του ατόμου απέναντι στις κάθε
είδους απειλές.

Το υπουργείο Μαγείας δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το Κακό ενώ οι
γραφειοκρατικοί σχολικοί θεσμοί εμποδίζουν τον Χάρι Πότερ να αμυνθεί στις
επιθέσεις και τις προκλήσεις που δέχεται συνεχώς. Όσο για το περιεχόμενο της
διδασκαλίας… «Το λιγότερο που μπορεί κανείς να πει είναι ότι έχουν
μονοδιάστατο χαρακτήρα. Το μόνο που μετράει είναι γνώσεις πρακτικές, άμεσα
εκμεταλλεύσιμες. Τα καλλιτεχνικά μαθήματα είναι ανύπαρκτα και οι κοινωνικές
επιστήμες απαξιωμένες: οι μαθητές διδάσκονται κάτι αξιοθρήνητα μαθήματα
ιστορίας της λογοτεχνίας, παντελώς στερούμενα ενδιαφέροντος, που τους κάνουν
να χασμουριούνται βαθιά. Με τρόπο αποκαλυπτικό, η συγγραφέας λέει ότι τα
μαθήματα αυτά κάνουν τον Χάρι να βαριέται όσο και η αναφορά του Πέρσι για τους
πάτους των τεντζερέδων».

Ο Χάρι Πότερ γίνεται λοιπόν, σύμφωνα με τον λέκτορα Γαλλικής Φιλολογίας
Ηλία Γιόκαρη, ένα «έργο-σύνοψη» (αθέλητα, χωρίς αμφιβολία) του εκπαιδευτικού
και κοινωνικού σχεδίου του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού. «Στο πρότυπο του
οργουελικού ολοκληρωτισμού, ο καπιταλισμός αυτός επιχειρεί πλέον να διαπλάσει
σύμφωνα με τις επιθυμίες του όχι μόνο τον πραγματικό κόσμο, αλλά και τον
φαντασιακό των πολιτών καταναλωτών», λέει.

Προειδοποίηση για την τύφλωσή μας

Στον αντίποδα της συλλογιστικής του Ηλία Γιόκαρη, η καθηγήτρια Φιλοσοφίας στο
Νανσί, Ιζαμπέλ Σμαντιά, σε άρθρο-απάντηση στη «Le Monde», λέει ότι η
Ρόουλινγκ, που εργάζεται για τη Διεθνή Αμνηστία, διατυπώνει ανησυχίες που
είναι πιο κοντά σε μια αντίληψη κατά της παγκοσμιοποίησης παρά σε ένα
νεοφιλελεύθερο πνεύμα. H αρθρογράφος που έχει γράψει και βιβλίο με τίτλο «Χάρι
Πότερ, οι λόγοι της επιτυχίας», υποστηρίζει ότι οι περιπέτειες του Χάρι
ξεκινούν με μία οξεία κριτική της καταναλωτικής κοινωνίας και του κόσμου των
ελεύθερων επιχειρήσεων. Τα τελώνια που χρησιμοποιούνται ως υπηρέτες,
απεικονίζουν κατά τη γνώμη της Σμαντιά τον κόσμο της παγκοσμιοποίησης όπου οι
φτωχές χώρες έλκονται τόσο πολύ από το σύστημα που τις εκμεταλλεύεται ώστε δεν
τους περνάει καν από το μυαλό να εξεγερθούν. Γιατί η Ρόουλινγκ βάζει τα
τελώνια αυτά να ζουν ρακένδυτα και καταπιεσμένα, με ελάχιστη τροφή για αμοιβή
αλλά υπερήφανα για τη σκλαβιά τους. Και βάζει και την Ερμιόνη, ένα πρόσωπο που
αποτελεί τη φωνή της ίδιας της συγγραφέως, να υπενθυμίζει συνεχώς την τύφλωση
του κόσμου των μάγων μπροστά στην εκμετάλλευση. Εν τέλει η Ρόουλινγκ
«απευθύνει προειδοποίηση για τη δική μας τύφλωση μπροστά στην τραγωδία των
φτωχών του κόσμου», λέει η Ιζαμπέλ Σμαντιά.