Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

Εξουσία. Ιδού μια λέξη που πολλοί απεχθάνονται δημόσια και ακόμα περισσότεροι
την ποθούν στα κρυφά. Ίσως γιατί ο άνθρωπος πάσχει από ένα εγγενές «ελάττωμα»:
έχει ανάγκη (το φιλικό ή το υπάκουο) «βλέμμα» του Άλλου. για να νιώθει ότι
υπάρχει.

Ο Νίτσε έλεγε ότι στη βάση κάθε ανθρώπινης πράξης υπάρχει η θέληση για δύναμη
και εξουσία. Ενώ ο Χέγκελ δεν είχε αμφιβολία ότι ο καθένας θέλει να γίνει
αφεντικό και να καθιστά τον άλλον δούλο. Πίσω από αυτές τις θεωρίες στέκεται η
ιδέα ότι η ζωή αποτελεί το πεδίο ενός αδυσώπητου πολέμου για επικράτηση και
εξουσία. «Και με τον έρωτα συμβαίνει το ίδιο;», αναρωτιέται ο Ιταλός
συγγραφέας Φραντσέσκο Αλμπερόνι στο νέο του βιβλίο «Το μυστήριο του έρωτα»*.
Μάλλον «ναι», αφού έρωτας σημαίνει εξάρτηση. Γι’ αυτό και αρκετοί τον
φοβούνται. «Ένας διάσημος διανοούμενος» – λέει ο Αλμπερόνι – «μου
εξομολογήθηκε κάποτε ότι παντρεύτηκε τη γυναίκα του μόνο όταν ένιωσε σίγουρος
ότι δεν ήταν πια ερωτευμένος μαζί της!»…

***

Οι προσπάθειες που έγιναν στο παρελθόν για να φέρουν μια άλλη αντίληψη για τον
έρωτα, τελείωσαν άδοξα. Τα εξεγερμένα «παιδιά του Μάη ’68» είδαν τη
σεξουαλικότητα ως εξέγερση ενάντια στην εξουσία. Αλλά μάλλον η σεξουαλική
επανάσταση έγινε «δικτατορία του υποχρεωτικού οργασμού». Ένα κράμα
αντι-εξουσιαστικής εξουσίας και… ανοησίας. Όπως και να το κάνουμε, δεν
προσφέρεις το σώμα σου με τον ίδιο τρόπο που πας σινεμά ή για ψάρεμα. Φαίνεται
πως η ανθρώπινη σεξουαλικότητα δεν θα γίνει ποτέ ένα «τετριμμένο ζήτημα»…

***

Επομένως, δύσκολα θα μπορούσε να αρνηθεί κανείς πως η εξουσία «συνοδεύει» και
τον έρωτα. Αλλιώς δεν θα ευδοκιμούσε η φράση «ερωτική κατάκτηση». Μερικοί
ερωτεύονται με την εξουσία ως εφαλτήριο για να επιδίδονται σε «ερωτικές
κατακτήσεις» και άλλοι ερωτεύονται με τις «ερωτικές κατακτήσεις» για να
νιώθουν ότι εξουσιάζουν. «Υπάρχει όμως» – γράφει ο Αλμπερόνι – «και ο έρωτας
όπου ο άνθρωπος είναι αφεντικό και δούλος ταυτόχρονα. Και αυτό είναι που
αποκαλώ μυστήριο του έρωτα. Πρόκειται για μια δύναμη που φαντάζει γελοία στα
μάτια των “φιλοσόφων της εξουσίας”. Είναι όμως η μόνη πηγή που μας βοηθά να
αντέχουμε τη ζωή σε μια κοινωνία όπου όλα φαντάζουν πόλεμος και υπερκόπωση».
Το θέμα είναι ότι αυτό το «μυστήριο του έρωτα» (και ακριβώς επειδή πρόκειται
για «μυστήριο») δεν είναι απλώς ζήτημα «εκμάθησης» και «καλής θέλησης», όπως
υποστηρίζει λίγο ως πολύ ο Αλμπερόνι. Γι’ αυτό ίσως πιο κοντά στο «μυστήριο
του έρωτα» να βρίσκεται ο Γάλλος συγγραφέας Πασκάλ Μπρικνέρ, για τον οποίο «ο
έρωτας και το σεξ παραμένουν ένα βασανιστικό μυστήριο. Ο έρωτας δεν είναι
δημοκρατικός. Δεν συμμορφώνεται με τη δικαιοσύνη και την αρετή, «διακινεί» την
εξάρτηση, την κατάπτωση και την υποταγή, αλλά και τη θυσία και τη μεταμόρφωση.
Είναι αυτό το πολύπλοκο πλέγμα του έρωτα που πρέπει να ανακαλύψουμε ξανά
σήμερα».

ΥΓ. Εύλογα ίσως θα αναρωτηθούν οι αναγνώστες της στήλης γιατί επιλέξαμε
ένα τέτοιο «ανεπίκαιρο» θέμα. Ίσως γιατί με τόσους αστυνομικούς και σενάρια
τρομοκρατικών επιθέσεων (αλλά και τόσο ήλιο) δεν βρήκαμε καλύτερο αντικείμενο
συζήτησης.

* Francesco Alberoni, Il Mistero dell’ innamoramento, Rizzoli

Ο Γκαζμέντ Καπλάνι είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.