MΟNA ΧATΟΥM «Δεν κάνω πολιτικά έργα τέχνης»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
 |
|
«Στην πραγματικότητα δεν προσπαθώ συνειδητά να κάνω μέσω της δουλειάς μου |
Σκουριασμένα καζάνια, φουγάρα, τενεκέδες και κουβάδες στέκουν «φυλακισμένα»
πίσω από τη συρματένια περίφραξη. Τα ενώνει η κοινή τους καταγωγή – καθώς
προέρχονται από το ερειπωμένο ζυθοποιείο Φιξ της οδού Συγγρού – και τα λεπτά
κόκκινα και μπλε καλώδια, που δίνουν (ή στερούν;) ζωή στους σκορπισμένους
ηλεκτρικούς γλόμπους, κάτω από το πέπλο ενός εκκωφαντικού, βιομηχανικού και
μελαγχολικού ήχου. Είναι η ηλεκτρική εικαστική εγκατάσταση «Fix it» («Φτιάξ’
το») που δημιούργησε η διάσημη ανατρεπτική καλλιτέχνις Μόνα Χατούμ, ειδικά γα
το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην
έκθεση «Διαπολιτισμοί» (που φιλοξενείται στους νέους χώρους του Μεγάρου
Μουσικής Αθηνών) με την οποία το μουσείο δίνει το δικό του «παρών» στην Αθήνα
των Ολυμπιακών Αγώνων.
«Θέλησα να δημιουργήσω μία ατμόσφαιρα πλήρους παρακμής με άξονα τον
συγκεκριμένο βιομηχανικό χώρο του Φιξ, που έμαθα πως θα διαμορφωθεί μελλοντικά
σε έδρα του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης», εξηγεί στα «NEA» η Μόνα
Χατούμ. «Άφησα όμως ανοιχτό τον τρόπο που μπορεί να το διαβάσει ο θεατής: να
το αντιμετωπίσει, δηλαδή, είτε ως έναν χώρο γεμάτο από την οδύνη ενός
επερχόμενου θανάτου είτε ως χώρο που ετοιμάζεται να ξαναγεννηθεί και να
αναρωτηθεί παράλληλα για ποιο λόγο χρησιμοποιώ τον ηλεκτρισμό, τον ήχο…».
H ιδέα για το συγκεκριμένο έργο γεννήθηκε το περασμένο καλοκαίρι, όταν της
ζητήθηκε να δημιουργήσει μία εγκατάσταση που θα έμενε στις μόνιμες συλλογές
του μουσείου. «Μου αρέσουν τα βιομηχανικά κτίρια που ανακαινίζονται και
αποκτούν νέα λειτουργία. Όταν είδα τα παλιά αυτά αντικείμενα με ενέπνευσαν και
θέλοντας ταυτοχρόνως να αναφερθώ στο ζήτημα της αλλαγής χρήσης των κτιρίων
κατέληξα στο “Fix it”», που κρύβει και ένα χαριτωμένο λογοπαίγνιο με το όνομα
του μουσείου. Με αγωνία μήπως και οι σκουριασμένοι κουβάδες και τα ράφια
καταλήξουν στα σκουπίδια, λόγω των επικείμενων εργασιών ανακαίνισης, η Μόνα
Χατούμ ήρθε ξανά το περασμένο φθινόπωρο για να τα ξεχωρίσει και να τα
φωτογραφίσει, ώστε να μη χαθούν. Και κατά τη συνήθη τακτική της, που την έκανε
περιζήτητη σε χώρους όπως το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης, την
Tate Modern στο Λονδίνο και το Μπομπούρ στο Παρίσι, έδωσε σε εκείνα τα μέχρι
χθες καθημερινά και οικεία αντικείμενα ένα νόημα διαφορετικό, ξένο, που
μερικές φορές αγγίζει και τα όρια του απειλητικού (αρκεί να θυμηθεί κανείς τον
τεράστιο τρίφτη της που έμοιαζε έτοιμος να «διαλύσει» τον θεατή). «Όλα αυτά τα
παλιά αντικείμενα αναφέρονται σε κάτι εκτός της ίδιας της ύπαρξής τους. Δεν
έχουν να κάνουν μόνο με το κτίριο, αλλά με την προηγούμενη χρήση τους και με
την ίδια τη ζωή», διευκρινίζει η καλλιτέχνις των εγκαταστάσεων, των περφόρμανς
και της βιντεοτέχνης.
Αν και στιγματισμένη από μια σειρά πολιτικών γεγονότων – παιδί Παλαιστινίων
γονιών που ζούσαν εξόριστοι στη Βηρυτό, βρέθηκε εγκλωβισμένη σε ηλικία 23 ετών
στο Λονδίνο του 1975 (όπου έχει ως έδρα μέχρι σήμερα) λόγω του εμφυλίου που
είχε ξεσπάσει στον Λίβανο – η Μόνα Χατούμ αρνείται κατηγορηματικά πως κάνει
πολιτικά έργα. «Δεν κάνω πολιτικά έργα. Όλα τα έργα τέχνης είναι πολιτικά.
Ακόμη και ένας πίνακας αφηρημένης ζωγραφικής κάτι λέει για την οπτική του
καλλιτέχνη σχετικά με τον τρόπο που βλέπει τον κόσμο. Δεν υπάρχει έργο που να
μην έχει σχέση με την ιδεολογία του καλλιτέχνη, διότι το έργο δεν υπάρχει στο
κενό, συνδέεται πάντα με τον έξω κόσμο.
Πολλοί αναζητούν ένα συγκεκριμένο πολιτικό μήνυμα στα έργα μου, ίσως
και λόγω των γεγονότων που σημάδεψαν τη ζωή μου, αλλά δεν μπορεί να
υποστηρίξει κανείς πως ένα έργο είναι λιγότερο πολιτικό από κάποιο άλλο.
Σίγουρα μπορεί να στείλει ο καλλιτέχνης ένα μήνυμα, αλλά κάθε έργο τέχνης έχει
πολλαπλές αναγνώσεις, ανάλογα με τη φαντασία και τα βιώματα του θεατή. Δεν με
ενδιαφέρει να καταθέσω μια πολιτική θέση και να κληθεί ο κόσμος να πει αν
συμφωνεί ή διαφωνεί μαζί μου».
Όχι στις περιστάσεις, ναι στις ιδέες
Ταιριάζει όμως το νέο έργο της Μόνα Χατούμ με το «πάντρεμα» διαφορετικών
πολιτισμών που είναι και η βασική ιδέα της έκθεσης «Διαπολιτισμοί», στην οποία
συμμετέχουν 17 καλλιτέχνες από όλον τον κόσμο με έργα – παραγγελίες που θα
μείνουν στη μόνιμη συλλογή του μουσείου; «Για να είμαι ειλικρινής είχα στο
μυαλό μου το παλιό εργοστάσιο και το ότι το έργο θα μείνει στο μουσείο και όχι
τη συγκεκριμένη παροδική έκθεση. Γενικά δεν κάνω έργα ανάλογα με τις
περιστάσεις, δουλεύω τις ιδέες μου. Το σκεπτικό της έκθεσης είχε να κάνει με
το να έρθουν καλλιτέχνες από διαφορετικά σημεία του κόσμου με διαφορετικές
απόψεις και αυτό μου είναι αρκετό».
INFO
«Διαπολιτισμοί» έως 31 Δεκεμβρίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Βασ. Σοφίας και
Κόκκαλη 1, τηλ. 210-7282.000).
Google news
