H κούραση είναι θέμα μυαλού

H κόπωση. Στην εποχή μας, ένας στους δέκα ανθρώπους νιώθει κουρασμένος και το πρόβλημα είναι σαφώς πιο έντονο στον γυναικείο πληθυσμό

Μπορεί σε κάποιους να ακούγονται σαν «δικαιολογίες», όμως τόσο το σύνδρομο της
χρόνιας κόπωσης όσο και το σύνδρομο της μειωμένης απόδοσης είναι σοβαρές
ασθένειες. Στην περίπτωση του δεύτερου, για παράδειγμα, που είναι και λιγότερο
γνωστό, τη μία ημέρα τρέχεις άνετα είκοσι χιλιόμετρα, κάνοντας προπόνηση για
τους Ολυμπιακούς, και την επομένη δεν μπορείς να φτάσεις ούτε μέχρι το ψυγείο.
Αυτό ακριβώς συνέβη το 1996 στην Πόλα Ρόμπσον-Άνσλι, ερευνήτρια στο
Πανεπιστήμιο του Κέιπ Τάουν. Ευτυχώς, και προς μεγάλη ανακούφιση όλων όσοι
πάσχουν από το σύνδρομο αυτό, η Ρόμπσον-Άνσλι ανακάλυψε πως δεν έφταιγε
εκείνη: στην πραγματικότητα, είναι το μυαλό μας, και όχι οι μύες μας, που μας
κάνει να νιώθουμε κούραση.

Ο «ένοχος» είναι μια πρωτεΐνη ονόματι ιντερλευκίνη-6, η οποία βοηθά στη
ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος. Παράγεται σε μεγάλες ποσότητες στις
τραυματισμένες ή μολυσμένες περιοχές του σώματος, καθώς και ως αντίδραση στο
στρες ή τις αλλαγές στον μεταβολισμό. Σύμφωνα με την Ρόμπσον-Άνσλι, που ήταν
και επικεφαλής της μελέτης, μοιάζει να είναι ένας αμυντικός μηχανισμός, ο
οποίος «προκαλεί» το αίσθημα της κόπωσης ώστε να υποχρεώσει τον οργανισμό να
διατηρήσει ενέργεια. Παλαιότερες έρευνες είχαν δείξει πως, έπειτα από
παρατεταμένη σωματική άσκηση, η συγκέντρωση της ιντερλευκίνης-6 στο αίμα
πολλαπλασιάζεται από 60 έως 100 φορές.

Το… ντόπινγκ

Οι επιστήμονες προσπαθούν ήδη να βρουν έναν τρόπο να αναστέλλουν την ικανότητα
του εγκεφάλου να αντιδρά στην ιντερλευκίνη-6. Θα μπορέσουν έτσι να
καταπολεμήσουν αποτελεσματικότερα τόσο το σύνδρομο της χρόνιας κόπωσης όσο και
το σύνδρομο υποαπόδοσης. Όμως, ένα φάρμακο που θα λειτουργούσε κατ’ αυτόν τον
τρόπο, θα μπορούσε λογικά να χρησιμοποιηθεί εύκολα από αθλητές που θέλουν να
βελτιώσουν με πλάγια μέσα τις επιδόσεις τους. Ή μήπως δεν θα ήταν και τόσο
εύκολο;

Καταρχήν, το βέβαιο είναι πως η ιντερλευκίνη-6 έχει μια σαφώς αρνητική
επίπτωση στις αθλητικές επιδόσεις. H δρ Ρόμπσον-Άνσλι το απέδειξε.
Στρατολόγησε, όπως αναφέρεται στην επιθεώρηση «New Scientist», επτά δρομείς
και, προτού αυτοί ξεκινήσουν έναν αγώνα δέκα χιλιομέτρων, τους έκανε μια ένεση
είτε με ιντερλευκίνη-6 είτε με ένα αδρανές ψευδοφάρμακο. Μία εβδομάδα
αργότερα, ανέστρεψε το πείραμα έτσι ώστε όλοι οι αθλητές να έχουν αγωνιστεί
και με την ιντερλευκίνη-6 και με το ψευδοφάρμακο. Διαπίστωσε ότι οι αθλητές
που λάμβαναν το ψευδοφάρμακο έτρεχαν κατά ένα λεπτό ταχύτερα. Επίκειται λοιπόν
η ανακάλυψη μιας νέας μεθόδου ντόπινγκ; «Είναι μια πιθανότητα», απαντά η δρ
Ρόμπσον-Άνσλι. «Θα ήταν όμως πολύ επικίνδυνο να “φιμώσει” κανείς έτσι την
ιντερλευκίνη-6. H πρωτεΐνη αυτή ρυθμίζει την ανοσολογική απάντηση και θα έθετε
τον εαυτό του σε σοβαρό κίνδυνο».

©The Times, 2004

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κίττυ Ξενάκη