Δρόμοι

Τα γερμανικά…

… οχυρά της Νορμανδίας, πριν από 60 χρόνια, είχαν πολιορκηθεί από τα
συμμαχικά στρατεύματα. Ζοφερά σύμβολα της τυραννίας, σήμερα πολιορκούνται
πάλι, αυτήν τη φορά από τις δυνάμεις της φύσης. Μένουν κείμενα μέσα στην πυκνή
βλάστηση. «Φωλιές» πυροβόλων, τσιμεντένιες φόρμες που μοιάζουν με ναζιστικά
κράνη, είχαν κτιστεί από Γερμανούς αρχιτέκτονες σαν τον Άλμπερτ Σπέερ για να
αποτρέψουν μια συμμαχική εισβολή στη Γαλλία. Ο φακός της φωτογράφου Ιάνθης
Ρούθβεν τα ανακάλυψε κάπου κοντά στο Χερβούργο, παραμερίζοντας το σώμα της
φύσης που σέρνεται αργά αλλά αδυσώπητα πάνω τους, τους κισσούς, τις λειχήνες,
τη μούχλα και την υγρασία. Και είδε σε αυτά τα κτίσματα την τέλεια έκφραση της
αρχιτεκτονικής του μοντερνισμού, που τόση μεγάλη επιρροή απέκτησε μετά τον
πόλεμο.

Μια βόλτα…

… στις σύγχρονες πόλεις μοιάζει με το ξεφύλλισμα ενός περιοδικού μόδας:
παντού τα ίδια σχεδόν κτίρια, που αποτελούν τα νέα πρότυπα της αρχιτεκτονικής.
«Πού να κοιτάξεις γύρω σου και να ευχαριστηθεί το μάτι σου μέσα σε αυτή την
καθημερινή κακογουστιά;» αναρωτιόταν ο αρχιτέκτονας Τάσης Παπαϊωάννου στα
«NEA». «Κτίρια φανταχτερά, προκλητικά, αστραφτερά, δύσμορφα, που προσπαθούν
επιδεικτικά, μέσω μιας νεοπλουτίστικης πολυτέλειας, να διαφοροποιηθούν πάση
θυσία από τα γειτονικά τους. Ναρκισσιστικές και αλλοπρόσαλλες μορφές,
ασπόνδυλες και ανερμάτιστες, παχύσαρκες, που φουσκώνουν αφύσικα, χωρίς μέτρο,
και βασίζονται περισσότερο σε “συνταγές ζαχαροπλαστικής” παρά σε στοιχειώδεις
συνθετικούς και κατασκευαστικούς κανόνες». Αρχιτέκτονες που συμπεριφέρονται
σαν μόδιστροι πουλάνε την πραμάτεια τους στην παγκοσμιοποιημένη αγορά,
«πολυεθνικοί αρχιτέκτονες», όπως τους έλεγε ο Άρης Κωνσταντινίδης, που
οργώνουν τον κόσμο και κάνουν φοβερά και τρομερά πράγματα, στα μουσεία, τα
δημόσια κτίρια, τις επιχειρήσεις, τις αθλητικές εγκαταστάσεις.

Από τα κτίρια…

… αυτά τίποτα καλό δεν μπορεί να προκύψει, ούτε γι’ αυτούς που ζουν μέσα
τους ούτε για εκείνους που θα ζήσουν στο μέλλον. Ούτε βέβαια μπορεί να
προκύψει ένας αρχιτέκτονας σαν τον Ιουλιανό Ασκαλωνίτη, που τον 6ο αιώνα μ.X.
διατύπωνε συγκεκριμένη άποψη για τους οικισμούς με βάση το φιλοσοφικό υπόβαθρο
του προσωκρατικού φιλοσόφου Εμπεδοκλή (τέσσερα στοιχεία, φιλότης, νείκος).
Αυτή η άποψη θα αποτελέσει το μοντέλο της ελληνικής Ανατολής, γράφει ο
Φίλιππος Ωραιόπουλος στο βιβλίο του «Ο νεοελληνικός λόγος για την
αρχιτεκτονική και την πόλη» (Εκδ. Εστία), που θα εξαπλωθεί και θα προσαρμοστεί
σε μια πολύ μεγάλη γεωγραφική περιοχή (Βαλκάνια, Μικρά Ασία, Μεσόγειος). Στην
αυτονόμηση του κτιρίου, ο Ιουλιανός Ασκαλωνίτης προτείνει την οργανική
συνύπαρξή του με τη γειτονιά και τον οικισμό, στην κατάκτηση της φύσης την
οικολογική προσαρμογή, στη θέση του προγραμματισμένου τη δυνατότητα της τύχης
με την παρεμβολή του χρόνου.

Ο χρόνος…

… αυτός ο μεγάλος εκδικητής, βάζει τα πράγματα στη θέση τους στις ακτές της
Νορμανδίας. Κισσοί, λειχήνες, μούχλα και υγρασία. Και άγνωστα χέρια που με ένα
χρωματιστό σπρέι καταργούν με συνθήματα στους τοίχους τη συμβολική τυραννία
των οχυρών.