Πανόραμα της σύγχρονης ισπανικής λογοτεχνίας

Όσοι πιστεύουν ότι η Ισπανία είναι ένας από τους πυλώνες της ευρωπαϊκής
κουλτούρας, θα χαρούν το χορταστικό αφιέρωμα του περιοδικού στη σύγχρονη
ισπανική λογοτεχνία και για το πλήθος των πληροφοριών και για την απόλαυση της
ανάγνωσης.

Πλήθος Ελλήνων και Ισπανών δημοσιεύουν κείμενα κατατοπιστικά για την πορεία,
τις επιδράσεις και τη θέση της ισπανικής πεζογραφίας και ποίησης κατά τις
τελευταίες δεκαετίες. Το αφιέρωμα συμπληρώνεται με μικρά πεζά Ισπανών
λογοτεχνών.

Όπως είναι αυτονόητο, ο ισπανικός εμφύλιος και το φρανκικό καθεστώς σημάδεψαν
βαθιά το έργο των Ισπανών λογοτεχνών. Γι’ αυτό το θέμα να σημειώσω το δοκίμιο
του Jean Canavaggio (σε μετάφραση Νίνας Αγγελίδου) «H ποιητική γενιά του
1927». Μικρό απόσπασμα:

«H ιστορία της Ισπανίας κατάφερε προπαντός να καταστρέψει τις πιο συμπαγείς
τάξεις των διανοουμένων. H αποκατάσταση της δημοκρατίας – «La nina bonita» («H
όμορφη κόρη») όπως την είχαν βαφτίσει κάπως αφελώς οι υπερρεαλιστές –
επρόκειτο ακόμη να αφυπνίσει όλα τα παλιά σκοτεινά πάθη. H ποίηση, λιγότερο
αφηρημένη από αυτό που θέλησαν να την θεωρήσουν μερικοί, βρέθηκε εκτεθειμένη
στις γνωστές βιαιοπραγίες. Μόλις άρχισε η εθνική εξέγερση, εκτέλεσαν τον
Γκαρσία Λόρκα. «Στη Γρανάδα έγινε ο φόνος / το ξέρετε – στη φτωχή Γρανάδα -,
στη δική του Γρανάδα…», όπως λέει στο ποίημά του ο Αντόνιο Ματσάδο. H
εκτέλεση εκείνη, τόσο στην ουσία όσο και στη συμβολική της διάσταση, σήμαινε
μήπως τον ομαδικό θάνατο μιας ολόκληρης γενιάς; Πάντως, σήμαινε για σχεδόν
όλους την εξορία, τις δυσκολίες να ζεις και να γράφεις εξ αποστάσεως…».

«NEA ΕΣΤΙΑ»

Ο άγνωστος Τζον Μπέριμαν

Εισάγοντας το αφιέρωμα στον Αμερικανό ποιητή Τζον Μπέριμαν (1914-1972) ο
διευθυντής της «Νέας Εστίας» Σταύρος Ζουμπουλάκης προλαβαίνει: «… πολλοί
είναι, πιστεύω, εκείνοι που θα ρωτήσουν “ποιος είναι αυτός;”. Δικαιολογημένα:
ο Μπέριμαν είναι εντελώς άγνωστος στην Ελλάδα, δεν κυκλοφορεί στη γλώσσα μας
ούτε μια μικρή ανθολογία ποιημάτων του…».

Διατρέχοντας τις 150 σελίδες του αφιερώματος, γίνεται αντιληπτός απ’ όλους ο
τεράστιος μόχθος του Αντώνη Ζέρβα και της E. – K. Ζέρβα για την παρουσίαση,
την εκλογή και τη μετάφραση του υλικού που κάνει πλέον γνωστό στο ελληνικό
κοινό τον «δύσκολο» ποιητή που θέλησε ο ίδιος να σκοτωθεί το 1972 πηδώντας από
μια γέφυρα του Μισισιπή.

Ο Ζέρβας σημειώνει ότι ο Μπέριμαν θεωρείται μαζί με τον Ρόμπερτ Λόουελ
(1917-1977) μία από τις δύο σημαντικότερες φυσιογνωμίες της μεταπολεμικής
αμερικανικής ποίησης. Αλλά γιατί παραμένει σχεδόν άγνωστος εκτός αγγλόφωνου
κόσμου; Διότι, συνεχίζει ο Ζέρβας, «το βασικό του έργο Τα ονειρικά
τραγούδια είναι συνυφασμένο με δυσκολίες τέτοιας λογής, ώστε να αναιρείται
κάθε μεταφραστική σχέση κόστους και οφέλους. Πράγματι, στο έργο αυτό, τα
εγγενή χαρακτηριστικά της αγγλικής, όπως το άκλιτο, το ολιγοσύλλαβο και η
γραμματική ουδετερότητα ή πολυσημία των λέξεων εξωθούνται στα άκρα. Επιπλέον,
το αμερικάνικο ιδίωμα του Μπέρρυμαν πλάθεται με στοιχεία νέγρικης διαλέκτου,
νηπιακές, λόγιες ή αρχαϊκές εκφορές του λόγου που συμπλέκονται κατά πολλούς
και ποικίλους ρυθμούς, ανάλογα με τις συντακτικές εξαρθρώσεις του νοήματος».

Γνωρίστε, λοιπόν, αυτόν τον «ποιητή για ποιητές».

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ: * Πολύ ενδιαφέροντα θέματα από το πεδίο της παιδικής
λογοτεχνίας σ’ αυτό το τεύχος του περιοδικού «Διαδρομές». Να επισημάνω
το επίκαιρο «H Ολυμπιακή ιδέα στην εκπαίδευση και στην παιδική λογοτεχνία»
καθώς και το μικρό αφιέρωμα στον σπουδαίο Κύπριο ποιητή Κώστα Μόντη, για τον
οποίο ο B.Δ. Αναγνωστόπουλος θυμίζει ότι έχει γράψει πολλά παιδικά ποιήματα,
αφού:

«Χαίρονται οι στίχοι πιο πολύ

σαν παιδικά χειλάκια τους διαβάζουν

τι πιότερο κι αλλιώτικα στα παιδικά

τα χείλη είν’ που ταιριάζουν»

Στο τεύχος υπάρχει προσεγμένο ένθετο με 43 νέους τίτλους για παιδιά όλων των
ηλικιών. H παραγωγή και η διάθεση του περιοδικού γίνεται από τις Εκδόσεις
Καστανιώτη (υπεύθυνη Μαρία Φακίνου).

* Ένα άρθρο και τέσσερις προσωπογραφίες συγκροτούν τον φάκελο «Ηγέτες»
που δημοσιεύουν τα τριμηνιαία «Εξωτερικά θέματα». Ο Κλεομένης
Κουτσούκης υποστηρίζει ότι «το σύστημα λήψης αποφάσεων βασίζεται όχι μόνο στις
διαδικασίες και την κουλτούρα των διαδικαστικών πρακτικών αλλά και στα άτομα
που εμπλέκονται». H Άννα Καρκατσούλη γράφει για τον Μαχάτμα Γκάντι, ο
Εμμανουήλ Τζάννες για τον Στάλιν, ο Δημήτρης Παπανδρέου για τον Νάσερ και ο
Στέλιος Ζαχαρίου για τον Νίξον.

Διευθύνσεις

«H ΛΕΞΗ»: Δ. Αιγινήτου 46, Αθήνα 115 28. Τηλ.: 210-7222.855.

«NEA ΕΣΤΙΑ»: Ευριπίδου 84, Αθήνα 105 53. Τηλ.: 210-3213.030.

«ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ»: Εμμ. Μπενάκη 67, Αθήνα 106 81. Τηλ.: 210-3301.213.

«ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ»: Χαλκοκονδύλη 35, Αθήνα 104 32. Τηλ.: 210-5225.611.