Οικονομικό… FΒΙ για τις δημόσιες δαπάνες

Οικονομικό Εφ Μπι Άι ετοιμάζει η κυβέρνηση, προκειμένου να ελέγξει τις
δημόσιες δαπάνες. Το ειδικό γραφείο ερευνών θα τοποθετεί στο μικροσκόπιο όλες
τις δαπάνες του Δημοσίου και θα τις ελέγχει από πλευράς σκοπιμότητας,
αποτελεσματικότητας και νομιμότητας. Το νέο ελεγκτικό σώμα θα απορροφήσει
αρμοδιότητες άλλων ελεγκτικών οργάνων και θα ενσωματώσει όλες τις ελεγκτικές
αρμοδιότητες του Δημοσίου σε θέματα δημοσίων δαπανών.

Αντίστοιχα ελεγκτικά όργανα λειτουργούν εδώ και αρκετές δεκαετίες σε πολλές
ανεπτυγμένες χώρες της Δύσης. Με πρότυπο το αμερικανικό General Acounting
Office, το ελληνικό γραφείο οικονομικών ερευνών θα αποτελεί το ελεγκτικό σώμα
του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών σε θέματα δημοσίων δαπανών.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το νέο ελεγκτικό όργανο θα είναι ουσιαστικά ανεξάρτητο
από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου και θα ερευνά τον τροπο με τον οποίο το
Δημόσιο ξοδεύει τα χρήματα των φορολογουμένων. Οι ελεγκτές του θα έχουν τη
δικαιοδοσία να παρεμβαίνουν και να ελέγχουν οποιοδήποτε δημόσιο όργανο και
θεσμό που διαχειρίζεται δημόσιους πόρους, είτε με τη μορφή ανάθεσης δημοσίων
έργων είτε με τη μορφή παροχής δημοσίων υπηρεσιών. Έτσι, στο στόχαστρο των
ελεγκτών θα μπαίνουν οι δαπάνες των υπουργείων, των νομαρχιών, των δήμων, των
κοινοτήτων, αλλά και των επιχειρήσεων που ελέγχονται από το Δημόσιο, όπως
είναι οι ΔΕΚΟ.

Οι στόχοι των ελέγχων

Οι στόχοι των ελέγχων θα επιλέγονται βάσει ετήσιου προγραμματισμού,
καταγγελιών, αλλά και της γενικότερης οικονομικής συμπεριφοράς των φορέων του
Δημοσίου. Στο μικροσκόπιο θα μπαίνουν δήμοι που αναθέτουν έργα υποδομής
τοπικής εμβέλειας, ο τρόπος διάθεσης των πόρων από τις δημόσιες επιχειρήσεις,
ακόμη και ο τρόπος πραγματοποίησης προσλήψεων σε κάθε επίπεδο του Δημοσίου.

Το αντικείμενο του ελέγχου, σε κάθε περίπτωση, θα είναι η τήρηση όλων των
νόμιμων διαδικασιών για την πραγματοποίηση των δαπανών, ο εντοπισμός τυχόν
παραλείψεων ή ατασθαλιών, καθώς και ο έλεγχος της αποτελεσματικότητας των
δαπανών. Μέχρι σήμερα οι έλεγχοι από διάφορά σχετικά όργανα του Δημοσίου
περιορίζονταν στην τήρηση της νομιμότητας βάσει της νομοθεσίας για την
πραγματοποίηση των δαπανών.

Με την εισαγωγή του στόχου της αποτελεσματικότητας, θα ελέγχεται αν η δαπάνη
που πραγματοποίησε ο φορέας του Δημοσίου απέφερε τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.
Για παράδειγμα, αν ένας δήμος δαπάνησε δημόσιους πόρους για τη δημιουργία
δημοτικής επιχείρησης παροχής συγκοινωνιακών υπηρεσιών, το νέο ελεγκτικό
όργανο θα παρεμβαίνει προκειμένου να αξιολογήσει το πρόγραμμα και να μετρήσει
αν η δαπάνη απέφερε σημαντικό όφελος στους δημότες με τη μορφή της βελτίωσης
της συγκοινωνιακής εξυπηρέτησης και της μείωσης του κυκλοφοριακού προβλήματος.

Οι κυρώσεις

Μετά την πραγματοποίηση των ελέγχων, το νέο όργανο θα έχει τη δικαιοδοσία να
προτείνει κυρώσεις, αλλά και τη θέσπιση νέων νόμων, προκειμένου να βελτιωθεί η
αποδοτικότητα των δημοσίων δαπανών. Στις περιπτώσεις δημοσίων έργων που
εντοπίζεται σπατάλη, θα ζητείται ακόμη και η διακοπή της χρηματοδότησης. Στις
περιπτώσεις που διαπιστώνονται ατασθαλίες και παραβίαση νόμων, το νέο σώμα θα
διενεργεί όλη τη σχετική έρευνα (καταθέσεις υπευθύνων κ.λπ.) και θα
δημιουργείται σχετικός φάκελος με προτάσεις κυρώσεων, ο οποίος θα προωθείται
στον αρμόδιο εισαγγελέα για περαιτέρω έρευνα και απαγγελία κατηγοριών.

Εκπαίδευση στις ΗΠΑ

Ήδη το υπουργείο έχει στείλει στις Ηνωμένες Πολιτείες δύο στελέχη του Γενικού
Λογιστηρίου του Κράτους, με στόχο να εκπαιδευτούν στη λειτουργία και στη
στελέχωση του νέου οργάνου, το οποίο, σύμφωνα με πληροφορίες, σε πλήρη
ανάπτυξη θα απαριθμεί 200 στελέχη, από τα οποία 170 αναμένεται να αποσπασθούν
από υφιστάμενα ελεγκτικά όργανα του Δημοσίου, ενώ οι υπόλοιπες θέσεις θα
καλυφθούν με ειδικό επιστημονικό προσωπικό (νομικούς, οικονομολόγους κ.λπ.).

Θα απορροφήσει αρμοδιότητες άλλων οργάνων ελέγχου

Σύμφωνα με στελέχη του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών, υπάρχουν
σημαντικά περιθώρια καλύτερης αξιοποίησης των δαπανών που διατίθενται κάθε
χρόνο για την υλοποίηση δημοσίων έργων και προγραμμάτων. Αυτό, σε συνδυασμό με
τα στενά δημοσιονομικά περιθώρια, κάνει – όπως υποστηρίζουν – αναγκαία τη
δημιουργία του νέου οργάνου.

Σήμερα, μέρος των αρμοδιοτήτων που σχεδιάζει να δώσει στο νέο όργανο η
κυβέρνηση, ασκείται από άλλα όργανα του Δημοσίου, όπως είναι η Οικονομική
Επιθεώρηση του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών, το Σώμα Δίωξης
Οικονομικού Εγκλήματος, το Σώμα Επιθεωρητών Δημόσιας Διοίκησης, ο Συνήγορος
του Πολίτη, αλλά και ειδικές διευθύνσεις στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους.

Το νέο όργανο δεν πρόκειται να καταργήσει τα σώματα αυτά, αλλά θα απορροφήσει
ορισμένες από τις αρμοδιότητές τους.

Εκτόξευση δαπανών, υστέρηση εσόδων

Έντονο πονοκέφαλο προκαλεί στο οικονομικό επιτελείο ο συνδυασμός του
εκτροχιασμού των δημόσιων δαπανών κατά τη διάρκεια του πρώτου πενταμήνου του
έτους και των συστάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για δραστική μείωση του
ελλείμματος του προϋπολογισμού, το οποίο διογκώθηκε μετά τη δημοσιονομική
απογραφή που πραγματοποίησε η κυβέρνηση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, οι δαπάνες του
προϋπολογισμού «έτρεξαν» το πεντάμηνο Ιανουαρίου – Μαΐου με ρυθμό αύξησης
10,4%, ενώ ο προϋπολογισμός προβλέπει αύξηση μόλις 4,6%. Σημαντικό πρόβλημα
παρουσιάζεται και στο σκέλος των εσόδων του προϋπολογισμού. Τα έσοδα κατά τη
διάρκεια του πρώτου πενταμήνου του έτους παρουσίασαν αύξηση 7,7% έναντι της
αντίστοιχης περυσινής περιόδου, ενώ ο ετήσιος στόχος του προϋπολογισμού είναι
αύξηση 9,4%.

Κλίμα χαλάρωσης

Σημειώνεται ότι κατά τη διάρκεια των πρώτων τριών μηνών του έτους τα έσοδα
έτρεχαν με ικανοποιητικούς ρυθμούς αύξησης – άνω του 10% – λόγω κυρίως της
ενσωμάτωσης των εσόδων ΦΠΑ, τα οποία η κυβέρνηση μετέφερε από το 2003 στο
2004. Ωστόσο, στη συνέχεια, παρουσιάστηκε κάμψη των φορολογικών εσόδων, λόγω
της ατονίας των φοροελεγκτικών μηχανισμών και του κλίματος χαλάρωσης των
φορολογικών ελέγχων που δημιούργησαν οι αποφάσεις για κατάργηση των TEK και οι
εξαγγελίες για κατάργηση του ΣΔΟΕ.