Tελευταίοι στη δωρεά οργάνων

Την αγωνία για ένα μόσχευμα μοιράζονται εκατοντάδες άνθρωποι στη χώρα μας,
που περιμένουν έναν δότη να τους σώσει τη ζωή. H Ελλάδα όμως διαθέτει τους
λιγότερους δωρητές οργάνων στην Ευρώπη (ανά εκατομμύριο πληθυσμού). Και ενώ τα
τελευταία χρόνια σημειώνεται πρόοδος και αύξηση της μεταμοσχευτικής
δραστηριότητας, η Ελλάδα παραμένει ουραγός σε αυτό τον τομέα.

«H αγωνία είναι μεγάλη και σε φθείρει σωματικά και ψυχικά. Και τώρα που περιμένουμε τα αποτελέσματα, το άγχος είναι ακόμη μεγαλύτερο

Περίπου 8 δότες αναλογούν σήμερα σε κάθε εκατομμύριο του ελληνικού πληθυσμού.
Ο αντίστοιχος αριθμός για την Ισπανία είναι 33,7, για την Αυστρία 23,8 ενώ σε
καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα ο αριθμός δεν είναι κάτω από 10.

Κι όλα αυτά την ώρα που περισσότεροι από 900 άνθρωποι περιμένουν σήμερα ένα
τηλεφώνημα. Ένα τηλεφώνημα που θα τους ξαναδώσει τη ζωή, το τηλεφώνημα πως
βρέθηκε το κατάλληλο μόσχευμα. Οι περισσότεροι από αυτούς τους ανθρώπους –
πάνω από 800 – περιμένουν ένα νεφρικό μόσχευμα. Και μπορεί να περιμένουν
χρόνια ολόκληρα, κάνοντας αιμοκάθαρση μέρα παρά μέρα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ) για το
2003, ο μέσος χρόνος αναμονής για μεταμόσχευση νεφρού ξεπερνά τα τέσσερα
χρόνια, εμφανίζοντας αυξομειώσεις ανάλογα με το Μεταμοσχευτικό Κέντρο. Σε αυτό
του Λαϊκού Νοσοκομείου (το μεγαλύτερο στη χώρα) η αναμονή το 2003 έφτασε τα
5,74 χρόνια!

Για τα υπόλοιπα όργανα, οι ασθενείς δεν μπορούν περιμένουν πολύ. Κάθε μέρα
είναι πολύτιμη για όσους περιμένουν καρδιακό μόσχευμα – αυτή τη στιγμή είναι
8. Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2003, η λίστα αναμονής για ήπαρ αριθμεί 70
ανθρώπους και για πνεύμονες δύο.

Περίπου 50 άνθρωποι χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους περιμένοντας νεφρικό
μόσχευμα, ενώ αρκετοί είναι και οι ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια που
πεθαίνουν προτού βρεθεί η κατάλληλη καρδιά.

38 δότες

Το πρώτο 5μηνο του 2004 αναφέρθηκαν στον ΕΟΜ 38 δότες. Από αυτούς
αξιοποιήθηκαν οι 30. Συνολικά στο διάστημα αυτό πραγματοποιήθηκαν 50
μεταμοσχεύσεις νεφρού (από πτωματικό δότη) και 13 μεταμοσχεύσεις ήπατος.
Τέσσερις άνθρωποι δέχτηκαν καρδιακό μόσχευμα.

Αρκετά ήταν τα μοσχεύματα που προσφέρθηκαν από την Ελλάδα σε άλλες χώρες,
συνολικά 28, ενώ και η χώρα μας δέχτηκε από το εξωτερικό δύο μοσχεύματα
(ήπατος και καρδιάς).

Οι παραπάνω αριθμοί δεν ικανοποιούν τους αρμοδίους. «Χρειάζεται ακόμη αρκετή
προσπάθεια και συστηματική δουλειά για να μπορέσουμε να φτάσουμε τον ευρωπαϊκό
μέσο όρο. H ευαισθητοποίηση όλων των πολιτών είναι το πρώτο και σημαντικότερο
βήμα σε αυτή την κατεύθυνση», αναφέρει ο νέος πρόεδρος του ΕΟΜ καθηγητής
Αλκιβιάδης Κωστάκης.

«Με βάση τις πληθυσμικές μας ανάγκες, θα έπρεπε να πραγματοποιούμε κάθε χρόνο
50-100 μεταμοσχεύσεις καρδιάς και πνευμόνων. Αυτή τη στιγμή, οι μεταμοσχεύσεις
δεν ξεπερνούν τις 5-10 ετησίως!», λέει χαρακτηριστικά ο κ. Πέτρος Αλιβιζάτος,
διευθυντής του Μεταμοσχευτικού Κέντρου στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο.

«Υπολειτουργία»

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η ευαισθητοποίηση του κόσμου είναι ακόμη
αποσπασματική. Και παρότι έχουν περάσει περίπου 5 χρόνια από την καθιέρωση του
νόμου για τον ΕΟΜ, ο Οργανισμός εξακολουθεί με λειτουργεί με μόλις 8 άτομα
προσωπικό, από τα 24 που προβλέπονται. Οι συντονιστές είναι μόνο 6 και όλοι
στην Αθήνα, τα περιφερειακά γραφεία συντονισμού δεν έχουν ακόμη οργανωθεί.

Κι αυτό την ώρα που οι συντονιστές των μεταμοσχεύσεων είναι το «κλειδί» για
την επιτυχία της δραστηριότητας αυτής. Είναι εκείνοι που αναλαμβάνουν την
ενημέρωση των συγγενών ενός υποψήφιου δότη, εκείνοι στους οποίους στηρίζεται η
διαδικασία της δωρεάς οργάνων. Θα έπρεπε να υπάρχουν σε κάθε νοσοκομείο που
έχει Μονάδα Εντατικής Θεραπείας…

Ελπίδα από τους γονείς του

Στα 25 του χρόνια, διαγνώστηκε σοβαρή πάθηση στους νεφρούς του. Ο
30χρονος σήμερα Σωτήρης Περάκης από τότε, μέρα παρά μέρα, πηγαίνει στο Λαϊκό
όπου για 4 -5 ώρες υποβάλλεται σε αιμοκάθαρση. «Ανατράπηκε όλη μου η ζωή. Δεν
μπορώ να απομακρυνθώ από την Αθήνα, ούτε μπορώ να δουλέψω όπως πριν», λέει.
Πριν από έναν μήνα ολοκλήρωσε τον προμεταμοσχευτικό έλεγχο. Στον ίδιο έλεγχο
υποβλήθηκαν και οι γονείς του, προκειμένου να διαπιστωθεί αν είναι κατάλληλοι
δότες νεφρού για τον γιο τους.

Αν τα αποτελέσματα είναι καλά, κάποιος από τους δύο γονείς του θα δωρίσει στον
Σωτήρη τον έναν νεφρό του. Κάτι για το οποίο ο ίδιος αισθάνεται άσχημα. Οι
γονείς του, όμως, θα ήθελαν αν είναι δυνατό να δώσουν ο καθένας από ένα για να
σώσουν το παιδί τους. Αν κανείς από τους δύο δεν είναι κατάλληλος δότης, ο
Σωτήρης θα μπει σε λίστα.

Φωτεινή… εξαίρεση οι μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών

Είναι ίσως η… φωτεινή εξαίρεση στον τομέα των μεταμοσχεύσεων. Την ώρα
που οι μεταμοσχεύσεις συμπαγών οργάνων εξακολουθούν να κινούνται με αργούς
ρυθμούς, η μεταμόσχευση μυελού των οστών φέρνει τη χώρα μας πάνω από τον
ευρωπαϊκό μέσο όρο, παρ’ όλο που και εδώ οι ελλείψεις είναι αρκετές.

Κάθε χρόνο, στις τρεις Μονάδες Μεταμόσχευσης Μυελού των Οστών (ΜΜΜΟ) της χώρας
πραγματοποιούνται 150-200 μεταμοσχεύσεις. Ένα μεγάλο μέρος από αυτές είναι
αλλογενείς (δηλαδή με κύτταρα από άλλο άτομο, συγγενή ή μη) και οι υπόλοιπες
αυτόλογες (με κύτταρα από τον ίδιο τον ασθενή).

Σημαντικά είναι τα ποσοστά επιτυχίας των μεταμοσχεύσεων μυελού των οστών. «Το
ποσοστό πλήρους ίασης της οξείας λευχαιμίας φτάνει το 60%», αναφέρει ο κ.
Μανόλης Νικηφοράκης, διευθυντής της ΜΜΜΟ στον «Ευαγγελισμό». Στις παιδικές
κακοήθειες τα ποσοστά ίασης κυμαίνονται από 30% ως και 72% ενώ η μεσογειακή
αναιμία θεραπεύεται ως και στο 95%. Αριθμοί που πριν από μερικά χρόνια
φάνταζαν εξωπραγματικοί.

Ωστόσο, τα προβλήματα δεν λείπουν ούτε από αυτό τον τομέα. Μόνο στη Μονάδα του
Παίδων «Αγία Σοφία» περιμένουν για μεταμόσχευση 24 ασθενείς ενώ ανάλογη είναι
η λίστα αναμονής και στον «Ευαγγελισμό».

Κι αυτό την ώρα που κρεβάτια μένουν κλειστά λόγω έλλειψης προσωπικού! Έξι
κλίνες μένουν αναξιοποίητες στην ειδική Μονάδα του «Ευαγγελισμού», καθώς δεν
υπάρχουν νοσηλεύτριες για να τις καλύψουν.

Αντίστοιχα, στα 9 κρεβάτια της ΜΜΜΟ του «Αγία Σοφία» απασχολούνται 16
νοσηλεύτριες ενώ για την επαρκή κάλυψη των αναγκών απαιτούνται 24…