Tο ραδιόφωνο έχει… ρεύμα

Στην εποχή της ταχύτητας, του Ίντερνετ και βεβαίως της τηλεόρασης, το
ραδιόφωνο δεν φαίνεται να απειλείται από το Διαδίκτυο που ναι μεν εξαπλώνεται,
αλλά με αργούς ρυθμούς, σύμφωνα με δεδομένα της Focus για την τελευταία
τριετία. «Ακόμα κι εκείνοι που επιλέγουν το Ίντερνετ για να ακούσουν ραδιόφωνο
συγκαταλέγονται στους ακροατές του. Σημασία, τελικά, δεν έχει το μέσο»,
σημειώνει η Ξένια Κούρτογλου, πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος της Focus
Bari MRS, εταιρείας ερευνών και μετρήσεων ακροαματικότητας.

H συναισθηματική σχέση στη βάση της παραμένει ίδια. Όμως, όπως λέει η κ.
Κούρτογλου, «έχει διαφοροποιηθεί μέσα στις τέσσερις τελευταίες δεκαετίες,
ξεκινώντας από τον ρομαντισμό, την αγάπη, το μεράκι της δεκαετίας του ’70 και
φθάνοντας στην ισορροπία, την ηρεμία, την ομοιομορφία ώς και την ισοπέδωση,
σήμερα».

Με την άποψη αυτή συμφωνεί και ο Γιάννης Πετρίδης, μουσικός παραγωγός με
πολυετή θητεία στα ερτζιανά. Αναγνωρίζει πως δεν έχουν χαλαρώσει οι δεσμοί των
ακροατών με το ραδιόφωνο, όμως εκτιμά πως η σχέση δεν είναι ανάλογη με εκείνη
πριν από περίπου τρεις δεκαετίες. «Τότε υπήρχε μόνο η κρατική ραδιοφωνία και
μέσα από την εκπομπές όποιο τραγούδι ακουγόταν ήταν πρόταση. Τώρα γίνεται μια
πλύση εγκεφάλου. Είναι έντονο το στοιχείο του μιμητισμού, στις επιλογές
κομματιών, στα σχόλια. Αυτά είναι τα αίτια της ισοπέδωσης. Δεν ακούγεται πλέον
ούτε καλή ποπ μουσική. Στους μουσικούς σταθμούς η πλειονότητα των ακροατών
τηλεφωνεί για να κερδίσει σε κάποιον διαγωνισμό».

Το ραδιόφωνο πάντως διατηρεί τη «μαγεία» του κι αυτή το κάνει άμεσο και
οικείο. «Είναι φιλικό μέσο», λέει ο Μπάμπης Παπαδημητρίου, γενικός διευθυντής
του Σκάι. «Άνθρωποι καταξιωμένοι, καθένας στον χώρο του, προτιμούν να
παρέμβουν ή να συμμετέχουν σε μια ραδιοφωνική συζήτηση πιο συχνά απ’ ό,τι στην
τηλεόραση. Ορισμένοι μάλιστα αποκλείουν την τηλεόραση. Αλλά είναι και οι απλοί
πολίτες. Οι οποίοι δεν διστάζουν να καλέσουν, σε περίπτωση μποτιλιαρίσματος
για παράδειγμα, να δώσουν πληροφορίες. Αισθάνονται να μετέχουν στη διαδικασία.
Νιώθουν το ραδιόφωνο “δικό τους” και εκτιμούν ότι είναι ειλικρινές μέσο».

Το στοιχείο αυτό προκύπτει και από τη μελέτη έρευνας αξιολόγησης της
Focus. «Τρεις στους τέσσερις ακροατές είναι πολύ ικανοποιημένοι από το
ραδιόφωνο», λέει ο ερευνητής κ. Άγγελος Ψωμάς. Στον αντίποδα, οκτώ στους δέκα
δήλωσαν πως «δεν είναι και τόσο ικανοποιημένοι από την τηλεόραση». Πάντως ένας
στους δύο πιστεύει ότι το ραδιόφωνο συμβάλλει αρκετά στην περαιτέρω επιμόρφωση
και ενημέρωσή τους, σύμφωνα με την ίδια έρευνα. «Αυτό οφείλεται κυρίως σε μια
νέα γενιά δημοσιογράφων», εκτιμά ο Γιάννης Πετρίδης. Σ’ αυτό συμφωνεί και ο
Μπάμπης Παπαδημητρίου. «H ποικιλία και η πολυφωνία διακρίνει το ειδησεογραφικό
ραδιόφωνο. Οι απόψεις που ακούγονται είναι πολύ περισσότερες και διαφορετικές
ακόμη και από τις εφημερίδες. Επιπλέον ο διάλογος αναδεικνύεται. Ό,τι αφορά
την κοινωνία “περνάει” καλύτερα μέσα από το ειδησεογραφικό ραδιόφωνο».

Το γεγονός ότι το ραδιόφωνο είναι καλή παρέα, συντροφιά, ακόμα και
αγχολυτικό, επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι αυξήθηκε η ακρόασή του στο
αυτοκίνητο. Το 1993 το μερίδιο ακροαματικότητας στο αυτοκίνητο ήταν μόλις
17,5%. Δέκα χρόνια αργότερα έχει σχεδόν διπλασιαστεί. «Ο χρόνος που περνούμε
μέσα στο I.X. μας έχει αυξηθεί. Τα έργα στην πόλη και το κυκλοφοριακό
κομφούζιο, οι όλο και μεγαλύτερες αποστάσεις που διανύουμε συντελούν στο να
ακούμε περισσότερο ραδιόφωνο στο αυτοκίνητο», εξηγεί η κ. Κούρτογλου. «Έξι
στους δέκα ακροατές που βγάζω στον αέρα κατά τη διάρκεια της εκπομπής
τηλεφωνούν από τα αυτοκίνητά τους», συμπληρώνει ο Γιάννης Καφάτος,
δημοσιογράφος και ραδιοφωνικός παραγωγός του Rock FM.

Τις απογευματινές ώρες, που τα κανάλια μεταδίδουν τηλεπαιχνίδια και
σαπουνόπερες, η έρευνα της Focus έδειξε ότι η ακροαματικότητα του ραδιοφώνου
αυξάνεται σε σχέση με το παρελθόν. Πόλος έλξης των ακροατών είναι η μουσική, η
ανάλαφρη κουβέντα και το χιούμορ, στις πρωινές και μεταμεσονύκτιες εκπομπές,
ενώ τις υπόλοιπες ώρες ζητούν «ζωηρή μουσική χωρίς πολλά λόγια». Για την
ενημέρωσή τους, από την άλλη, προτιμούν «τα μικρά περιεκτικά ενημερωτικά
ένθετα».

Το 1993 επτά στους δέκα ακροατές άκουγαν ενημερωτικούς σταθμούς. Το 2003 (και
στο πρώτο τρίμηνο του 2004) μόλις τρεις στους δέκα ήταν συντονισμένοι σε
ειδησεογραφικά ραδιόφωνα, έξι (στους δέκα) προτιμούσαν σταθμούς που παίζουν
ελληνική και ξένη μουσική κι ένας στους δέκα άκουγε πρόγραμμα κάποιου
αθλητικού σταθμού.

Βραχέα, οι αθόρυβοι πρωταγωνιστές

Αν και οι ακροατές αυξήθηκαν το 2003, ο Γιάννης Πετρίδης εκτιμά ότι η σχέση τους με το ραδιόφωνο δεν είναι ανάλογη με εκείνη πριν από περίπου τρεις δεκαετίες. «Στους μουσικούς σταθμούς σήμερα, η πλειονότητα των ακροατών τηλεφωνεί για να κερδίσει σε κάποιον διαγωνισμό»

Αθόρυβο αλλά ουσιαστικό ρόλο έχει η μπάντα των βραχέων στο ραδιόφωνο. Άνθρωποι
που ασχολούνται με το μέσο μάλιστα μιλούν για «πρωταγωνιστικό» ρόλο. Διότι οι
σταθμοί, ειδικά των κρατικών ραδιοφωνιών, αποτελούν για τους αποδήμους κάθε
χώρας και γραμμή επικοινωνίας με την πατρίδα, όπως λένε.

Σε πρόγραμμα ανανέωσης πομπών μπαίνει σιγά σιγά η Φωνή της Ελλάδας. Ήδη το
σήμα της εκπέμπεται από τον νέο πομπό 250 Kw της Αυλίδας. Ο σταθμός είναι σε
διαρκή άνθιση. Σήμερα μεταδίδει πρόγραμμα σε 24ωρη βάση, βγάζει στον αέρα
ειδήσεις σε τουλάχιστον 12 γλώσσες (αραβικά, σερβοκροατικά, βουλγαρικά,
πολωνικά, γερμανικά, αγγλικά, αλβανικά κ.ά.) και μια σειρά εκπομπών με
δημοφιλέστερες τις «Ζωντανή γραμμή» (με διαφορετικό παραγωγό κάθε βράδυ) και
«Δίκτυο χωρίς σύνορα». Πόσοι είναι οι ακροατές της; Δυνητικά επτά εκατομμύρια,
«όσοι περίπου είναι και οι απόδημοι Έλληνες», λέει η κ. Τζίνα Βογιατζόγλου.
Όμως έρευνες ακροαματικότητας για την μπάντα των βραχέων δεν υπάρχουν,
ενημέρωσε ο Άγγελος Ψωμάς από την Bari Focus MRS που διενεργεί έρευνες για τα
MME. Ωστόσο στην EPA5, όπως αλλιώς λέγεται η Φωνή της Ελλάδας, καταφθάνουν
τουλάχιστον 1.000 γράμματα μηνιαίως αλλά και ηλεκτρονικά μηνύματα. Τα e-mails
όμως «είναι λιγότερα απλώς διότι οι σταθμοί στα βραχέα ακούγονται σε περιοχές
χωρίς μεγάλη ανάπτυξη και τεχνολογική υποδομή», σημειώνει η κ. Βογιατζόγλου.