Tάδε έφη «Zαρατούστρα» επί σκηνής

Οι ηθοποιοί του Θεάτρου «Στάρι» της Κρακοβίας στις δοκιμές του «Ζαρατούστρα» που κάνει παγκόσμια πρεμιέρα στο Ηρώδειο

Δύο αιώνες παράδοση έχει στην πλάτη του το Θέατρο «Στάρι» της Κρακοβίας, ένα
μεγάλο όνομα όχι μόνο στην πολωνική αλλά και στην ευρύτερη ευρωπαϊκή και
διεθνή θεατρική σκηνή, που έρχεται για να συμμετάσχει στο Φεστιβάλ Αθηνών. H
Μεγάλη πολωνική θεατρική παράδοση αυτοπροσώπως!

Στα «συν» της εμφάνισης του Θεάτρου «Στάρι» (που σημαίνει «Παλαιό») στο
Ηρώδειο, η παρουσίαση σε παγκόσμια πρώτη – γεγονός σπάνιο για τα ελληνικά
δεδομένα η Αθήνα να γίνεται ο τόπος για την πρεμιέρα παράστασης ενός διεθνούς
βεληνεκούς θεατρικού συνόλου – και μάλιστα σε συμπαραγωγή με το «Ελληνικό
Φεστιβάλ» της βασισμένης στο έργο του Φρίντριχ Νίτσε «Τάδε έφη Ζαρατούστρα»
νέας παράστασης με τον τίτλο «Ζαρατούστρα» του σπουδαίου σκηνοθέτη Κρίστιαν
Λούπα που θα παιχτεί με ελληνικούς υπέρτιτλους.

Σκηνοθέτης, σκηνογράφος, συγγραφέας, εικαστικός καλλιτέχνης αλλά και δάσκαλος
του θεάτρου, ο Κρίστιαν Λούπα πιστώνεται, όπως σημειώνει η Ιφιγένεια
Ταξοπούλου στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ, την ανανέωση του πολωνικού θεάτρου που
μετά τα γεγονότα του 1989 και την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος πέρασε
μια σοβαρή κρίση ταυτότητας καθώς χάθηκαν τα ερείσματα του πολιτικού και
παρεμβατικού ρόλου που είχε μέχρι τότε.

Γεννημένος το 1943, βρέθηκε στην Κρακοβία ως φοιτητής της Φυσικής την οποία
σύντομα εγκατέλειψε για σπουδές ζωγραφικής στην Σχολή Καλών Τεχνών. Ιδιόρρυθμη
η εικαστική ματιά του, αλλόκοτα τα φανταστικά τοπία που δημιουργεί, τον
περιθωριοποιούν σε σχέση με το τότε ακαδημαϊκό περιβάλλον και αναγκάζεται να
μεταπηδήσει στο Τμήμα Χαρακτικής απ’ όπου θα αποφοιτήσει. Απογοητευμένος. Στην
πλατεία του Θεάτρου «Στάρι» θα βρει τον εαυτό του.

Καθιερωμένο ως Θέατρο ρεπερτορίου από τον 19ο αιώνα, το «Στάρι» είχε ήδη
κατακτήσει το κύρος ενός Εθνικού Θεάτρου. Εκεί, στα μέσα της δεκαετίας του
’60, ο νεαρός Λούπα θα δει τις περίφημες παραστάσεις του Σβινάρσκι και του
Γιαρότσκι που πρώτοι μαζί με τον Γιέρζι Γκροτόφσκι αμφισβήτησαν την βαριά
πολωνική ρομαντική παράδοση. Οι παραστάσεις αυτές θα είναι καθοριστικές για τη
διαδρομή του στο θέατρο, καθώς και η μετέπειτα γνωριμία του με το έργο του
Ταντέους Κάντορ.

Ο Λούπα θα σπουδάσει στο Τμήμα Σκηνοθεσίας της Ανωτάτης Σχολής θεάτρου της
Κρακοβίας και θα αρχίσει την πορεία του ως σκηνοθέτης στην Γιελένια Γκούρα
συνεργαζόμενος για αρκετά χρόνια με το Θέατρο «Νόρβιντ». Το 1978 θα ξεκινήσει
τη μακρά συνεργασία του με το «Στάρι» στη σκηνή του οποίου μετακομίζει όλες
τις εικαστικές και πνευματικές αποσκευές του. Σκηνοθετεί αλλά και γράφει ή
διασκευάζει τα έργα που τον ενδιαφέρουν, σχεδιάζει τα σκηνικά και τα
κοστούμια, κάποτε αναλαμβάνει ακόμα και την μουσική επιμέλεια των παραστάσεών
του.

Αυτό όμως που θα καθορίσει την καλλιτεχνική του ταυτότητα είναι τα μεγάλα
ευρωπαϊκά μυθιστορήματα. Από τις αρχές της δεκαετίας του ’90, στο απόγειο της
δημιουργικής του έμπνευσης, θα διασκευάσει και θα σκηνοθετήσει Ρίλκε, Μούζιλ,
Μπροχ, Μπέρνχαρντ, Ντοστογιέφσκι, Μπουλγκάκοφ…

«Ο άνθρωπος είναι κάτι που πρέπει να ξεπεραστεί»

Έπειτα από την περιήγησή του στο σύμπαν των νιτσεϊκών, όπως τους ονομάζει
συγγραφέων, ο Κρίστιαν Λούπα καταπιάνεται πια με τον ίδιο τον Νίτσε και ένα
από τα δυσκολότερα κείμενα της ευρωπαϊκής γραμματείας, το «Τάδε έφη
Ζαρατούστρα», επιλέγοντας ως φράση-κλειδί τη ρήση του Ζαρατούστρα «Ο άνθρωπος
είναι κάτι που πρέπει να ξεπεραστεί».

Εξάλλου, «εδώ και σαράντα περίπου χρόνια», όπως γράφει στο πρόγραμμα ο
Διονύσης Καββαθάς, «η φιλοσοφία του Νίτσε επιστρέφει στο προσκήνιο των
φιλοσοφικών και καλλιτεχνικών αναζητήσεων και πρακτικών με έναν επιτακτικό
τρόπο που δεν αφήνει πλέον κανένα περιθώριο ιδεολογικών παρεξηγήσεων».

INFO

Την Κυριακή και τη Δευτέρα, στις 21.00, στο Ηρώδειο, με ελληνικούς
υπέρτιτλους. Εισιτήρια: 70, 55, 44, 28, 22, (για φοιτητές, παιδιά και νέους 6
έως 18 ετών, πολύτεκνους, στρατιώτες) 14, 11 ευρώ. Προπώληση και με πιστωτική
κάρτα από τα ταμεία του Ελληνικού Φεστιβάλ (Πανεπιστημίου 39, στη στοά, τηλ.
210 9282900).