Aνοίγει το Eθνικό Aρχαιολογικό… γιαπί

Χθες το μεσημέρι, το συνεργείο δούλευε πυρετικά στην αυλή να προλάβει την εγκατάσταση του ανελκυστήρα, που όμως οδηγεί σε μια απροσπέλαστη προς το παρόν αίθουσα του Μουσείου. Δίπλα, το συνεργείο των συντηρητών καθαρίζει το βάθρο ενός αγάλματος που είναι τυλιγμένο με νάιλον

Χθες το απόγευμα ακόμα, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (που εγκαινιάζεται
ημιτελές σήμερα) ήταν ένα απέραντο εργοτάξιο και κατά ένα μεγάλο μέρος του
γιαπί! Τουλάχιστον τριακόσιοι τεχνίτες όλων των ειδικοτήτων έτρεχαν σαν
παλαβοί να προλάβουν τα σημερινά επίσημα εγκαίνια. Στο προαύλιο της
μεγαλοπρεπούς εισόδου τα συνεργεία έστρωναν τα δάπεδα με μαρμάρινους
κυβόλιθους σηκώνοντας σύννεφα σκόνης που μάταια προσπαθούσαν να απομακρύνουν
με τη σκούπα διάφοροι βοηθοί.

Δίπλα, οι κηπουροί άπλωναν στα παρτέρια σωρούς από κόκκινο χώμα,
προβληματίζονταν πώς θα απομακρύνουν τη σκόνη από τα φυτά, ενώ δίπλα
εκατοντάδες γλάστρες με έτοιμα μεγάλα δένδρα και ανθισμένα λουλούδια περίμεναν
την ώρα να φυτευτούν στο χώμα κατά την πονηρή συνήθεια των εγκαινίων.

Στο εσωτερικό αίθριο, που αντιστοιχεί στα υπόγεια του μουσείου, τα μεγάλα
αγάλματα του κήπου τυλιγμένα σε νάιλον, για να μη σκονίζονται, περίμεναν
σιωπηλά να τελειώσει ο θόρυβος των μηχανημάτων για την εγκατάσταση του
διαφανούς ασανσέρ και να τελειώσουν τα συνεργεία των υδραυλικών τις
καινούργιες, κάπως στενόχωρες, τουαλέτες. Δίπλα στο κυλικείο τελείωναν με τους
πάγκους. Στο πωλητήριο, που βρίσκεται στα υπόγεια του μουσείου, όπως κι όλες
οι άλλες λειτουργίες εξυπηρέτησης του επισκέπτη, άδεια ράφια στο μέσον της
αίθουσας. Θα χρειασθεί καιρός για να είναι έτοιμο.

H αγωνία όλων ήταν μία: Τα φώτα. Τα εγκαίνια προγραμματίζονται για τις 20.00
απόψε και οι ειδικοί προβολείς που παραγγέλθηκαν, κατόπιν διεθνούς
διαγωνισμού, αναμενόταν να φθάσουν χθες το βράδυ για να αντικαταστήσουν –
άραγε πότε; – τα λίγα και πρόχειρα φώτα, υπόλοιπα προηγουμένων εκθέσεων που
έχουν εγκατασταθεί σε ράγες ψηλά στα ταβάνια.

Το πνεύμα παραμένει ίδιο

Εντυπωσιακές και ογκώδεις οι βιτρίνες, με την καταπληκτική διαφάνεια, κλείνουν εκατοντάδες κυκλαδικά αντικείμενα, αγγεία, κοσμήματα και ειδώλια από μάρμαρο, πέτρα και κόκαλο, αλλά αφήνουν πολύ λίγο χώρο για την πορεία των επισκεπτών προς και από τα εκθέματα

Με την επανέκθεση οι μισοί εκθεσιακοί χώροι του Εθνικού Αρχαιολογικού
Μουσείου – 4.000 τ.μ. (από ένα σύνολο 20.000 τ.μ., περιλαμβανομένων και των
υπογείων) – εκσυγχρονίσθηκαν. Δεν άλλαξε όμως και το πνεύμα.

Όλη η προϊστορική εποχή, 7.500 αρχαιότητες, τα χρυσά της διάσημης μυκηναϊκής
συλλογής, τα ειδώλια και τα αγγεία του κυκλαδικού πολιτισμού και τα νεολιθικά
στριμώχθηκαν ξανά σε 450 τ.μ. εκθεσιακού χώρου. Οι υπηρεσίες εξυπηρέτησης του
κοινού, αυτές που αποτελούν την καρδιά ενός σύγχρονου μουσείου, παρέμειναν
υποβαθμισμένες στο υπόγειο.

Από τα πρώτα αγάλματα, τους γιγάντιους πώρινους και μαρμάρινους Κούρους ώς τον
μπρούντζινο Δία ή Ποσειδώνα του Αρτεμισίου και τη γαλήνη της μαρμάρινης
επιτύμβιας στήλης της Ηγησούς ώς τη Μαινάδα που κοιμάται ξαπλωμένη επί 1.800
χρόνια και τις προτομές των τελευταίων Ρωμαίων αυτοκρατόρων, η έκθεση των
χιλίων γλυπτών του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου θεωρείται παραδειγματική.

Έχει το μοναδικό προνόμιο να διατρέχει μια χιλιετία και να παρακολουθεί
χρονολογικά την εξέλιξη της ελληνικής γλυπτικής βήμα βήμα μέσα από αυθεντικά
έργα. Είναι ωστόσο μια έκθεση αυστηρή. Μόνο γλυπτά, χωρισμένη σε κεφάλαια.
«Διατηρήσαμε το κλασικό σχήμα κατά συλλογές», λέει ο Νίκος Καλτσάς. Κάποια
όμως έργα άλλαξαν θέση, σύμφωνα με τη νεώτερη γενικώς αποδεκτή τους
χρονολόγηση, και δημιουργήθηκαν υποενότητες γεωγραφικές ή σύμφωνα με τα
ανασκαφικά σύνολα. Έγινε ένα γενικότερο ξεκαθάρισμα, προστέθηκαν ενδεικτικά
έξι κυπριακά αγάλματα και κάποια έργα μετακινήθηκαν ή ανέβηκαν από τις
αποθήκες ή το αίθριο στη μόνιμη έκθεση, που πλαισιώθηκε από χάρτες και
εισαγωγικά κείμενα. Χωρίς όμως να διασταυρωθεί και να εναλλάσσεται η αγέρωχη
αυστηρή γλυπτική με τη ζωγραφική των αγγείων, τη λάμψη των χάλκινων
μικροαντικειμένων, τη χάρη της ποικιλίας των ειδών, όπως είναι η σύγχρονη
μουσειολογική άποψη. Με την επανέκθεση πολλά γλυπτά απέκτησαν καινούργια
μαρμάρινα, κάποτε κάπως άκομψα, βάθρα σε γκριζωπό χρώμα και τακτοποιήθηκαν
διακριτικά και με χάρη.

Άλλα, πολύτιμα ή ευπαθή εκθέματα, όπως ο μπρούντζινος «Παίς του
Μαραθώνα», μπήκαν μέσα σε διαφανείς προθήκες για να προστατεύονται από τους
ρύπους της ατμόσφαιρας και την υγρασία, την ανάσα των χιλιάδων επισκεπτών
ημερησίως, αφού καθαρίσθηκαν και συντηρήθηκαν.

Και ξαφνικά τα πέντε χιλιάδες χρυσά κοσμήματα, σκεύη, χάντρες, δισκάρια που
ανακάλυψε ο Ερρίκος Σλήμαν σε έξι τάφους των πολύχρυσων Μυκηνών απέκτησαν νέα
λάμψη. «Συντηρήθηκαν, δεν τα γυαλίσαμε», λέει η υπεύθυνη των προϊστορικών
συλλογών, αρχαιολόγος Λένα Παπάζογλου.

Το τέκνο-γρι ταιριάζει με τη λάμψη του χρυσού. Εξήντα πέντε βαριές μεταλλικές
βιτρίνες ασφαλείας, βελγικής κατασκευής, που επελέγησαν κατόπιν διεθνούς
διαγωνισμού, όπως λέει η αρχιτέκτων της επανέκθεσης Μπέσσυ Δρούγκα,
προικισμένες με εξαιρετικής διαφάνειας κρύσταλλα που δεν καθρεφτίζουν τα
απέναντι ευρήματα και απωθούν τις βλαβερές ακτινοβολίες, στεγάζουν τώρα τους
θησαυρούς των Μυκηνών σε χωριστές ενότητες. Οι ταφικοί κύκλοι, τα ιερά, η
Ακρόπολη, η Τίρυνθα, τα άλλα μυκηναϊκά κέντρα.

Απροσπέλαστες οι τοιχογραφίες της Θήρας

Κρυμμένο αριστούργημα η Συρακούσια Αφροδίτη από τη συλλογή του Λόρδου Χόουπ, μπαίνει στην έκθεση για πρώτη φορά

H εξυγίανση του σεισμόπληκτου μουσείου, που έγινε από την Γενική Διεύθυνση
Αναστήλωσης και Έργων Μουσείων, δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Έγιναν ενέματα και
καθοδική προστασία της στήριξης με ένα σύστημα διοχέτευσης ηλεκτρικού
ρεύματος. Οι αγωγοί του κλιματισμού – ψυχρού και θερμού – μελετήθηκε την
τελευταία στιγμή να εγκατασταθούν κάτω από την στέγη και πέρασαν στις αίθουσες
από τις οπές των παλαιών φώτων που αντικαταστάθηκαν, για να καταλήξουν σε
μικρούς ανεμιστήρες. Βελτιώθηκε το παλιό σύστημα ασφάλειας με κλειστές
κάμερες. Κάποια παράθυρα ανατολικά, που ήταν κλεισμένα με γυψοσανίδες, άνοιξαν
ξανά και όλοι οι υαλοπίνακες καλύφθηκαν με ένα ειδικό φίλτρο που απωθεί την
υπεριώδη ακτινοβολία. Τα μάρμαρα και τα δάπεδα καθαρίσθηκαν εσωτερικά και
εξωτερικά και οι αίθουσες βάφτηκαν με ένα ανοιχτό χρώμα – της μανόλιας – που
φωτίζει και ταιριάζει με τα αρχαία μάρμαρα.

Σήμερα, όμως, δύο μεγάλες αίθουσες, που θα υποδεχθούν στις 15 Ιουλίου την
μεγάλη Ολυμπιακή Αρχαιολογική Έκθεση «Αγώνας», είναι τελείως κενές.

Όλος ο άνω όροφος, με την έκθεση των τοιχογραφιών της Θήρας, την τεράστια
συλλογή αγγείων, την άγνωστη συλλογή κοσμημάτων, υαλουργίας, μικροτεχνίας,
παραμένει απροσπέλαστος, όπως και οι αίθουσες μεταλλοτεχνίας και η πτέρυγα των
αιγυπτιακών αρχαιοτήτων.

«Πότε θα ολοκληρωθεί η ανακαίνιση και θα ανοίξει όλο το μουσείο;», ρωτάμε τον
διευθυντή, αρχαιολόγο Νίκο Καλτσά. «Στις 15 Ιουλίου θα εγκαινιασθούν οι
αίθουσες περιοδικών εκθέσεων με τον “Αγώνα”. Ο κήπος, που είναι αρμοδιότητα
του Δήμου Αθηναίων, θα έχει ολοκληρωθεί πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Ο
άνω όροφος και οι άλλες αίθουσες θα είναι έτοιμες τον Οκτώβριο».

H ράμπα οδηγεί στα μπάζα!

Συνεργεία στο πλάι του μουσείου, συγκολλούσαν τα αστραφτερά κάγκελα στην
μαρμαροστρωμένη ράμπα (κι αυτή της τελευταίας στιγμής…) και την νέα είσοδο
από την οδό Ηρακλείτου που προορίζεται για τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Μια
είσοδο που ωστόσο θα παραμείνει ουσιαστικά κλειστή, αφού οδηγεί σε αίθουσες
που είναι ακόμα… γιαπιά -προορίζονται να στεγάσουν την αιγυπτιακή και άλλες
συλλογές όταν ανοίξουν…

INFO

Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (Πατησίων). Ωράριο: 8.30-15.00 καθημερινά.
Είσοδος: 6 ευρώ, μειωμένο 3 ευρώ.