ΣANTIAΓKΟ KAΛATPABA «H Eλλάδα αξίζει τον σεβασμό όλων»

H Αθήνα δεν είναι ισάξια, είναι καλύτερη από τη Βαρκελώνη, δηλώνει ο
Ισπανός αρχιτέκτονας Σαντιάγκο Καλατράβα σε συνέντευξή του στα «NEA». Και η
Ελλάδα που πήρε ένα ρίσκο με τη δημιουργία μιας στέγης στο Ολυμπιακό Στάδιο, η
οποία γίνεται για πρώτη φορά, απέδειξε ότι αξίζει τον σεβασμό όλων. Ο
αρχιτέκτονας πιστεύει όμως ότι η προσπάθεια για την ανασύσταση του αστικού
τοπίου πρέπει να συνεχιστεί στην Αθήνα και μετά τους Αγώνες, όπως συνεχίστηκε
στη Βαρκελώνη. Ο Ισπανός, που συμμετέχει στην ανοικοδόμηση της περιοχής των
«δίδυμων πύργων» στη Νέα Υόρκη, δηλώνει πως μετά την Αθήνα δεν θα ασχοληθεί
ξανά με Ολυμπιακά έργα, ενώ απαντά στην κριτική που του γίνεται για το κόστος
ανάπλασης του ΟΑΚΑ, την επιλογή «ενός ξένου» για το κορυφαίο Ολυμπιακό έργο,
αλλά και το μέγεθος της αμοιβής του.

Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του διάσημου Ισπανού αρχιτέκτονα Σαντιάγκο
Καλατράβα έχει ως εξής:

Στη στέγη του Ολυμπιακού Σταδίου επικεντρώθηκε σχεδόν όλη η αρνητική
κριτική των Ολυμπιακών έργων της Αθήνας. Γιατί νομίζετε συνέβη αυτό;

Αν το δεις θετικά θα καταλάβεις ότι η Ελλάδα και η ελληνική κυβέρνηση πήρε το
ρίσκο να κάνει κάτι που δεν έχει ξαναγίνει ποτέ πριν και να φτιάξει ένα
μοναδικό Ολυμπιακό Στάδιο. Είναι προφανές πως όταν το κάνεις αυτό τα MME που
εστιάζουν κυρίως στην τεχνική εφαρμογή θα εκφράζουν επιφυλάξεις μέχρις ότου
ολοκληρωθεί το έργο.

Νομίζω ότι η Ελλάδα έχει κερδίσει και της αξίζει ο σεβασμός μας για όλη αυτή
την τεράστια προσπάθεια που έκανε τα τελευταία χρόνια. Και το βλέπεις αυτό
παντού. Όχι μόνο στο Ολυμπιακό Στάδιο και το ΟΑΚΑ, αλλά σε όλα τα Ολυμπιακά
έργα. Είμαι μηχανικός και βλέποντας όλα αυτά που έχουν γίνει καταλαβαίνω αυτή
την τεράστια προσπάθεια για τις μεταφορές και τα γήπεδα. Έχω δει τη Βαρκελώνη,
το Μόντρεαλ, το Μόναχο και, όταν ήμουν νεώτερος, το Μεξικό. Και νομίζω ότι
αυτό που έκανε η Αθήνα δεν είναι απλά ισάξιο της Βαρκελώνης, είναι πιο
σημαντικό. Αρκεί να δεις το αεροδρόμιο, τους δρόμους, το τραμ.

Πώς φαντάζεστε το ΟΑΚΑ μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες;

Πριν απαντήσω στο ερώτημα θα ήθελα να υπενθυμίσω το εξής. Αυτό που μου
ζητήθηκε ήταν να «εξωραΐσω τον χώρο, να δώσω πνοή στο ΟΑΚΑ. Κι αυτή η πνοή δεν
μπορεί παρά να έχει διάρκεια. Όταν φυτεύεις ένα δέντρο είναι πολύ σημαντικό
γιατί δίνεις μια αίσθηση ελπίδας. Σήμερα ο κορμός μπορεί να έχει πάχος 20
εκατοστά και να είναι ένα μέτρο ψηλό, αλλά αύριο το δέντρο μπορεί να γίνει με
κορμό ένα μέτρο και ύψος είκοσι. Στο ΟΑΚΑ φυτέψαμε 2.500 νέα δέντρα, 160.000
θάμνους και 8.500 μικρότερα δέντρα. Φυτέψαμε τόσα πολλά δέντρα γιατί ακριβώς
σκεφτόμαστε το μέλλον. Σήμερα είναι πολύ νέα και δεν προσφέρουν αρκετή σκιά.
Αύριο όμως θα είναι κομμάτι ενός μεγάλου πάρκου όπου είναι εφικτή κάθε
ανθρώπινη δραστηριότητα. Αυτή ήταν και η ιδέα σχεδίασης του ΟΑΚΑ. Φτιάξαμε μια
πλατεία που ορίζεται από την Αγορά και το Τοίχος των Εθνών στην οποία χωρούν
500.000 άνθρωποι! Εκεί μπορούν να μπουν γλυπτά, να γίνουν εκθέσεις. Φτιάξαμε
ένα αμφιθεατρικό κομμάτι που μπορεί να φιλοξενήσει υπαίθρια κονσέρτα. Κατά τη
γνώμη μου, το ΟΑΚΑ πλέον είναι ένα «εργαλείο» στην Αθήνα, ένας χώρος για
εκπαίδευση και δημιουργία. Και την ίδια στιγμή είναι ένα διαρκές Φόρουμ.
Φέρνει στην πόλη ένα χώρο διαλόγου πολύ σημαντικό, κι όχι μόνο για την περιοχή
του Αμαρουσίου και τα βόρεια προάστια. Κι έτσι πρέπει να λειτουργήσει.

H συντήρησή του όμως δεν θα είναι πολύ ακριβή;

Πράγματι, ένας χώρος σαν αυτόν χρειάζεται συντήρηση. Τα δέντρα, οι θάμνοι και
τα λουλούδια θέλουν πότισμα και κλάδεμα, τα σιντριβάνια και οι λίμνες
καθαρισμό. Με 5-10 ανθρώπους, οι οποίοι όμως θα ασχολούνται σε μόνιμη βάση, η
πλατεία και τα φυτά θα είναι καθαρά και ανθισμένα. Δεν νομίζω πως χρειάζεσαι
παραπάνω. Με έναν καλό σχεδιασμό μπορείς να έχεις έσοδα από συμπληρωματικές
εκδηλώσεις.

Μιλώντας για κόστος τι απαντάτε στην έντονη κριτική που ασκήθηκε ακόμα και
από τον πρόεδρο της ΔΟΕ. Θεωρείτε ότι είναι ακριβό έργο;

Όχι, σε καμία περίπτωση δεν θα το έλεγα αυτό, κι ευχαριστώ που με ρωτάτε. Δεν
ξέρω αν θα έπρεπε να δώσω εγώ συγκεκριμένα νούμερα, αυτό συνήθως είναι δουλειά
του πελάτη, εν προκειμένω της ελληνικής κυβέρνησης. Νομίζω όμως ότι πρόκειται
για ρεαλιστικά νούμερα. Το να κρατήσουμε χαμηλά το κόστος για ένα έργο που
πραγματοποιήθηκε με τεράστια προσπάθεια ήταν για μας προτεραιότητα. Όσο για
την αμοιβή του γραφείου μου, αυτή είναι ποσοστό του συνολικού κόστους και σας
διαβεβαιώ επίσης ότι είναι χαμηλή. Κάναμε ό,τι καλύτερο μπορούσαμε και δώσαμε
στην Αθήνα ένα έργο που έφερε μια αίσθηση ομορφιάς και γενναιοδωρίας στην
πόλη.

Όλοι περίμεναν με αγωνία αν θα «κουμπώσει» η στέγη. Εσείς είχατε άγχος;

Όχι, δεν είχα άγχος Από τη στιγμή που ξεκίνησε το έργο ήμουν σίγουρος ότι θα
ολοκληρωθεί. Όλα τα τεχνικά θέματα τα είχαμε τσεκάρει τρεις φορές σε ειδικά
εργαστήρια. Είχαμε τις ασφαλέστερες μελέτες. Ήμουν πάντα σίγουρος για την
αποτεσματικότητα των κατασκευαστικών εταιρειών που έφτιαξαν το έργο και τις
δεσμεύσεις που είχαν αναλάβει. H ολοκλήρωση της στέγης μετατράπηκε σε θρίλερ,
αλλά έτσι το θέμα έγινε πιο συναρπαστικό.

Στα αρχικά σχέδια για την ανάπλαση του ΟΑΚΑ υπήρχε και το Μνημείο που
τελικά ακυρώθηκε.

Ναι, τελικά δεν θα γίνει το Μνημείο. Το παλέψαμε μέχρι την τελευταία στιγμή,
αλλά τελικά αποφασίσαμε να μην το κάνουμε. Το Μνημείο λειτουργούσε κυρίως ως
τοπόσημο, δεν είχε λειτουργική χρησιμότητα. H Ολυμπιακή Φλόγα θα μπει αλλού
και με άλλο τρόπο τον οποίο σχεδίασα εγώ, αλλά επειδή είναι μυστικό δεν μπορώ
να σας πω κάτι περισσότερο!

Έχετε δεχθεί κριτική και από ορισμένους Έλληνες αρχιτέκτονες. «Γιατί ο
Καλατράβα κι όχι κάποιος Έλληνας;». Ποια είναι η απάντησή σας;

Αυτό που ανακάλυψα εδώ είναι ότι οι άνθρωποι σκέφτονται πολυπολιτισμικά. Όταν
περπατάω στον δρόμο υπάρχουν άτομα που με αναγνωρίζουν και μου μιλούν. Αυτό
μού συμβαίνει για πρώτη φορά στη ζωή μου! Νομίζω ότι το κάνουν γιατί οι
Έλληνες είναι ανοιχτοί, τους αρέσει το έργο και θέλουν να το εκφράσουν αυτό.
Αυτό ήταν και η μεγαλύτερη πρόκληση για μένα. Ήθελα να επιλεγώ για να δώσω
στην Αθήνα το καλύτερο σχέδιο, να το αγαπήσει ο κόσμος.

Πλατεία 500.000 ανθρώπων

«Το αγαπημένο μου στοιχείο στο ΟΑΚΑ δεν είναι ένα. Είναι το σύνολο. Υπάρχει
μια πλατεία όπου χωράνε 500.000 άνθρωποι, λιμνούλες, δένδρα, που κάνουν τον
χώρο κάτι εντελώς διαφορετικό από αυτό που ήταν πριν», εξηγεί ο Σαντιάγκο
Καλατράβα δείχνοντας τη μελέτη του.

Οικουμενικό το Ολυμπιακό Στάδιο της Αθήνας

H Αθήνα επέλεξε να δείξει ένα έργο σχεδόν πειραματικό, πρωτοποριακό και
μοντέρνο για το κεντρικό Ολυμπιακό της Στάδιο, υπογραμμίζει ο Σαντιάγκο
Καλατράβα. Και μέσα από την επιλογή αυτή, που έγινε για πρώτη φορά,
αναδείχθηκε το στοιχείο της πολυπολιτισμικότητας και οικουμενικότητας που,
κατά τον αρχιτέκτονα, είναι ένα από τα πιο γοητευτικά στοιχεία της
αρχιτεκτονικής. «Αυτό που μ’ αρέσει πολύ είναι πως όλη αυτή η δουλειά έχει
γίνει από Έλληνες, Ιταλούς, Ισπανούς, Κινέζους, Πολωνούς», λέει ο
αρχιτέκτονας.

«Υπάρχει μια οικουμενικότητα στην υλοποίηση αυτής της απόφασης της ελληνικής
κυβέρνησης να φτιάξει την στέγη του Ολυμπιακού Σταδίου, νομίζω το πιο
εξαιρετικό Ολυμπιακό Στάδιο που υπάρχει σήμερα. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2004
είναι εξαιρετικοί, γιατί επιστρέφουν στον τόπο που τους γέννησε. H Ελλάδα όμως
δεν αρκέστηκε σε αυτό. Ήθελε να φέρει ένα στοιχείο πρωτοποριακό, ένα στοιχείο
μοντερνισμού και όχι απλά μια τεχνική λύση. Γι’ αυτό επέλεξε να κάνει αυτό το
Ολυμπιακό Στάδιο. Αρχιτεκτονικά προσπαθήσαμε μέσα από τις γραμμές και την
κατασκευή τής στέγης του να δείξουμε την προσπάθεια που κάνουν οι άνθρωποι οι
οποίοι είναι πίσω από τους αθλητές. Όπως οι αθλητές προετοιμάζονται πολλά
χρόνια πριν για την τελική προσπάθεια, έτσι προετοιμαζόμαστε κι εμείς.

Πιστεύω επίσης ότι η Αθήνα, όπως έκανε και η Βαρκελώνη, θα πρέπει να συνεχίσει
την ανάπτυξη του αστικού τοπίου και μετά τους Αγώνες, οι οποίοι έδωσαν όλη
αυτήν τη δυναμική».

Μου αρέσει ο Κεντέρης

Αγαπημένο αγώνισμα του Σαντιάγκο Καλατράβα είναι τα 200 μέτρα και
αγαπημένος του αθλητής «ο δικός σας που ήρθε πρώτος στο Σίδνεϊ»! Τον Κεντέρη
λοιπόν, θα απολαύσει στο Ολυμπιακό Στάδιο ολόκληρη η οικογένεια Καλατράβα –
στη φωτο με τον γιο του Γκαμπριέλ -, η οποία αποτελείται από τέσσερα παιδιά
και έχει έδρα τη Ζυρίχη.