Δρόμοι

Πρησμένα μέλη…

… ενοχλητικά σπυριά, κρυφές αρρώστιες, πολλές από αυτές χωρίς καμιά γνωστή
θεραπεία – το σώμα είναι μια θαυμαστή μηχανή, μα αν το καλοσκεφτεί κανείς,
παραείναι εύθραυστη. Ίσως είναι καλύτερα να μην το σκέφτεται. Μα πάλι, όσο πιο
πολύ γερνάει κανείς, τόσο λιγότερο μπορεί να δείχνει αδιάφορος. Πράγματα
πέφτουν, μαδάνε, ανταλλακτικά χαλάνε. Οι αφαιρέσεις – δόντια, μαλλιά, δύναμη,
συντονισμός – είναι ανελέητες.

Το χειρότερο…

… από όλα είναι πως το σώμα μας συχνά λειτουργεί σαν να έχει τον δικό του
χαβά. H κατάσταση στην οποία βρίσκεται το σώμα επηρεάζει τον νου συχνότερα από
όσο ο νους επηρεάζει το σώμα. H ύλη νικάει το πνεύμα, λοιπόν; Όσο μεγάλη
προσπάθεια και αν καταβάλλουμε, δεν βλέπουμε αποτέλεσμα. Τρέμουμε,
κοκκινίζουμε, κλαίμε, λιποθυμάμε, όσο και αν δεν το θέλουμε. Όργανα, αδένες,
έντερα, συνεχίζουν αδιάκοπα το κατανυκτικό έργο τους, απαιτώντας διούρηση,
αφόδευση, εκσπερμάτιση, ρέψιμο, χασμουρητό, λόξυγκα, την ίδια ώρα που στο
μηχανοστάσιο (όπως κολακευόμαστε να πιστεύουμε πως είναι το πνεύμα μας για το
σώμα μας) μπορεί, ας πούμε, εμείς να αναρωτιόμαστε γιατί δεν γεννήθηκαν
μεγάλοι ποιητές μετά το 1900. Ο Χέρμαν Γιέλινεκ, ένας επαναστάτης του 1848,
είχε πει λίγο πριν τον εκτελέσουν με απαγχονισμό στη Βιέννη: «Το πνεύμα μου
είναι ήρεμο. Ελπίζω το σώμα μου να μη με προδώσει». Αλίμονο, τον πρόδωσε –
είναι γνωστό πως, μόλις βρεθεί κανείς στην κρεμάλα, χάνει το έλεγχο του
σφιγκτήρα του.

Όλα αυτά…

… και άλλα πολλά – που τα πραγματεύεται ο Ρόι Πόρτερ στο βιβλίο «Σώμα και
πνεύμα» – έριχναν πάντα μια σκιά αμφιβολίας στην ιδέα πως το Σύμπαν κάνει ό,τι
θέλει ο Θεός, το πνεύμα. Κάτι μέσα στα ανθρώπινα όντα δεν τα άφηνε ποτέ να
βολευτούν με τις αφηρημένες ιδέες που απαιτεί η θρησκεία. Από νωρίς, γράφει ο
Τζον Επστάιν στο περιοδικό «Γουίκλι Στάνταρντ» για το βιβλίο του Πόρτερ, οι
άνθρωποι άρχισαν να αναρωτιούνται για τις διαστάσεις και την έκταση του
Παραδείσου και για το αν η Κόλαση ήταν αρκετά μεγάλη για να χωρέσει πολλές
ψυχές. Και αν ξαναγίνεται κανείς νέος στον Παράδεισο, τότε πώς θα μπορέσει να
αναγνωρίσει εκεί τη γιαγιά του; Καθόλου ικανοποιημένος από την άυλη ψυχή, ένας
«βαμμένος» υλιστής όπως ο Χομπς πίστευε πως το πνεύμα κατοικοεδρεύει σε έναν
αδένα που ονομάζεται επίφυση.

H αλήθεια…

… είναι πως η επιστήμη μετά τον δέκατο όγδοο αιώνα έχει πετύχει πάρα πολλά
σε πολλούς τομείς. Απλώς, έχει αποτύχει να απαντήσει στα σοβαρότερα ζητήματα.
Εξακολουθεί να έχει μεσάνυχτα για την προέλευση του Σύμπαντος και τη
δημιουργία της συνείδησης, δεν μπορεί να μας εξηγήσει γιατί υπάρχουν τόσα
πολλά βάσανα στον κόσμο, δεν μπορεί να μας πει γιατί ένας είναι ευφυής και
άλλος βλάκας, γιατί ένας είναι καλός και άλλος κακός. Με δυο λόγια, η επιστήμη
δεν έχει μπορέσει ακόμη να ξεμπερδέψει με την ψυχή.