Σφίγγει τα λουριά των Pώσων

Δύο δίκες και σειρά κατασταλτικών μέτρων δείχνουν το πρόσωπο της σύγχρονης
Ρωσίας και δημιουργούν ερωτηματικά: τι είδους δημοκρατία και ελευθερία έχουν
οι Ρώσοι επί προεδρίας Βλαντίμιρ Πούτιν;

Μιχαήλ Χοντορκόφσκι. Ο πλουσιότερος ολιγάρχης της Ρωσίας μέσα στο κλουβί, κατά την έναρξη της δίκης του χθες στη Μόσχα

H μία από τις δίκες είναι αυτή του μεγιστάνα του πετρελαίου Μιχαήλ
Χοντορκόφσκι, βασικού μετόχου της μεγάλης πετρελαϊκής εταιρείας YUKOS, και του
Πλατόν Λέμπεντεφ, άλλου μετόχου της ίδιας εταιρείας. H δίκη ξεκίνησε χθες και
αναβλήθηκε επ’ αόριστον έπειτα από λίγες ώρες λόγω ασθενείας μέλους της
υπερασπιστικής ομάδας. Αμφότεροι οι κατηγορούμενοι αντιμετωπίζουν κατηγορίες
για απάτη και φοροδιαφυγή και οι αναλυτές εκτιμούν πως, μέσω της δίκης αυτής,
το Κρεμλίνο θέλει να αναγκάσει τους αμύθητα πλούσιους ολιγάρχες της Ρωσίας να
υποτάσσονται στην κρατική γραμμή. H πτώση του 40χρονου Χοντορκόφσκι, του πιο
επιτυχημένου από τους νεαρούς επιχειρηματίες που αναδύθηκαν από τα ερείπια της
Σοβιετικής Ένωσης αγοράζοντας κοψοχρονιά κρατικές επιχειρήσεις, θεωρείται έργο
του Πούτιν και των σκληροπυρηνικών συνεργατών του, οι οποίοι φοβούνταν πως
χρησιμοποιούσε τον πλούτο του για να μεταστρέψει την κοινή γνώμη και να
αμφισβητήσει την εξουσία τους.

Στημένη

Οι επικριτές λένε πως η όλη διαδικασία δεν θα είναι τίποτε περισσότερο από μια
στημένη δίκη σοβιετικού στυλ. Ένα μέλος της υπερασπιστικής ομάδας του
Χοντορκόφσκι δήλωσε χθες ότι δεν έχει καμιά αμφιβολία ότι ο πελάτης του και ο
Λέμπεντεφ θα καταδικαστούν αμφότεροι σε ποινές κάθειρξης μέχρι δέκα ετών. H
δεύτερη δίκη αποτελεί επίθεση στην καλλιτεχνική και τη θρησκευτική ελευθερία
στη χώρα. Δύο εργαζόμενοι σε μουσείο και ένας καλλιτέχνης δικάζονται από τη
Δευτέρα στη Μόσχα για παρακίνηση σε θρησκευτικό μίσος. Ο βασικός
κατηγορούμενος αντιμετωπίζει ποινή κάθειρξης πέντε ετών, πρόστιμο 500.000
ρουβλίων (15.000 ευρώ), καθώς και απαγόρευση για πέντε χρόνια να αναλάβει
οποιασδήποτε υπεύθυνη θέση. Το έγκλημά του: οργάνωσε έκθεση μοντέρνας τέχνης,
η οποία επικεντρωνόταν στον Ιησού Χριστό και στην όλο και ισχυρότερη Ρωσική
Ορθόδοξη Εκκλησία.

Οι καλλιτέχνες

Μια αφίσα του γεννημένου στη Ρωσία Αμερικανού καλλιτέχνη Αλεξάντρ Κοσολάποφ
στην έκθεση αυτή παρουσίαζε εικόνα του Ιησού σε παραποιημένη διαφήμιση της
Coca-Cola με την επιγραφή “Τούτο εστί το αίμα μου”. Ένα άλλο έκθεμα, της
καλλιτέχνιδας Αλίνα Γκουρέβιτς, παρουσίαζε μια εκκλησία φτιαγμένη από
μπουκάλια βότκας, με σαφή υπαινιγμό για τη φοροαπαλλαγή που είχε η Εκκλησία
στις πωλήσεις οινοπνευματωδών.

H έκθεση, η οποία περιελάμβανε έργα 40 καλλιτεχνών και πραγματοποιούνταν στο
Μουσείο Αντρέι Ζαχάροφ της Μόσχας, ένα ίδρυμα που ιδρύθηκε στη μετασοβιετική
Ρωσία για να προωθεί τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία, υποτίθεται ότι
θα υποκινούσε συζήτηση για τη θρησκεία και τον φανατισμό και προκάλεσε θύελλα
διαμαρτυριών από πιστούς που την χαρακτήρισαν βλάσφημη. Την τέταρτη ημέρα, έξι
φανατικοί χρησιμοποιώντας μπογιά και τις γροθιές τους προκάλεσαν ζημιές σε
πολλά εκθέματα. Οι δύο δικάστηκαν για βανδαλισμό, αθωώθηκαν και χαιρετίστηκαν
ως ήρωες από την Εκκλησία.

H επιτροπή

Βλαντίμιρ Πούτιν. Αφού κατέπνιξε οποιαδήποτε εν δυνάμει ανταγωνιστική εξουσία, έχει βαλθεί τώρα να σφίξει ακόμη περισσότερο τα λουριά στην κοινωνία των πολιτών

Στη συνέχεια η Δούμα, η Κάτω Βουλή του ρωσικού Κοινοβουλίου, που ελέγχεται από
το κόμμα Ενωμένη Ρωσία του Πούτιν, υιοθέτησε απόφαση με την οποία καλούσε τις
αρχές να ερευνήσουν αν η έκθεση παρακινούσε σε θρησκευτικό μίσος και “να
λάβουν τα απαραίτητα μέτρα”. Αμέσως δημιουργήθηκε ειδική επιτροπή
εμπειρογνωμόνων που αποφάνθηκε θετικά ενώ ο εισαγγελέας απήγγειλε κατηγορίες
εναντίον τριών προσώπων, του Γιούρι Σαμοντούροφ, επικεφαλής του μουσείου, της
υπαλλήλου του μουσείου Λιουντμίλα Βασιλόφσκαγια και μιας από τους
“προσβλητικούς” καλλιτέχνες, της ζωγράφου Άννας Μιχαϊλτσούκ. Ο κόσμος της
τέχνης και οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξεπλάγησαν. H Εκκλησία
κατενθουσιάστηκε. Βουλευτές είπαν πως οι καλλιτέχνες πρέπει να μάθουν ότι
υπάρχουν όρια στην ελευθερία της έκφρασης, ενώ οργανώσεις ανθρωπίνων
δικαιωμάτων δήλωσαν πως πρόκειται για επιστροφή στη σοβιετική εποχή, όταν το
κράτος απαγόρευε μορφές τέχνης και ισοπέδωνε εκθέσεις που δεν του άρεσαν.

Φιμώνουν τους διαφωνούντες με νόμους!

Παράλληλα με τις εξελίξεις στα δικαστήρια της Ρωσίας, η Δούμα εξέτασε
πρόσφατα πολλά νομοσχέδια που περιορίζουν τις δυνατότητες έκφρασης πολιτικής
διαφωνίας στη χώρα. Το ένα, το οποίο υιοθετήθηκε στις 11 Νοεμβρίου και πιθανόν
να τεθεί σε ισχύ στις αρχές Ιουλίου, έχει στόχο να κάνει αυστηρότερες τις
προϋποθέσεις που απαιτούνται για τη διοργάνωση δημοψηφίσματος. Προβλέπει ότι
για να ξεκινήσει η διαδικασία χρειάζονται 4.500 υπογραφές πολιτών και από τις
89 περιοχές της Ομοσπονδίας και όχι οι 100 που προέβλεπε ώς τώρα το Σύνταγμα.
Ακόμη, ότι τα 2 εκατομμύρια υπογραφές που απαιτούνται στη συνέχεια για να
γίνει το δημοψήφισμα πρέπει να συγκεντρώνονται μέσα σε 45 ημέρες και όχι σε
τρεις μήνες, όπως προβλεπόταν ώς τώρα. Εάν δε το 5% των υπογραφών αυτών
κριθούν άκυρες, η όλη διαδικασία ματαιώνεται. Ένα άλλο νομοσχέδιο που
ψηφίστηκε στις 28 Μαΐου διευρύνει την ελευθερία των αρχών να απαγορεύουν
συγκεντρώσεις όταν έχουν στόχο να επικρίνουν την εξουσία.

Ενώ ο Πούτιν διακηρύσσει την προσήλωσή του “στις δημοκρατικές αξίες που
υπαγορεύονται από τη βούληση του λαού μας και από τα στρατηγικά συμφέροντα”
της χώρας, από τότε που ήρθε στην εξουσία έχει φροντίσει να καταπνίξει
οποιαδήποτε εν δυνάμει ανταγωνιστική εξουσία (κυβερνήτες περιφερειών,
ολιγάρχες, μέσα ενημέρωσης). Τώρα βάλθηκε να σφίξει ακόμη περισσότερο τα
λουριά στην κοινωνία των πολιτών.