«Mείνανε» από αστροναύτες…

Το ειδικό αεροπλάνο της ΝΑΣΑ πετά πάνω από τον Κόλπο του Μεξικού αψηφώντας
τους νόμους της βαρύτητας, δίνοντας μία γεύση από το Διάστημα στους αυριανούς
αστροναύτες και μηχανικούς της υπηρεσίας. Στη διάρκεια της ιδιόμορφης πτήσης,
για ελάχιστα δευτερόλεπτα κάθε φορά, το KC-135 ακολουθεί καμπυλωτή πορεία σε
ύψος τριών χιλιομέτρων. Τότε, οι επιβάτες «επιπλέουν» στον αέρα, όπως θα
έκαναν και σε ένα διαστημόπλοιο.

Λίγο πριν ολοκληρωθεί η κάθε καμπύλη, το σύνθημα «πόδια κάτω» προειδοποιεί
τους επιβάτες ότι η βαρύτητα επιστρέφει δριμύτερη και πρέπει να ετοιμαστούν
για την πτώση τους στο μαλακό δάπεδο. H τετρακινητήρια στρατιωτική εκδοχή του
Μπόινγκ 707 χρησιμοποιείται από τη ΝΑΣΑ για να εκπαιδεύσει τους αστροναύτες σε
συνθήκες έλλειψης βαρύτητας, να δοκιμάσει διαστημική τεχνολογία στον αέρα και
να βοηθήσει το Χόλιγουντ να γυρίσει σκηνές για ταινίες. Έχει όμως και μία άλλη
αποστολή, πολύ σημαντική για το μέλλον της υπηρεσίας. Να προσελκύσει στις
τάξεις της δεκάδες νέα στελέχη, μελλοντικούς αστροναύτες και μηχανικούς.

Πειράματα. Κάθε χρόνο, μαθητές και φοιτητές μηχανολόγοι μηχανικοί
πετούν με το αεροπλάνο για να πάρουν μία γεύση από Διάστημα. «Είστε η ελπίδα
για το μέλλον μας», λέει ο Γκρέγκορι Χέις, διευθυντής στο Διαστημικό Κέντρο
Τζόνσον, σε ομάδες φοιτητών που έφτασαν στο Χιούστον για ένα εβδομαδιαίο
πρόγραμμα που περιλαμβάνει πειράματα σε πτήσεις με το αεροσκάφος
μικροβαρύτητας.

Ο Χέις έχει σοβαρούς λόγους να ανησυχεί. Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν πως η
Αμερική χρειάζεται επειγόντως ενισχύσεις στον χώρο της καινοτομίας και των
επιστημών. H ετήσια αύξηση των αποφοίτων μηχανικών στην Κίνα για παράδειγμα
είναι μεγαλύτερη από τον αριθμό όλων των αποφοίτων από αμερικανικά
Πανεπιστήμια.

Μη ελκυστική. H βιομηχανία του Διαστήματος ήταν κάποτε πρώτη επιλογή
για τους τεχνικούς. Σήμερα τη βλέπουν μάλλον με «κακό μάτι» λόγω πολύχρονων
περικοπών, σύμφωνα με έρευνα στον χώρο. Οι καλύτεροι μαθητές και φοιτητές με
κλίση στις επιστήμες και την τεχνολογία επιλέγουν πια ελκυστικότερους τομείς
όπως η βιοτεχνολογία. H ΝΑΣΑ άλλωστε δεν μοιράζει μετοχές στους υπαλλήλους
της.

Παράλληλα όμως, τα μεγάλα μυαλά της υπηρεσίας γερνούν. Οι εργαζόμενοι άνω των
60 είναι τρεις φορές περισσότεροι από αυτούς κάτω των 30. Και τα φιλόδοξα
σχέδια για επιστροφή στη Σελήνη και το ταξίδι στον Άρη καθιστούν επιτακτική
την ανάγκη για νέους μηχανικούς.

H ναυτία. Έτσι, η ΝΑΣΑ δίνει ιδιαίτερο βάρος σε προγράμματα όπως οι
πτήσεις των φοιτητών με το δοκιμαστικό αεροσκάφος. Οι νέοι σχεδιάζουν και
κατασκευάζουν πειραματικό εξοπλισμό για να τον δοκιμάσουν στον αέρα. Το
πρόγραμμα ξεκίνησε το ’96 και περιλαμβάνει μέχρι και δύο πτήσεις κάθε μέρα.

Το αεροπλάνο είναι γνωστό και με ένα παρατσούκλι καθόλου ελκυστικό, καθώς λόγω
της απότομης πορείας που ακολουθεί στον αέρα προκαλεί ναυτία σε πολλούς
επιβάτες. H ΝΑΣΑ έχει καταφέρει να περιορίσει τα συμπτώματα, αλλά οι
επιστήμονες εξακολουθούν να δίνουν προληπτικά τις απαραίτητες σακούλες σε
όλους, καθώς δεν μπορούν να προβλέψουν ποιος θα αρρωστήσει.

Βαρύτητα. Στις τελευταίες πτήσεις, η ΝΑΣΑ τροποποίησε την κάθοδο του
αεροπλάνου προσθέτοντας εξομοίωση της βαρύτητας στον Άρη και τη Σελήνη, ώστε
οι μηχανικοί να δουν πώς θα ήλεγχαν το σώμα τους στην επιφάνειά τους. Στο
Φεγγάρι, η βαρύτητα είναι το ένα έκτο της αντίστοιχης στη Γη και γι’ αυτό στα
βίντεο από το «Απόλλων» οι αστροναύτες φαίνονται να περπατούν χοροπηδώντας.
Στην επιφάνεια του Κόκκινου Πλανήτη η βαρύτητα είναι το ένα τρίτο αυτής στη
Γη.

Ίδια αίσθηση πτήσης χωρίς βαρύτητα

Οι συχνές περικοπές του προϋπολογισμού της ΝΑΣΑ τα τελευταία χρόνια και
τα σχέδια του Μπους για τον Άρη και το Φεγγάρι απειλούν πολλά εκπαιδευτικά
προγράμματα. Προς το παρόν, οι πτήσεις του αεροσκάφους KC-135 έχουν γλιτώσει
το τσεκούρι. Ο ρόλος του στην προσέλκυση νέων στελεχών είναι σημαντικό ατού
για τη διατήρηση του προγράμματος.

Την περασμένη εβδομάδα, με το αεροσκάφος της ΝΑΣΑ πέταξαν φοιτητές του
Πανεπιστημίου Περντιού. Για το πρόγραμμα, σχεδίασαν και κατασκεύασαν ένα νέο
σωλήνα που μπορεί να ενσωματωθεί σε ένα διαστημικό όχημα και να χρησιμεύσει
για τη μεταφορά καλωδίων.

Μαζί τους πέταξαν φοιτητές από το Πανεπιστήμιο του Σαν Ντιέγκο. Δικό τους έργο
είναι ένα μηχάνημα στο μέγεθος ενός ψυγείου. Αποστολή τους να λύσουν απορίες,
που σχετίζονται με τη συμπεριφορά αντικειμένων και υλικών σε συνθήκες χαμηλής
βαρύτητας. Οι γνώσεις αυτές είναι πολύτιμες για τους τεχνικούς της ΝΑΣΑ, καθώς
προβληματίζονται με τον εξοπλισμό που θα μεταφέρουν στη Σελήνη και τον Άρη.

Στο πρόγραμμα των πτήσεων με το πειραματικό αεροσκάφος συμμετέχουν και
αστροναύτες που συζητούν τις εμπειρίες τους με τους φοιτητές. Ο Ντάνιελ Μπάρι
τούς εξηγεί ότι η αίσθηση της πτήσης με το ειδικό αεροσκάφος είναι ίδια με
αυτή στο Διάστημα.

Και δεν υπερβάλλει. H έλλειψη της βαρύτητας στο διαστημικό λεωφορείο και τον
Διεθνή Διαστημικό Σταθμό είναι στην ουσία ελεύθερη πτώση, όπως τα 30
δευτερόλεπτα πτώσης των φοιτητών. Τα διαστημόπλοια πέφτουν συνεχώς προς τη Γη
και το ύψος τους διατηρείται σταθερό χάρη στην ταχύτητα που έχουν στην πορεία
της τροχιάς τους. Οι φοιτητές ξέρουν πως τα πειράματά τους μπορεί να μην έχουν
τα αποτελέσματα που θέλουν. Το σημαντικότερο όμως είναι η αίσθηση της πτήσης
χωρίς βαρύτητα.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου