TPITH AΠOΨH Για την κοινωνική Eυρώπη

Με την εξαίρεση του KKE, που θέλει να φύγουμε από την Ευρώπη και να τη
διαλύσουμε, αν μπορούμε, όλα τα εκπροσωπούμενα στο ελληνικό Κοινοβούλιο
κόμματα εμφανίζονται να επιδιώκουν σε αυτές τις ευρωεκλογές μια «κοινωνική
Ευρώπη». Το γεγονός αυτό είναι από μια άποψη φυσιολογικό αλλά από μια άλλη,
λίγο βαθύτερη, υποκριτικό. Απορρέει από την ίδια την πραγματικότητα της
ευρωπαϊκής πορείας, που, παρά τη διαρκή κίνηση προς τα εμπρός, παρά τα δύο
μεγάλα βήματα της πρόσφατης φάσης, τη διεύρυνση προς την Ανατολή και την
προετοιμασία ενός κοινού Συντάγματος, ήταν και παραμένει μια ένωση κυρίως
οικονομική και εμπορική, ένας γάμος συμφέροντος παρά μια κοινωνία ψυχών. Αυτή
η πραγματικότητα δεν επιτρέπεται όμως, ιδίως σε εκλογική περίοδο, να καλύπτει
μιαν άλλη, εξίσου αναμφισβήτητη: ότι η κοινωνική Ευρώπη δεν χτίζεται με τα
λόγια κι ότι, μέσα από την πολιτική πράξη, οι διαφορές αντιλήψεων αλλά και
δυνατοτήτων ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά αποδεικνύονται μεγάλες και
κρίσιμες.

Είναι γνωστή και δοκιμασμένη η μέθοδος της Δεξιάς, και ιδίως της Δεξιάς στην
εξουσία, να ισοπεδώνει τις πολιτικές διαφορές και να επιχειρεί να
εξουδετερώσει διά της αφομοίωσης τις προτάσεις των αντιπάλων της. Κοινωνική
Ευρώπη εσείς, λέει σήμερα η Νέα Δημοκρατία στο ΠΑΣΟΚ, κοινωνική Ευρώπη κι
εμείς. Μόνο που πρέπει να θυμηθούμε πώς την εννοεί μέσα από τις πρόσφατες
επιλογές της. Είναι άραγε πράγματι «κοινωνική» η Ευρώπη – φρούριο της Δεξιάς,
με τις ομαδικές απελάσεις των μεταναστών και των προσφύγων και τα αεροπλάνα –
σκούπες του Μπερλουσκόνι, σε αντιπαράθεση με τις προτάσεις των σοσιαλιστών για
μια ενιαία διαδικασία κρίσης, ένα κοινό καθεστώς για τους πρόσφυγες και
εξασφάλιση ανθρώπινων συνθηκών για όλους; Είναι «κοινωνική» μια Ευρώπη στην
οποία οι Ευρωπαίοι συντηρητικοί προσπαθούν να περάσουν Ψήφισμα για την
απαγόρευση πρόσληψης υπαλλήλων στα κοινοτικά όργανα λόγω του «κομμουνιστικού»
παρελθόντος τους; Είναι «κοινωνική» μια Ευρώπη στην οποία η Δεξιά καταπολεμά
συστηματικά τις πρωτοβουλίες εξάλειψης των διακρίσεων λόγω φύλου, στην εργασία
και έξω από αυτήν, και όπου μάχεται, αντιθέτως, για τη θέσπιση του δικαιώματος
ομαδικών απολύσεων και τον απεριόριστο χρόνο εργασίας; Είναι «κοινωνική» μια
Ευρώπη πλήρως ιδιωτικοποιημένων υπηρεσιών δημόσιας ωφέλειας και απόρριψης
οποιασδήποτε παρεμβατικής πολιτικής για την εξομάλυνση των ανισοτήτων;

Απέναντι σε αυτήν την άρνηση διά του εκφυλισμού, οι σοσιαλιστές προτάσσουν
καταρχήν την αυτοκριτική τους και γι’ αυτό καθιστούν σήμερα την κοινωνική
Ευρώπη, αδιαπραγμάτευτα και ουσιαστικά, κέντρο του προγράμματός τους. Οι
στόχοι είναι πολύ συγκεκριμένοι: πορεία προς την πλήρη απασχόληση, μείωση της
φτώχειας στο μισό του σημερινού της επιπέδου, αποδοχή της διαφορετικότητας και
της πολυφωνίας στην πράξη. H κοινωνική Ευρώπη πρέπει να είναι καταρχήν πιο
πολιτική, που δεν μπορεί να σημαίνει παρά πιο ομοσπονδιακή. Οι σοσιαλιστές δεν
μιλούν και δεν θέλουν ενιαίο ευρωπαϊκό Κράτος, έκαναν όμως σε αυτές τις
εκλογές οριστικά την επιλογή τους για μια βαθύτερη και ουσιαστικότερη ένωση
λαών και πολιτικών. Στο πλαίσιο αυτό, η κοινωνική Ευρώπη δεν θα κατακτηθεί
αμέσως και απολύτως. Θα είναι το προϊόν μεταρρυθμίσεων ουσίας, διαρκών βημάτων
βελτίωσης της ζωής των εργαζομένων και των μη προνομιούχων, ώσπου να
κατακτηθεί θεσμικά, αλλά κυρίως ψυχικά, μια διαφορετική στάση του συνόλου
απέναντι στα κοινωνικά ζητήματα. H κοινωνική Ευρώπη των σοσιαλιστών
προϋποθέτει μεγαλύτερη τόλμη και πρωτοτυπία. Οι πολίτες έχουν εδώ να ζυγίσουν
τις πρωτοβουλίες τους για βελτίωση του περιοριστικού Συμφώνου Σταθερότητας (το
ΠΑΣΟΚ προτείνει να μην συνυπολογίζονται οι δαπάνες για την παιδεία και την
κατάρτιση), την εγκαθίδρυση ενός άλλου μοντέλου ανάπτυξης, τη διεκδίκηση ενός
ουσιαστικά αυξημένου μεριδίου του κοινοτικού προϋπολογισμού για τις κοινωνικές
δαπάνες. Μένει να γίνει σαφές – έχουμε ακόμα έξι ημέρες – πόσο αυτές οι
προτάσεις και αυτές οι διαφορές επηρεάζουν άμεσα τη ζωή όλων μας.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ Συνταγματικού Δικαίου.