ANTONI MΠIBOP «Προσοχή! H Iστορία δεν επαναλαμβάνεται»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
8 λεπτά  |
 |
|
Γερμανοί αλεξιπτωτιστές προσγειώνονται σε κρητικό αμπελώνα. «Ο Φράιμπαργκ |
«Ο ανθρώπινος παράγοντας στον πόλεμο είναι ζωτικός. Όση τεχνολογία και να
χρησιμοποιηθεί, η διαδικασία λήψης αποφάσεων είναι ανθρώπινη. Στο παρελθόν η
Ιστορία γραφόταν με συλλογικούς όρους. Με την πτώση του Κομμουνισμού και την
παγκοσμιοποίηση αναδύθηκε ο ατομισμός και χάθηκε η κρατικιστική αντίληψη της
Ιστορίας. Πριν η Ιστορία γραφόταν λες και η μάχη ήταν μια παρτίδα σκακιού,
αλλά αυτό είναι απόλυτη διαστρέβλωση. Μία μάχη είναι φρίκη και χάος. Πρέπει να
γράψουμε ιστορία που να μιλά για τις αποφάσεις των διοικητών, αλλά και για το
πώς αυτές επηρεάζουν τους στρατιώτες στη μάχη και τους αμάχους. Όσο για τους
μελλοντικούς πολέμους, δεν νομίζω ότι η τεχνολογία θα επηρεάζει από μόνη της
το αποτέλεσμα. Δείτε τι γίνεται στο Ιράκ. Ο ανθρώπινος παράγων είναι παρών.
Μερικές φορές, οι άνθρωποι αποδεικνύονται σημαντικότεροι και δυνατότεροι από
τους πολιτικούς τους».
Έτσι αντιλαμβάνεται την Ιστορία, όπως εξηγεί στα «NEA» ο Άντονι Μπίβορ, ο
πολυβραβευμένος συγγραφέας του «Στάλιγκραντ» και του «Βερολίνου: H Πτώση
1945», έργων που έχουν μεταφραστεί σε 25 γλώσσες και έχουν πουλήσει
εκατομμύρια αντίτυπα σε όλον τον κόσμο. Στα βιβλία του ρίχνει φως στον
ανθρώπινο παράγοντα, στους χαρακτήρες, στις δυσκολίες των στρατιωτών, στα πάθη
τους, ακόμη και στα.. ανέκδοτά τους. Δεν είναι τυχαίο πως βασική αφορμή για το
νέο του βιβλίο «Κρήτη: H Μάχη και η Αντίσταση» (μόλις κυκλοφόρησε από τις
Εκδόσεις Γκοβόστη) υπήρξε το γεγονός ότι τον εντυπωσίασαν οι χαρακτήρες. «H
Μάχη της Κρήτης ήταν φοβερή, όχι μόνο επειδή ήταν η πρώτη φορά που έγινε
εισβολή σε νησί από τον αέρα. Ήταν επίσης μία τραγική ιστορία γιατί ήταν μία
από τις μάχες του B’ Παγκοσμίου Πολέμου που δεν έπρεπε να χαθούν. Το πιο
εντυπωσιακό είναι ο χαρακτήρας των Κρητικών: Θηριώδεις και γενναιόδωροι
ταυτόχρονα, συγκέντρωναν όλα τα χαρακτηριστικά ενός λαού που μάχεται για το
έδαφός του».
Οι ανθρώπινες αδυναμίες, ακόμη και οι αρετές, δεν είναι πάντα χρήσιμες
στον πόλεμο, λέει ο Μπίβορ. «Για παράδειγμα ο Φράιμπαργκ (σ.σ.: ο Νεοζηλανδός
διοικητής των βρετανικών, ελληνικών, αυστραλιανών και νεοζηλανδικών δυνάμεων
στη Μάχη της Κρήτης). Ήταν πολύ γενναίος άνδρας και πολύ καλός στην εκπαίδευση
των στρατιωτών, αλλά δεν είχε καθόλου φαντασία. Ήταν λάθος του Τσώρτσιλ το ότι
τον διόρισε, κάτι που παραδέχθηκε και ο Τσώρτσιλ αργότερα. Ήταν ισχυρογνώμων
και η έλλειψη φαντασίας του τον έκανε να μη λάβει υπ’ όψιν του τις
προειδοποιήσεις ότι οι Γερμανοί θα επιτίθεντο από αέρος. Ήταν πεπεισμένος ότι
η κύρια εισβολή θα γινόταν από τη θάλασσα. Όλα οφείλονταν στην εμμονή του
Φράιμπαργκ ότι κανένας δεν μπορούσε να επιτεθεί επιτυχώς σ’ ένα νησί από τον
αέρα, γιατί κάτι τέτοιο δεν είχε ξαναγίνει. Παρερμήνευσε τις πληροφορίες που
ελάμβανε λόγω της προκατάληψής του. Να ένας μεγάλος άνδρας με μεγάλα
ελαττώματα.
Στο Μάλεμε, κατά τον Άντονι Μπίβορ, άρχισε «η γοητεία της μάχης».
«Είναι εντυπωσιακός ο τρόπος με τον οποίο οι Γερμανοί θεωρούσαν ότι οι άμαχοι
δεν πρέπει να εμπλέκονται στον πόλεμο, ακόμη και όταν ελάμβαναν πληροφορίες
που τους έλεγαν ότι οι Κρήτες από τη φύση τους θα πολεμούσαν. Οι Γερμανοί
αρνήθηκαν να το πιστέψουν. Και φυσικά όταν οι Κρήτες από τα χωριά άρχισαν να
πολεμούν με ό,τι όπλο έβρισκαν, οι Γερμανοί εξοργίστηκαν. Πίστευαν ότι αυτό
παραβίαζε τους κανόνες του πολέμου, γι’ αυτό έκαναν μεγάλες σφαγές», λέει.
Την Κυριακή συμπληρώνονται 60 χρόνια από την απόβαση στη Νορμανδία, με την
οποία άρχισε η νίκη των Συμμάχων επί του Χίτλερ. Με αφορμή την επέτειο πολλά
γράφτηκαν για το αν τελικά αυτός ο πόλεμος, με τον οποίο η Ευρώπη
απελευθερώθηκε από την τυραννία του Χίτλερ ήταν δίκαιος, αφού οι συμμαχικές
δυνάμεις σκότωσαν χιλιάδες Γερμανούς αμάχους και κατέστρεψαν εκατοντάδες
γερμανικές πόλεις με τους βομβαρδισμούς. «Ο πόλεμος των Συμμάχων εναντίον του
Χίτλερ ήταν ένας δίκαιος πόλεμος, με την έννοια ότι ήταν ένας πόλεμος που
έπρεπε να γίνει. Το κακό του Χίτλερ δεν ήταν μόνο η καταπάτηση των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων. Ήταν το γεγονός ότι εισέβαλε σε ξένες χώρες. Κι αυτό που έκανε
ήταν αδικαιολόγητο και με νομικούς και με ηθικούς όρους. Από αυτήν την άποψη ο
πόλεμος εναντίον του ήταν απολύτως δίκαιος. Βέβαια, είναι πολλές οι απόψεις
που έχουν διατυπωθεί για τον βομβαρδισμό των Γερμανών αμάχων. Αλλά το να
μιλάμε για ηθικότητα στον πόλεμο είναι μια μεγάλη αντίφαση», τονίζει ο Άντονι
Μπίβορ.
Όσο για την απόβαση, ήταν μεν «ένα εκπληκτικό επίτευγμα», αλλά «πρέπει
να το δούμε στο συνολικό του πλαίσιο». «H απόβαση ήταν ένα δευτερεύον μέτωπο.
Το σημαντικότερο ήταν το Ανατολικό Μέτωπο του Κόκκινου Στρατού. H απόβαση στη
Νορμανδία δεν ήταν η νικηφόρος επιχείρηση που το Χόλιγουντ και ο Σπίλμπεργκ
θέλουν να παρουσιάσουν». Πάντως, όπως λέει, «με στρατιωτικούς όρους οι
βομβαρδισμοί των Βρετανών στις γερμανικές πόλεις ήταν εξαιρετικά
αποτελεσματικοί. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο βομβαρδισμός της Γερμανίας ήταν
ένα δεύτερο μέτωπο με στόχο να συνδράμει τη Σοβιετική Ένωση, η οποία πολεμούσε
απελπισμένα. Όποια ηθική και να είχαν οι βομβαρδισμοί των γερμανικών πόλεων,
ας μην ξεχνάμε ότι αφού και η Λουφτβάφε είχε βομβαρδίσει αμάχους σε
απροστάτευτες πόλεις, οι άνθρωποι πίστευαν ότι δεν έτρεχε και τίποτα να κάνουν
το ίδιο. Κι έτσι πρέπει να κρίνουμε αυτές τις πράξεις, μέσα από την ηθική της
εποχής. Είναι γελοίο να προσπαθούμε να επιβάλλουμε την ηθική του 21ου αιώνα σε
μια άλλη περίοδο».
«Άλλο Ρούσβελτ, άλλο Μπους»
 |
|
«Το να συγκρίνει ο Τζορτζ Μπους τον εκδημοκρατισμό του Ιράκ με τον |
«Ο πόλεμος στο Ιράκ ήταν ένας άδικος πόλεμος», λέει ο Άντονι Μπίβορ. Δεν ήταν
όμως και επαναστατικός κατά μία έννοια, αφού οι Αμερικανοί αποφάσισαν ν’
αλλάξουν «σταυροφορικά» την περιοχή καθ’ ομοίωσίν τους, επιβάλλοντας
δημοκρατία;
«Ήταν υπεραισιόδοξο από την πλευρά των Αμερικανών να πιστεύουν ότι μπορούν να
επιβάλουν αυτόματα τη δημοκρατία. H δημοκρατία θέλει πολύ χρόνο για ν’
αναπτυχθεί» σημειώνει.
Το επιχείρημα, όμως, των Αμερικανών είναι ότι έκαναν ακριβώς το ίδιο στη
μεταπολεμική Γερμανία και Ιαπωνία. Επέβαλαν δημοκρατίες. Γιατί όχι και στο
Ιράκ;
«H Γερμανία και η Ιαπωνία ήταν πολύ διαφορετικές περιπτώσεις. H φρίκη του
καθεστώτος του Σαντάμ ήταν δεδομένη, αλλά υπάρχουν διαβαθμίσεις στην ακρότητα.
Στη Γερμανία οι Αμερικανοί ήθελαν να ενισχύσουν την αποφασιστικότητα για την
ενδυνάμωση των δημοκρατικών διαπιστευτηρίων. Στην Ιαπωνία ήταν διαφορετικά. Οι
Αμερικανοί είχαν τη σοφία να διατηρήσουν κάποια παλιά στοιχεία στο νέο
ιαπωνικό καθεστώς. Αλλά το να συγκρίνουμε αυτά με το Ιράκ είναι απολύτως
λανθασμένο, επειδή στη Γερμανία και την Ιαπωνία η κατάρρευση της κοινωνίας και
η καταστροφή ήταν τόσο ολοκληρωτικές, με αποτέλεσμα να μην εκδηλωθεί καμία
αντίσταση στην προσπάθεια των Αμερικανών. Το να συγκρίνει ο Μπους το Ιράκ με
τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο είναι ένα τεράστιο σφάλμα και παράλογο», απαντά. Και
συνεχίζει: «Παράλογο είναι επίσης να συγκρίνουμε τον Ρούζβελτ και τον Τσώρτσιλ
με τον Τζορτζ Μπους τον νεώτερο. H Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, γι’ αυτό
πρέπει να είμαστε προσεκτικοί. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι ν’
αντλήσουμε μαθήματα».
«Μη συγκρίνετε το Στάλινγκραντ με τη Βαγδάτη»
Πριν από την εισβολή των Αμερικανών στη Βαγδάτη, πολλοί αναλυτές συνέκριναν
την εν λόγω μάχη με τη μάχη του Στάλινγκραντ. «Όλες οι εφημερίδες στην Αγγλία,
εκτός από μία, μου ζητούσαν να γράψω ένα άρθρο αρχίζοντας από τη διαπίστωση
ότι η μάχη της Βαγδάτης θα ήταν σαν το Στάλινγκραντ. Είναι γελοίο! Πολλοί
αναφέρονταν στο… Σαντάμιγκραντ! Το πρόβλημα είναι ότι ο πόλεμος έχει
αλλάξει. Όταν έχεις μεγάλη ασυμμετρία δυνάμεων, μπορείς να πετύχεις μια πολύ
γρήγορη στρατιωτική νίκη, όπως είδαμε στο Ιράκ. Αυτή είναι η θεωρία μου. Τα
μίντια ακόμη σκέπτονται με όρους B’ Παγκοσμίου Πολέμου. Είναι ενδιαφέρον το
πώς τα βρετανικά μίντια πάντα κατηγορούσαν ως παλιομοδίτες τους στρατηγούς,
ενώ τα ίδια είναι κολλημένα στο παρελθόν, με το να βλέπουν τον πόλεμο του Ιράκ
με όρους B’ Παγκοσμίου Πολέμου. Και έκαναν λάθος. H ασυμμετρία δυνάμεων
προκαλεί ασύμμετρο πόλεμο, κάτι για το οποίο οι Αμερικανοί δεν ήταν
προετοιμασμένοι και το οποίο είναι ανίκανοι να αντιμετωπίσουν. Κι αυτό είναι η
συνεχιζόμενη τραγωδία».
Αν στη σωστή στρατηγική τα μέσα που χρησιμοποιούνται δεν πρέπει να υπερβαίνουν
τους σκοπούς, τότε αφού οι Αμερικανοί έριξαν τον Σαντάμ και πέτυχαν τον σκοπό
τους, γιατί βασανίζουν Ιρακινούς κρατούμενους;
«Μιλάμε περισσότερο για κακομεταχείριση και ταπείνωση, παρά για βασανιστήρια.
Είναι απαράδεκτο, αλλά οι τεχνικές αυτές διδάχθηκαν κατά τον Ψυχρό Πόλεμο και
στους Βρετανούς, προκειμένου να είναι προετοιμασμένοι για τις τακτικές που
εφαρμόζει κάθε χώρα για να “σπάσει” τους κρατουμένους και να τους αποσπάσει
πληροφορίες. Γι’ αυτό το έκαναν οι Αμερικανοί, λόγω της αποτυχίας της
κατασκοπείας τους και των επιθέσεων από αντάρτικες ομάδες. Νομίζω πως έχει να
κάνει και με την πειθαρχία του αμερικανικού στρατού, που δεν είναι καλή. Είναι
δύσκολο να σπάσεις μια αντίσταση με ανάκριση. Δεν είναι καλή κίνηση
στρατηγικής. Είναι πράξη απελπισίας. Να τι συμβαίνει στον πόλεμο όταν δεν
έχεις σωστές πληροφορίες», τονίζει.
Ποιος είναι
Ο Άντονι Μπίβορ γεννήθηκε το 1946 και σπούδασε στο Ουίντσεστερ και στη
Στρατιωτική Ακαδημία Sandhurst, όπου υπήρξε μαθητής του φημισμένου
στρατιωτικού ιστορικού Τζον Κίγκαν. Υπηρέτησε πέντε χρόνια ως αξιωματικός στην
11η Ίλη των Ουσάρων και στη συνέχεια εγκατέλειψε τον στρατό. Για το βιβλίο του
«Στάλινγκραντ» τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο «Samuel Johnson», το «Wolfson
History» και το βραβείο Λογοτεχνίας «Hawthornden Prize for Literature». Είναι
παντρεμένος με την Αρτέμιδα Κούπερ, την κόρη του γνωστού ιστορικού Lord
Norwitch, και διδάσκει Ιστορία στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. Το βιβλίο που
ετοιμάζει αυτόν τον καιρό έχει θέμα την απόβαση στη Νορμανδία.
INFO
«Κρήτη. H Μάχη και η Αντίσταση», Εκδόσεις Γκοβόστη, μτφ. Παναγιώτης Μακρίδης,
Τιμή: 25 ευρώ.
«Βερολίνο. H Πτώση 1945», Εκδόσεις Γκοβόστη, μτφ. Κων/νος Κρίτσης, Τιμή: 30
ευρώ.
«Στάλινγκραντ»: Θα κυκλοφορήσει τον Δεκέμβριο από τις Εκδόσεις Γκοβόστη.
Google news
