ΓNΩMH H «απελευθέρωση» της Γερμανίας

Όταν η Γερμανία συναντηθεί με τους Συμμάχους της στις όχθες της Νορμανδίας,
στο τέλος της εβδομάδας, θα πρόκειται για ένα ακόμη στάδιο στη συμφιλίωση της
χώρας με τη Δύση, αλλά και για μία ακόμη εκδήλωση της πολιτικής και ιστορικής
επιθυμίας της να συγχωνεύσει την ημέρα της απόβασης με την ιδέα της γερμανικής
απελευθέρωσης από τον Χίτλερ ως τελικής πράξης του B’ Παγκοσμίου Πολέμου. H
παρουσία της Γερμανίας στο πλευρό των Συμμάχων κατά την επέτειο της απόβασης,
την Κυριακή, μπορεί να εκφράζει τη δημοκρατική αναγέννηση της χώρας, αλλά η
χρήση της λέξης «απελευθέρωση» είναι προβληματική. Και ιστορικά ανακριβής. Ο
καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ, ο οποίος εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του που θα
συμμετάσχει στις τελετές, δήλωσε ότι η περίσταση είναι σημαντική γι’ αυτόν,
«επειδή κάνει σαφές το νόημα της απόβασης, δηλαδή την απελευθέρωση από τον
εθνικοσοσιαλισμό, η οποία δεν ήταν μόνο απελευθέρωση της Ευρώπης, αλλά και
απελευθέρωση ή αρχή της απελευθέρωσης της Γερμανίας».

Όμως, από την έναρξη της απόβασης στη Νορμανδία, στις 6 Ιουνίου 1944, έως τη
συνθηκολόγηση των ναζί, μεσολαβούν 11 μήνες κατά τους οποίους τα γερμανικά
στρατεύματα πολέμησαν τους Συμμάχους με εκπληκτική μανία, προκαλώντας χιλιάδες
απώλειες μεταξύ των αμερικανικών, βρετανικών και σοβιετικών δυνάμεων, ενώ δεν
υπήρχε ούτε ίχνος εξέγερσης κατά του Χίτλερ στη Γερμανία και εκατοντάδες
χιλιάδες Εβραίοι σε όλη την Ευρώπη εξακολουθούσαν να στέλνονται στα ναζιστικά
στρατόπεδα εξόντωσης – το τελευταίο κομβόι αναχώρησε από το Παρίσι στις 17
Αυγούστου, μόλις οκτώ ημέρες πριν από την ήττα των δυνάμεων κατοχής. H χρήση
της λέξης «απελευθέρωση» στη Γερμανία δείχνει μια επιθυμία να ενταχθεί ο
μεταπολεμικός εκδημοκρατισμός της χώρας στη διαδικασία που άρχισε στη
Νορμανδία. Δεν πρόκειται για συνειδητή απόπειρα υποβάθμισης των εγκλημάτων των
ναζί. Όμως μια νέα γενιά δείχνει να βολεύεται σε μια θετική λέξη –
απελευθέρωση – που στην ουσία αναβαθμίζει τη συντριπτική πλειοψηφία των
Γερμανών, το 1944 και το 1945, στο ύψος των λίγων Γερμανών σοσιαλδημοκρατών,
των αντιστασιακών και των ομοφυλοφίλων που απελευθερώθηκαν από τα στρατόπεδα
συγκέντρωσης. Για κάτι που ισοδυναμεί με γενοκτονία, το να μιλάει κανείς για
γερμανική απελευθέρωση χρειάζεται προσοχή. Το είπε ο πρώην καγκελάριος Χέλμουτ
Σμιτ. «Ο Αϊζενχάουερ δεν θα το είχε πει ποτέ απελευθέρωση» λέει και θυμάται
πως, όταν ήταν υπολοχαγός στα αντιαεροπορικά, 27 ετών, ο ίδιος δεν ένιωθε
καθόλου απελευθερωμένος. Από τους Γερμανούς, ένιωθαν έτσι εκείνοι που
βρίσκονταν στις φυλακές και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Ο Τζον Βίνοκερ είναι ανταποκριτής της «Herald Tribune» στο Παρίσι.