Kερδισμένοι και χαμένοι στο συναυλιακό Xρηματιστήριο

Στους σκληρούς συναυλιακούς καιρούς της… άδειας τσέπης, ακόμη και το πιο
φιλόδοξο επί σκηνής πρότζεκτ αναλύεται με αριθμούς. Αυστηρές μαθηματικές
πράξεις. Τα μαθηματικά και η μουσική, άλλωστε, ήταν πάντα κοντά. Από τις
προσθέσεις και τις αφαιρέσεις προκύπτουν συναυλιακές αλήθειες και
παραδοξότητες. Πως, φερ’ ειπείν, μια συναυλία τύπου Scorpions, που κάνει το
θέατρο του Λυκαβηττού να ξεχειλίζει, δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη και τρελά λεφτά
στο ταμείο. Ή δύο «Αλκίνοοι» με μια κιθάρα μόνο στον Λόφο συμφέρουν
περισσότερο από ό,τι ένα μεγαλειώδες φεστιβάλ Womad με τρεις σκηνές και
καλλιτέχνες από όλον τον πλανήτη.

Οι συναυλίες έχουν τον δικό τους ισολογισμό και τα δικά τους, ουκ ολίγες
φορές, απαγορευτικά εισιτήρια. Που καίνε τους φαν και περιορίζουν τις κινήσεις
τους. Τι κοστίζει μια συναυλία, πόσο την πληρώνουμε και πόσοι έχουν μερίδιο
στα 40 (!) ευρώ του εισιτηρίου;

Τα σχετικά φτηνά συγκροτήματα έρχονται με 10.000 ευρώ για να παίξουν
στα μέρη μας (ενώ αυτομάτως άλλα 10.000 ευρώ υπολογίζονται για αεροπορικά
εισιτήρια και διαμονή – μαζι με τις μετακινήσεις). Τότε το εισιτήριο είναι στα
25 ευρώ και δεν σημαίνει πάντα ότι η συναυλία βγαίνει. Οι Oi Va Voi, ένα
μέτριο σε δυναμική σχήμα, αλλά με πολύ καλές κριτικές και προμόσιον,
«έβγαιναν» στα 430 εισιτήρια, όμως «έκοψαν» μόλις 230.

«Το ρίσκο είναι πολύ μεγάλο. Και αυτό αφορά κατά κύριο λόγο τις ξένες
συναυλίες», λέει ο Πασχάλης Μουχταρίδης που οργάνωσε το Womad στην Ελλάδα και
ο οποίος από το ’90 και μετά στηρίζεται σε Έλληνες καλλιτέχνες (Αρβανιτάκη,
Χατζηγιάννης, Αλκίνοος).

Και το ρίσκο συνεχώς μεγαλώνει. «Χάσαμε ακόμη και κάποιες – να πω κάπως
αυθαίρετα – παραδοσιακές συναυλιακές συμμαχίες», προσθέτει ο διοργανωτής
συναυλιών Γιώργος Μουστάκας. «Το Ισραήλ, για παράδειγμα, που έβαζαν στο
πρόγραμμα πολλοί καλλιτέχνες και μείωνε τα έξοδα μιας ελληνικής εμφάνισης.
Τώρα ευτυχώς εμφανίζονται νέες αγορές, στα Βαλκάνια και αλλού».

Μπομπ Ντίλαν: Περιόδευε στη Μεσόγειο και «χτυπήθηκε» από πολλά γραφεία.
Μέτρησε «αρνητικά» το κόστος (κάπου 1 εκατ. ευρώ), τεχνικά θέματα και το
γεγονός ότι έπρεπε να χάσει ένα τριήμερο για να παίξει εδώ.

Red Hot Chili Peppers: Απαγορευτικό το υψηλό κόστος της συναυλίας
(1.500.000 ευρώ). Για να «βγει» οικονομικά χρειαζόταν έως 70.000 θεατές,
πράγμα αδύνατο με τα ελληνικά δεδομένα.

Νόρα Τζόουνς: H κόρη του Ραβί Σανκάρ, που έχει σαρώσει τα βραβεία Γκράμι,
ήταν να εμφανιστεί φέτος στην Ελλάδα, με αμοιβή της τάξεως των 100.000 –
120.000 ευρώ. Θυμήθηκε όμως πως είναι Ολυμπιακή χρονιά για την Αθήνα και
ζήτησε 300.000 ευρώ!

Ροκ ισοζύγια με τσουχτερά εισιτήρια

Γενικά ισχύει πως μια συναυλία στο «Ρόδον» ή στο «Gagarin» δεν βγαίνει αν δεν
κόψει τουλάχιστον 600 εισιτήρια. Στον Λυκαβηττό; Παίρνετε ένα ροκ/ποπ σχήμα,
σαν τους Placebo, τους Archive, τους Cardigans (έχουν όλοι αυτοί περάσει από
την Αθήνα και σκοπεύουν να επιστρέψουν). Το γραφείο διοργάνωσης της συναυλίας
τους υπολογίζει πως με 2.300 εισιτήρια στον Λυκαβηττό δεν μπαίνει μέσα. Γιατί;
Υπολογίστε σε αυτά: Έξοδα Λυκαβηττού 7.200 ευρώ, ηχητικά και φώτα 7.000 ευρώ,
στήσιμο xώρου, μπαριέρες, παρασκήνια 3.500 + 800 ευρώ, έξοδα του γκρουπ
(ξενοδοχείο, γεύματα κ.λπ.) 3.500 ευρώ.

Πολύ ωραία και ακριβά όλα αυτά, αλλά οι μουσικόφιλοι θα κληθούν να πληρώσουν
ένα διόλου ευτακαφρόνητο ποσό. Στα 35 ευρώ του εισιτηρίου ενός Άλις Κούπερ ή
μιας Πι Τζέι Χάρβεϊ, για παράδειγμα (έρχονται αμφότεροι φέτος), το 8%
καταβάλλεται σε ΦΠΑ, 5% σε φόρο δημοσίων θεαμάτων, 7% σε ΑΕΠΙ, 1,7% σε
προμήθεια προπώλησης (ένα 22% δηλαδή στην τιμή του εισιτηρίου είναι φόροι).
Κάτι που όλοι οι διοργανωτές συναυλιών επισημαίνουν ζητώντας ευνοϊκότερη
φορολογία.

«H τιμή του εισιτηρίου είναι πάντα συνάρτηση του κόστους της παραγωγής και της
χωρητικότητας», σημειώνει ο Νίκος Λώρης, που διοργανώνει φέτος το Rockwave της
Μαλακάσας. «Ωστόσο, υπάρχουν εισιτήρια που είναι αδικαιολόγητα ακριβά – και το
λέω επειδή ξέρω τις αμοιβές και τις παραγωγές. Όπως περιπτώσεις με εισιτήριο
30 ευρώ (με το κόστος του συγκροτήματος στα 10.000 ευρώ), ενώ θα μπορούσε να
είναι 25 ευρώ. H ουσία είναι πως για να επιβιώσει μια εταιρεία που διοργανώνει
εκδηλώσεις πρέπει να έχει ετήσια λειτουργία, 356 ημέρες τον χρόνο».

«Υπάρχει δυστυχώς στον χώρο ένα είδος αυτισμού και μια κονιορτοποίηση του
ανεξάρτητου χώρου», λέει ο Νίκος Τριανταφυλλίδης, χάρη στον οποίο είδαμε τους
(σημαντικούς) Flaming Lips. «Μια πανάκριβη συναυλία, που έκανε 850 εισιτήρια.
Έμεινα μόνο με το “κρεντιτ”…».

Από το κομπόδεμα στα Ολυμπιακά «δωρεάν»

H εποχή που οι συναυλίες ήταν ένα γερό συν στο κομπόδεμα των Ελλήνων
τραγουδιστών ανήκει στο παρελθόν. Φέτος ειδικά, που οι δήμοι (οι κοινότητες,
οι σύλλογοι κ.λπ.) έμειναν εκτός κρατικών κονδυλίων λόγω Ολυμπιακών Αγώνων, το
καλοκαίρι προβλέπεται ακόμα πιο ιδιόμορφο συναυλιακά, με όλο το ενδιαφέρον της
αγοράς να επικεντρώνεται σε ελάχιστα σχήματα τα οποία θα μονοπωλήσουν τις
εντυπώσεις ακόμη και στις εκδηλώσεις των Ολυμπιακών πόλεων (και οι οποίες
είναι δωρεάν για το κοινό).

Το συναυλιακό «πακέτο» βρίσκεται σε φάση μεταβατική, λένε οι άνθρωποι του
χώρου και η γενικότερη οικονομική κρίση αλλά και η κρίση του ελληνικού CD
επηρεάζουν τη ζήτηση. Χαρακτηριστική είναι, ας πούμε, η νέα «μόδα» των δωρεάν
χάπενινγκ σε πλατείες, λιμάνια, κ.λπ., όπου η μουσική χρησιμοποιείται ως μέσο
προβολής προϊόντων ή υπηρεσιών στα οποία επιχειρείται να προσδοθεί ένα νέο
φιλολαϊκό «ίματζ». Στα χάπενινγκ αυτά, τα οποία στοχεύουν στην «οικογενειακού
τύπου» διασκέδαση, βασιλεύει το τηλεοπτικό κιτς, με «αστέρες» που επανδρώνουν
συνήθως τα «πρωινάδικα», και το πλέι μπακ. Κάτι σε… ταπετσαρία (αντί
μουσικής), αλλά σε λάιβ εκδοχή, με φόντο αλαλάζον κοινό, δωρεάν είσοδο και
διαφημιστικά μπλουζάκια, γκατζετάκια κ.λπ. Ένα είδος που κερδίζει σιγά σιγά
πόντους στη συνείδηση της οικογενειακής διασκέδασης – που δεν της περισσεύουν,
ας πούμε, για έναν Μητροπάνο ή μια Γλυκερία.

Τι δουλειά έχουν όλα αυτά με τις… πραγματικές συναυλίες; «Σε μια δύσκολη
εποχή», λέει ο Άγγελος Καραΐνδρος – που οργανώνει τις συναυλίες καλλιτεχνών
όπως των Σαββόπουλου, Μάλαμα, Θ. Παπακωνσταντίνου κ.ά. – «λαμβάνονται υπ’ όψιν
όλες οι παράμετροι γιατί και η παραμικρή αλλαγή επηρεάζει τις ισορροπίες της
αγοράς». Το κοινό φέτος ειδικά, μια με τις Ολυμπιακές εκδηλώσεις, μια με τα
«μοδάτα» χάπενινγκ, θα έχει εναλλακτικές λύσεις δωρεάν. «Οι συναυλίες που
φέρνουν κόσμο είναι των τριών τεσσάρων ονομάτων που τα τρία τελευταία χρόνια
τα ξέρουμε όλοι (σ.σ.: Χατζηγιάννης, Κότσιρας, Αρβανιτάκη, Αλκίνοος) και από
εκεί και πέρα κάποια εναλλακτικά ονόματα».

Τα «γερά ονόματα» και οι άλλοι

«Δύο-τρία ονόματα είναι αυτά που κάθε καλοκαίρι παίρνουν όλα τα λεφτά» λέει ο
διοργανωτής συναυλιών Γιάννης Παλαβούρας. Φέτος ειδικά, που οι δήμοι δεν
επιχορηγήθηκαν, δεν θέλουν να ρισκάρουν και να “αγοράσουν” σχήματα αν δεν
είναι σίγουροι ότι θα κάνουν εισιτήρια. Γι’ αυτό και γίνονται πολλές
συμπαραγωγές. Βάζει, ας πούμε, ο δήμος το θέατρό του και την προβολή και τα
εισιτήρια πάνε στον καλλιτέχνη (με ένα πολύ μικρό ποσοστό, ίσως, για το
θέατρο). Σε άλλη περίπτωση – τα προηγούμενα χρόνια δηλαδή – μπορούσε να
αγοράσει ο δήμος ένα σχήμα ανεξάρτητα με το τι θα εισπράξει από εισιτήρια».

Δεν συμβαίνει το ίδιο με τα δυνατά συναυλιακά ονόματα (π.χ. Χατζηγιάννης,
Κότσιρας). Αντί να ορίσουν φιξ τιμή, προτιμούν να διοργανώσουν οι ίδιοι τις
συναυλίες και να εισπράξουν τα εισιτήρια (το ποσοστό του γραφείου διοργάνωσης
μπορεί να φτάσει το 20%). Ο δήμος βάζει υπό την αιγίδα του τη συναυλία για
ευνόητους λόγους αλλά στο ταμείο του δεν μπαίνει φράγκο…

Ελληνικά σχήματα 13.000 – 20.000 ευρώ

Πόσο κοστίζει άραγε σε έναν δήμο να «κλείσει» μια Ελευθερία Αρβανιτάκη ή έναν
Σωκράτη Μάλαμα; Πόσο έναν Αλκίνοο Ιωαννίδη και πόσο έναν Θανάση
Παπακωνσταντίνου; Οι πηγές μας λένε ότι η πρώτη «πωλείται» έναντι 20.000 ευρώ
ανά συναυλία – τιμή που συμπεριλαμβάνει την ηχητική και φωτιστική εγκατάσταση,
τις αμοιβές των μουσικών, τους φόρους, το IKA, την αμοιβή του γραφείου. Ένας
Αλκίνοος πωλείται έναντι 15.000 ευρώ, ένας Μάλαμας έναντι 13.000, ένας
Πορτοκάλογλου έναντι 16.000, ένας Θανάσης Παπακωνσταντίνου (που φέτος θα έχει
μαζί του τον Γιάννη Αγγελάκα) επίσης. Οι τιμές αυτές, όπως είπαμε, είναι το
πλήρες πακέτο και θεωρούνται «λογικές» σε σχέση με αυτά που ίσχυαν τα
τελευταία πέντε χρόνια. Ενίοτε, μάλιστα, μπορεί και να χαμηλώσουν – ανάλογα με
τις συναυλιακές συγκυρίες της στιγμής και τη ζήτηση που υπάρχει. Υπάρχει
βέβαια και ελληνικό συναυλιακό σχήμα που φέρεται να ζήτησε φέτος 60.000 ευρώ,
αλλά όπως φαίνεται δεν τα πήρε!

Αν υποθέσουμε ότι μια συναυλία πωλείται 16.000 ευρώ, από αυτά τα χρήματα το
μεγαλύτερο κονδύλι (και ο βραχνάς του διοργανωτή) είναι η φωτιστική και
ηχητική εγκατάσταση που μπορεί να φτάσει και τα 3.000 ευρώ (μαζί με τους
φόρους). Το μεροκάματο για κάθε μουσικό υπολογίζεται από 200 μέχρι 350 ευρώ
(για ένα καλό όνομα), οι φόροι και το IKA από 1.000 έως 1.460 ευρώ και τα
υπόλοιπα πηγαίνουν ως αμοιβή στον καλλιτέχνη και το γραφείο. Αν ο καλλιτέχνης
επιθυμεί Λυκαβηττό, τότε πρέπει να πληρώσει 5.870 ευρώ μίνιμουμ γκαραντί για
την «ενοικίαση» του χώρου, και αν τα εισιτήρια το επιτρέψουν, ποσοστό επί των εισπράξεων.

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΤΣΑΚΝΗΣ

«Πρέπει να κατέβουν οι τιμές»

«Αυτά είναι ακριβά σπορ», σχολιάζει ο Διονύσης Τσακνής. «Δεν μπορούν να το
κάνουν πολλοί σήμερα. Το θέμα βέβαια είναι άλλο. Θέλουμε να γίνονται συναυλίες
ή όχι; Αν θέλουμε πρέπει να κατέβουν κι άλλο οι τιμές, να βάλουμε όλοι πολύ
νερό στο κρασί μας. Δεν νοείται σήμερα να πληρώνεις σε ελληνική συναυλία 50
ευρώ είσοδο. Ούτε να κερδοσκοπούν τα ανοιχτά θέατρα εις βάρος μας. Μια
συναυλία πρέπει να είναι προσιτή στο κοινό».