Διαστάσεις Aναγκαίος ναι, δίκαιος όχι

«Ίσως η απόβαση στη Νορμανδία να ήταν ο τελευταίος “ηθικά ευπρεπής” πόλεμος
των Αμερικανών, ένας πόλεμος χωρίς ηθικούς ενδοιασμούς». Ρόμπερτ Πάξτον,
Αμερικανός ιστορικός

Κολοσσιαία επιχείρηση: η απόβαση στη Νορμανδία ήταν ο τελευταίος «ηθικά ευπρεπής» πόλεμος των Αμερικανών

Σαράντα χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες νεκροί προκειμένου να απελευθερωθεί η
Ευρώπη από μια τυραννία που είχε σπείρει τον θάνατο, το μίσος ανάμεσα στα έθνη
και την καταστροφή σχεδόν κάθε εβραϊκής κοινότητας που ζούσε στην ήπειρο: αυτή
είναι η μία όψη της νίκης των συμμάχων επί του Χίτλερ, που ξεκίνησε πριν από
εξήντα χρόνια με την απόβαση στη Νορμανδία. Αποφασιστικό ρόλο σ’ εκείνη τη
νίκη έπαιξαν οι δεσμοί ανάμεσα στους εξωτερικούς απελευθερωτές και την
εσωτερική αντίσταση στη Γαλλία και την Ιταλία, που επέτρεψαν στους συμμάχους
να προελάσουν και να νικήσουν.

H άλλη όψη των τελετών που θα γίνουν το προσεχές Σαββατοκύριακο παρουσία του
καγκελάριου Σρέντερ είναι το κόστος που πλήρωσαν οι ηττημένοι. Ανάμεσα στα
βιβλία που έχουν γραφτεί τα τελευταία χρόνια για το θέμα αυτό είναι το
συγκλονιστικό «Αεροπορικός πόλεμος και λογοτεχνία» του W.G. Sebald. Ο Γερμανός
συγγραφέας επισημαίνει εδώ ότι οι «στρατηγικοί βομβαρδισμοί» μόνο της
βρετανικής αεροπορίας είχαν ως αποτέλεσμα να ισοπεδωθούν 131 γερμανικές
πόλεις, να σκοτωθούν 600.000 άμαχοι (από τους οποίους 80.000 ήταν παιδιά) και
να καταστραφούν 3,5 εκατομμύρια σπίτια. H αμερικανική διοίκηση δεν συμμετέσχε
στην εκπόνηση του σχεδίου, έλαβε μέρος όμως στην εφαρμογή του, αρχίζοντας από
τον βομβαρδισμό του Αμβούργου. Πολλοί θα πουν ότι ο πόλεμος αυτός ήταν
δίκαιος, σε αντίθεση με τον πόλεμο που έγινε στο Ιράκ. Ο ίδιος ο Σέμπαλντ
αναγνωρίζει ότι η ενοχή ανήκει εξ ολοκλήρου στους Γερμανούς. Όμως ούτε αυτό
είναι σωστό, επισημαίνει η Μπάρμπαρα Σπινέλλι στη Στάμπα. Ο πόλεμος εκείνος
μπορεί να ήταν αναγκαίος αλλά δίκαιος δεν ήταν, αν ληφθούν υπόψη οι θεολογικές
προϋποθέσεις ενός δίκαιου πολέμου (η αναλογικότητα των αντιποίνων). Δεν είναι
τυχαίο ότι πόλεμοι που ισοπεδώνουν ολόκληρες πόλεις θεωρούνται σήμερα
αδιανόητοι και δεν γίνονται παρά μόνο από τους Ρώσους στην Τσετσενία.

Ο Μπους θα ήθελε πολύ να θεωρηθεί συνεχιστής του Ρούσβελτ και του Τσώρτσιλ,
κάνει άλλωστε συχνά αναφορές σ’ εκείνους τους ηγέτες. Στην πραγματικότητα,
όμως, από τότε έχουν αλλάξει τα πάντα – εκτός από τη σκοτεινή πλευρά του
πολέμου. Αντίθετα με τους ηγέτες της δεκαετίας του ’40, που έδιναν μεγάλη
σημασία στις συμμαχίες προκειμένου να μπορέσουν να νικήσουν τον ολοκληρωτισμό,
οι νεοσυντηρητικοί που σχεδίασαν τους πολέμους κατά της τρομοκρατίας και του
Ιράκ κατέστρεψαν όλες τις συμμαχίες, περιφρόνησαν κάθε έννοια διεθνούς
δικαίου, καταπάτησαν όλες τις συνθήκες. Το σκάνδαλο των κακοποιήσεων στο Αμπού
Γράιμπ, αλλά και στην αφγανική βάση Μπαγκράμ και στο Γκουαντάναμο, αποτελεί
φυσική κατάληξη αυτής της λογικής, ή μάλλον της μη-λογικής, που διέπει την
ομάδα του Τζωρτζ Μπους. Αλλά η «παλαιά Ευρώπη» εξακολουθεί να αρνείται να
ανταποκριθεί στις προκλήσεις.