ΧPIΣTOΦOPOΣ ΧPIΣTOΦHΣ Ένας μελαγχολικός Πινόκιο

H φαντασμαγορία, τα πλαστικά υλικά, οι μοντέρνες φόρμες προσδίδουν στη σύγχρονη ιταλική λυρική όπερα «Οι περιπέτειες του Πινόκιο», που σκηνοθετεί ο Χριστόφορος Χριστοφής (κάτω), μια αλληγορία με πολλούς αποδέκτες

H συνταγή του παραμυθιού – ένας μαραγκός φτιάχνει ένα ξύλινο κουκλάκι, τον
Πινόκιο, που το σκάει για να περιπλανηθεί στον κόσμο – μοιάζει πολύ απλή. Αλλά
δεν είναι. H περιέργειά του, που τον οδηγεί σε μια περιπλάνηση του πραγματικού
κόσμου με προβλήματα και παράξενες ανθρώπινες συμπεριφορές, δημιουργεί
μπλοκαρίσματα και ψυχολογικές επιβαρύνσεις. Το κουκλάκι αμύνεται βρίσκοντας
λύσεις στα ψέματα, μόνο που σε κάθε ψέμα η μύτη του μεγαλώνει. Λίγο το κακό.
Γιατί την ίδια στιγμή, όσο πιο πολλά παθαίνει τόσο πιο πολλά μαθαίνει. Κι όσο
η περιπέτεια υπονομεύει την αφέλεια του παραμυθιού τόσο η συνείδηση αναπτύσσει
την αυτογνωσία.

H αλήθεια είναι ότι με τούτα και με τ’ άλλα το παραδοσιακό ιταλικό παραμύθι
του 19ου αιώνα γοητεύει τα παιδιά και ξαναφέρνει στο μυαλό των ενηλίκων
μυστικά της παιδικής ηλικίας. Κι έτσι εισχωρεί σε όλες τις χώρες σε
παιδαγωγικά αναγνώσματα και σε όλες τις μορφές τέχνης, στο σινεμά, στο
μιούζικαλ, σε θέατρο και τώρα σε λυρική όπερα – στις «Περιπέτειες του Πινόκιο»
– που θα δούμε σε παγκόσμια πρεμιέρα στο Ηρώδειο. H θεαματική παράσταση
προέκυψε από τη δημιουργική συνεργασία δύο χωρών, Ιταλίας και Ελλάδας,
καταλήγοντας σε μια καινούργια παραγωγή με πολλές εκπλήξεις.

Ο δικός μας Χριστόφορος Χριστοφής ανέλαβε τη σκηνοθεσία, έστησε την
όπερα, αντιμετωπίζοντας τον Πινόκιο ως υπαρξιακό ήρωα στον σύγχρονο κόσμο. Μια
μοντέρνα «ανάγνωση», που ενώ το μουσικό μέρος επιστρέφει στον μελωδισμό, το
αισθητικό αντιμετωπίζει μετωπικά τη σύγχρονη εποχή της τεχνολογίας, των MME,
κατασταλάζοντας σε μια εικαστικότητα στην οποία αναγνωρίζεται άμεσα η
αλληγορία.

«Ο Πινόκιο είναι από τα λίγα παραμύθια με ήρωα που έχει κοινά σημεία με τους
δικούς μας μυθικούς ήρωες, που μαθαίνουν από τα πάθη τους. Αυτό το στοιχείο
είναι η κεντρική ερμηνευτική ιδέα πάνω στην οποία στηρίχτηκε η μεταφορά του
παραμυθιού στον 21ο αιώνα. Ο ξυλουργός “πατέρας” του είναι ένας σύγχρονος
εργαστηριακός δημιουργός – μια φιγούρα Αϊνστάιν – και επομένως, το δημιούργημά
του δεν θα μπορούσε να είναι από ξύλο, αλλά από συνθετικό υλικό – μια φιγούρα
αστροναύτη. Ένα ανθρωποειδές με ανεπτυγμένη μύτη και ζελαρισμένα μαλλιά, που
αρχικά κινείται μηχανικά. Βρίσκοντας σιγά σιγά τα βήματα και την κίνηση,
αρχίζει να φθείρεται εξωτερικά, χάνοντας κομμάτια από το κοστούμι του. Όταν
αυτονομείται κινητικά αρνείται να υπακούσει στον “πατέρα” και από περιέργεια
βγαίνει να δει τον κόσμο. Σαν Δον Κιχώτης περιπλανιέται ανάμεσα σε κούκλες
Μπάρμπι, σε τσίρκο που διευθύνει αγριωπός μάνατζερ, σε κλέφτες, γάτες-πανκ,
ντίβες της Τσινετσιτά κ.ά. Δοκιμάζει το δάκρυ, μαθαίνει το φιλί, δεινοπαθεί.
Τον κλέβουν, τον κυνηγούν, τον εκμεταλλεύονται. H περιπέτειά του συνεχίζεται
ακόμα και στην κοιλιά μιας φάλαινας… Ώσπου γίνεται άνθρωπος. Ένας μέσος,
μελαγχολικός, μοναχικός άνθρωπος», λέει στα «NEA» ο Χριστοφής.

H παγκόσμια πρεμιέρα της όπερας σε δύο πράξεις «Οι περιπέτειες του Πινόκιο» θα
γίνει το Σαββατοκύριακο στο Ηρώδειο. Μια παραγωγή του ιταλικού υπουργείου
Πολιτισμού και της Ascoli Piceno σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Αθηνών, που
ανεβαίνει σε μουσική Αντόνιο Περικέλα, λιμπρέτο Σάντρο Μπερναμπέι, σκηνική
μεταφορά και σκηνοθεσία Χριστόφορου Χριστοφή, σκηνικά κοστούμια Άννας
Μαχαιριανάκη, χορογραφία Έρσης Πίττα. Την ορχήστρα «Internationale D’ Itali»
θα διευθύνει ο Σάβα Ντονάτο Ρεντζέτι (το Σάββατο) και ο Ραφαήλ Πιλαρινός (την
Κυριακή). Συμμετέχει η χορωδία Καλομοίρη. Τον Πινόκιο ερμηνεύει ο τενόρος
Ντανιέλε Ζανφαρντίνο.

«Κάθε λυρική όπερα έχει μια ξεχωριστή ατμόσφαιρα, έναν δικό της,
μοναδικό ήχο. Ο “Πινόκιο” του νέου συνθέτη Αντόνιο Τσερίκολα – ανήκει στους
νεομελωδιστές – σηματοδοτεί ένα πέρασμα στη “μεταπουτσινική” εποχή με
“νινοροτική” μελωδία. Σε συνδυασμό με το λιμπρέτο του Μπερναμπέι, ήταν η
σταθερά που διατηρήσαμε χωρίς μετατροπές ή προσθήκες. Ωστόσο με οδήγησε σε μια
σκηνική ελευθερία. Παράλληλα, αναζήτησα από την αρχή λύσεις συνεργασίας και
στο έμψυχο υλικό. Τη σκηνογράφο Άννα Μαχαιριανάκη, τη χορογράφο Έρση Πίτα, τη
χορωδία Καλομοίρη, τη διεύθυνση του Ραφαήλ Πιλαρινού. Βέβαια, οι περισσότεροι
λυρικοί τραγουδιστές είναι Ιταλοί, αλλά τον ρόλο του ξενοδόχου ερμηνεύει ο
δικός μας μπάσος Δημήτρης Κασιούλης».

«Σαν να εικονογραφείς μια ιδέα…»

Ο Χριστόφορος Χριστοφής ξεπετάχτηκε στον κινηματογραφικό χώρο στις αρχές της
δεκαετίας του ’80 ως παιδί θαύμα. H πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του
«Περιπλάνηση» δημιούργησε αίσθηση και η δεύτερη «Ρόζα» αντικρουόμενες
συζητήσεις. Στη δεκαετία του ’90 αρχίζει να δουλεύει στο Λυρικό Θέατρο. Τα
τελευταία δέκα χρόνια ζει μεταξύ Ιταλίας και Ελλάδας. Συνεργάζεται με τον
Τζιαν Κάρλο Μενότι στο φεστιβάλ του Σπολέτο, της Τουρένης, σκηνοθετεί στην ET1
τη «Χαμένη Άνοιξη» του Τσίρκα και τον «Βιζυηνό – Σιωπή των Αγγέλων» και γράφει
ένα θεατρικό έργο, το «May Fly», που παρουσιάστηκε στο Θέατρο Old Vic το 2000.
H περιπλάνησή του, 22 χρόνια κινηματογραφική, συνεχίζεται στον χώρο του
λυρικού θεάτρου. «Πολλοί κινηματογραφιστές έχουν στραφεί στην όπερα, όπου με
αίσθηση λυρισμού διηγείσαι μια ιστορία, σαν να εικονογραφείς μια ιδέα».

INFO

Στο Ηρώδειο (τηλ. 210-3232.771) σε παγκόσμια πρεμιέρα το Σαββατοκύριακο στις 21.00.