Φαντασία στην ταλαιπωρία

Δημόσιες υπηρεσίες με… φαντασία – που εφευρίσκουν διάφορους τρόπους για
να υποβάλλουν καθημερινά σε δοκιμασίες αντοχής τα νεύρα των πολιτών –
καταγράφει ο Συνήγορος του Πολίτη.

Απαίτηση για πιστοποιητικά που δεν υπάρχουν, προθεσμίες για την ικανοποίηση
αιτημάτων που αρχίζουν όποτε βολεύει τις υπηρεσίες ή υποχρέωση υποβολής των
ίδιων ακριβώς δικαιολογητικών σε διαφορετικές φάσεις κάποιας διοικητικής
διαδικασίας είναι μερικά από τα παραδείγματα που επικαλείται ο Συνήγορος.

Για άλλη μια φορά σε πόρισμά του ο Συνήγορος αναφέρεται στην ταλαιπωρία που
περιμένει τους πολίτες κατά τη συναλλαγή τους με το Δημόσιο και τονίζει την
ανάγκη λήψης άμεσων μέτρων για την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών και
τον περιορισμό της γραφειοκρατίας. Είναι χαρακτηριστικό πως ο Συνήγορος
σημειώνει ότι συχνά η καθυστέρηση έγκυρης έκδοσης πιστοποιητικών και
δικαιολογητικών, που χρειάζεται ο πολίτης προκειμένου να προχωρήσει κάποια
διαδικασία – για παράδειγμα συμμετοχή σε διαγωνισμό πρόσληψης ή ακόμη και
έκδοση δανείου- «όχι μόνον υπονομεύει την εμπιστοσύνη του πολίτη στη Διοίκηση,
αλλά και εκτρέφει φαινόμενα πελατειακά και διαφθοράς, δεδομένου ότι η
αυτονόητη χρηστή στάση απέναντι στον ανυπαίτια εκπρόθεσμο πολίτη μετατρέπεται
σε προσωπική “εξυπηρέτηση”».

Και αστείες αποζημιώσεις

Ακόμη, όμως, και όταν οι πολίτες προσφεύγουν στις αρμόδιες Επιτροπές
προκειμένου να καταγγείλουν την καθυστέρηση στην έκδοση κάποιου πιστοποιητικού
ή στην ικανοποίηση αιτήματος, το αποτέλεσμα είναι απογοητευτικό. Όχι μόνον οι
Επιτροπές καθυστερούν και αυτές με τη σειρά τους να εξετάσουν τις καταγγελίες,
αλλά όπως επισημαίνει ο Συνήγορος το ποσό αποζημίωσης που συνήθως επιδικάζεται
για την καθυστέρηση είναι το κατώτερο προβλεπόμενο. Μόλις 15 ευρώ εισπράττει
δηλαδή ο πολίτης που θα δικαιωθεί, γεγονός το οποίο, σύμφωνα με το πόρισμα,
«εκλαμβάνεται από τους πολίτες ως απαξιωτική αντιμετώπιση».

Σύμφωνα με τις διαπιστώσεις του Συνηγόρου, συχνά τα προβλήματα δεν οφείλονται
σε έλλειψη κανονιστικών ρυθμίσεων, αλλά στη μη εφαρμογή τους και για τον λόγο
αυτό προτείνει να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός παρακολούθησης της εφαρμογής
των ρυθμίσεων.

Παράλληλα, για άλλη μια φορά σημειώνει την έλλειψη εσωτερικής επικοινωνίας και
διασύνδεσης των υπηρεσιών, ενώ για όλες τις δυσλειτουργίες που κατέγραψε
προχωρεί σε συγκεκριμένες προτάσεις προς το υπουργείο Εσωτερικών.

Επτά ιστορίες καθημερινής τρέλας

Ιστορίες καθημερινής τρέλας στο Δημόσιο καταγράφει για άλλη μία φορά ο
Συνήγορος του Πολίτη. Επτά χαρακτηριστικά παραδείγματα δείχνουν τον τρόπο με
τον οποίο λειτουργούν δημόσιες υπηρεσίες, που εφευρίσκουν διάφορα τεχνάσματα
για να ταλαιπωρούν τους πολίτες.

1. Οι… ελαστικές προθεσμίες

Πολίτης υπέβαλε αίτηση το 1997 σε δημόσια υπηρεσία. Χρειάστηκε να περιμένει
έξι ολόκληρα χρόνια έως το 2003 και να ζητήσει την παρέμβαση του Συνηγόρου του
Πολίτη για να λάβει απάντηση. Ακόμη όμως και τότε η υπηρεσία περιορίστηκε να
απαντήσει πως δεν υπάρχει καμία καθυστέρηση στη διεκπεραίωση της αίτησης.
Διότι μπορεί για το συγκεκριμένο αίτημα να προβλέπεται ότι πρέπει να
εξετάζεται εντός ενός έτους, αλλά η υπηρεσία είχε διαφορετική άποψη. H
προθεσμία – υποστηρίζει – δεν υπολογίζεται από την ημέρα υποβολής του
αιτήματος, αλλά από την ολοκλήρωση του φακέλου. Δηλαδή, για παράδειγμα, μπορεί
επί έξι ολόκληρα χρόνια να μην είχε ασχοληθεί με τον φάκελο του πολίτη, από
αυτόν να έλλειπε κάποιο δικαιολογητικό και συνεπώς κατά την κρίση της
υπηρεσίας δεν είναι ολοκληρωμένος ο φάκελος και δεν τρέχει η προθεσμία…

2. Ανύπαρκτα πιστοποιητικά

Έλληνας έμενε μόνιμα στην Αγγλία και ήθελε να υπαχθεί στους υπόχρεους
μειωμένης θητείας ως πατέρας τριών ανήλικων παιδιών. Όταν υπέβαλε σχετικό
αίτημα στο Ελληνικό Δημόσιο, του ζήτησαν να προσκομίσει και πιστοποιητικό
οικογενειακής κατάστασης. Ματαίως επιχείρησε να πείσει την αρμόδια υπηρεσία
πως δεν διαθέτει τέτοιο πιστοποιητικό, καθώς στην Αγγλία δεν υφίσταται καν ως
δημόσιο έγγραφο το πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης και ως εκ τούτου δεν
μπορεί και να εκδοθεί.

3. Αυθαίρετη λειτουργία

Εσωτερικούς λόγους ανακαλύπτουν αρκετές δημόσιες υπηρεσίες και αποφασίζουν
αυθαιρέτως να μη δέχονται το κοινό. Αρκεί, για παράδειγμα, η επίκληση γενικής
συνέλευσης του προσωπικού, για να μην παραλαμβάνουν αιτήσεις πολιτών ακόμη και
όταν είναι η τελευταία ημέρα της προθεσμίας υποβολής τους. Ο Συνήγορος πάντως
έχει αντίθετη άποψη, καθώς υποστηρίζει πως όχι μόνον πρέπει το Πρωτόκολλο
υποχρεωτικά να λειτουργεί κάθε μέρα, αλλά ακόμη και σε περίπτωση απεργίας θα
πρέπει να υπάρχει προσωπικό ασφαλείας στη συγκεκριμένα υπηρεσία.

4. Δικαιολογητικά… εις διπλούν

Προς… εμπέδωση στοιχείων πολιτών που υποβάλλουν κάποιο αίτημα, αρκετές
υπηρεσίες ζητούν τα ίδια δικαιολογητικά σε διαφορετικές φάσεις υλοποίησης μιας
διοικητικής πράξης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι αλλοδαποί που υποβάλλουν
δικαιολογητικά για να εκδώσουν άδεια εργασίας. Όταν πάνε στη συνέχεια να
εκδώσουν και την άδεια παραμονής, δεν αρκεί η προσκόμιση της άδειας εργασίας
αλλά πρέπει να καταθέσουν εκ νέου τα ίδια δικαιολογητικά.

5. Πρόστιμο για… αποκλεισμό λόγω χιονιού

Μια ολόκληρη περιοχή είχε αποκλειστεί λόγω χιονιού. Όταν μπόρεσαν να
αποκτήσουν ξανά επικοινωνία, κάτοικοι της περιοχής έσπευσαν να προμηθευτούν το
σήμα τελών κυκλοφορίας αυτοκινήτων. Για τις Εφορίες όμως ο αποκλεισμός δεν
θεωρήθηκε λόγος ανωτέρας βίας – που δικαιολογείται από τον Κώδικα Διοικητικής
Δικονομίας για παράταση προθεσμιών – και έκριναν εκπρόθεσμη την προμήθεια,
επιβάλλοντας τα σχετικά πρόστιμα.

6. Προσλήψεις μετ’ εμποδίων

Σε περιπτώσεις προσλήψεων προσωπικού στο Δημόσιο απαιτείται από τους
υποψήφιους να προσκομίσουν βεβαίωση προϋπηρεσίας που εκδίδονται από τις κατά
τόπους Επιθεωρήσεις Εργασίας. H έκπληξη ωστόσο περιμένει τους υποψήφιους, όταν
κατά τη μετάβασή τους στις Επιθεωρήσεις ενημερώνονται ότι είναι αρμόδιες μόνο
για τη θεώρηση πιστοποιητικών προϋπηρεσίας που έχουν χορηγηθεί από τον
εργοδότη, όχι όμως και για την έκδοση τέτοιων βεβαιώσεων. Αποτέλεσμα είναι
πολλοί να αδυνατούν να λάβουν μέρος στη διαδικασία πρόσληψης.

7. Απώλεια φακέλου

Εάν ο φάκελος χαθεί από την υπηρεσία, δεν ευθύνεται φυσικά η υπηρεσία. Ο
πολίτης θα πρέπει να μεριμνήσει για να συγκεντρώσει από την αρχή όλα τα
δικαιολογητικά και στοιχεία, προκειμένου να επανασυσταθεί ο φάκελός του και να
μπορέσει να ξεκινήσει η εξέταση του αιτήματός του. Την υποχρέωση ανασύστασης
του φακέλου άμεσα και κατά προτεραιότητα από την ίδια την υπηρεσία
υπογραμμίζει αντιθέτως ο Συνήγορος, που αναφέρει μάλιστα ότι τα στοιχεία
μπορούν να αναπληρώνονται με απλές υπεύθυνες δηλώσεις του πολίτη.