Tο μεγάλο στοίχημα της Eυρώπης

Σπάνια ένα ιστορικό γεγονός είναι γνωστό εκ των προτέρων. Όμως, την 1η
Μαΐου ενώνεται, επίσημα και συμβολικά, μια Ευρώπη που ήταν διαιρεμένη από
εθνικισμούς και ανταγωνιστικούς ιμπεριαλισμούς δύο αιώνων.

Όπου και αν βρεθεί κανείς σήμερα, σε οποιαδήποτε πόλη των δέκα νέων χωρών –
μελών, δεν αμφιβάλλει πως βρίσκεται κάπου στην Ευρώπη. Παρά την ψυχρότητα των
στατιστικών και των οικονομιών, όλα δείχνουν ότι η τάση είναι προς τη σύγκλιση
και την ενσωμάτωση. H βούληση όλων, επιχειρηματιών, ειδικών και απλών πολιτών,
είναι να χρησιμοποιηθεί αυτή η νέα ελευθερία για τη συμμετοχή σε μια δυναμική
κοινότητα, ώστε να αποκατασταθεί ο χαμένος πολιτιστικός, οικονομικός και
κοινωνικός δεσμός με τη Δύση. Αυτή η τάση είναι τόσο ισχυρή, που σύμφωνα με
τον Τιμοφέι Μπορντάτσεφ, ερευνητή των Πολιτικών Επιστημών στη Μόσχα, αργά ή
γρήγορα θα παρασύρει και τη Ρωσία, που ιστορικά ανήκει στην ίδια πολιτιστική
και οικονομική παράδοση της ηπείρου.

Από οικονομική άποψη, η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ήδη υλοποιηθεί.
Τουλάχιστον για τρεις λόγους. Πρώτον, οι δέκα χώρες έχουν όλες δημιουργήσει
οικονομίες της αγοράς. Το 80% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος τους
προέρχεται από τον ιδιωτικό τομέα. Δεύτερον, οι οικονομίες τους είναι κυρίως
οικονομίες υπηρεσιών. Και τρίτον είναι οικονομίες στραμμένες στο εξωτερικό.
Εκείνο που είναι διαφορετικό, κυρίως στις πρώην κομμουνιστικές χώρες, είναι η
κατανομή του εισοδήματος: το μέσο κατά κεφαλή εισόδημα δεν ξεπερνάει το 40%
του εισοδήματος των Δεκαπέντε.

H ζυγαριά. Σε ποια πλευρά θα κάνουν οι νεοεισερχόμενες χώρες να γείρει
η ζυγαριά; Σε μια Ευρώπη πιο φιλελεύθερη ή πιο κοινωνική; Για μερικούς, η
απόρριψη του κομμουνισμού κατέληξε αναγκαία στην υιοθέτηση της ιδιωτικής
πρωτοβουλίας. Όμως, για άλλους, που δεν μπόρεσαν να ακολουθήσουν αυτή την
τάση, υπάρχει ο κίνδυνος να μεγαλώσει το χάσμα που χωρίζει του Δέκα από τους
Δεκαπέντε.

Το ζήτημα αν η διεύρυνση θα αποδειχθεί αποδοτική για όλους δεν τίθεται μόνο
στην Ανατολή, από τα πιο αδύναμα στρώματα του πληθυσμού, αλλά και από την
κοινή γνώμη της «παλιάς Ευρώπης», που ανησυχεί για τις επικείμενες
μετακινήσεις εξειδικευμένου και φθηνότερου εργατικού δυναμικού. Σε δημοσκόπηση
του Ευρωβαρόμετρου, τον Δεκέμβριο του 2003, το 53% των ερωτηθέντων είχε
τοποθετηθεί εχθρικά απέναντι στη διεύρυνση – μόνο το 34% την έβλεπε με καλό
μάτι.

Γραφειοκρατική κατάπνιξη πρωτοβουλιών;

Πίσω από τις ανησυχίες κρύβεται ένα μεγάλο στοίχημα: να διοχετευτούν όλες
αυτές οι επιδιώξεις που αναστέλλονταν τόσον καιρό σε ένα κοινό σκοπό. H
υιοθέτηση ενός στόχου όπως η επένδυση του 3% του ακαθάριστου εγχώριου
προϊόντος στην τεχνολογική έρευνα ώστε να τονωθεί η ευρωπαϊκή
ανταγωνιστικότητα έναντι των Αμερικανών και Ασιατών ανταγωνιστών, δεν
συμβαδίζει με την απαιτούμενη ενίσχυση των περιοχών των πιο φτωχών
νεοεισερχόμενων ή με το δημοσιονομικό και κοινωνικό «ντάμπινγκ». Πώς να
διασφαλιστεί, από την άλλη μεριά, ότι η συσπείρωση όλων των χωρών γύρω από τον
κοινό σκοπό δεν θα περάσει από τη γραφειοκρατική κατάπνιξη των πρωτοβουλιών;
Σχολιάζοντας τον στόχο «να συγκροτηθεί έως το 2010 μια οικονομία της γνώσης
που θα είναι η πιο ανταγωνιστική του κόσμου», όπως είχαν ορίσει οι υπουργοί
των Δεκαπέντε στη Λισαβώνα, τον Μάρτιο του 2000, ένας Λιθουανός επιχειρηματίας
είχε πει κάτι σκληρό: «τα ξέρουμε αυτά. Το 1960, ο Χρουστσώφ είχε βάλει στόχο
της Σοβιετικής Ένωσης να πιάσει μέσα στα επόμενα είκοσι χρόνια το βιοτικό
επίπεδο των ΗΠΑ».

Το εύρος των προκλήσεων της διευρυμένης Ευρώπης παραμένει ακαθόριστο, αλλά οι
λαοί των χωρών της Ανατολής έχουν εκφράσει τη βούλησή τους να κερδίσουν τον
χαμένο χρόνο.

LINK:

www.europa.eu.int/

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ρούσσος Βρανάς