Διαστάσεις Aπελπισμένα Eυρωπαίος

Με έχουν χαρακτηρίσει ατίθασο άλογο της ουγγρικής λογοτεχνίας. Έχουν πει
ότι είμαι ο πιο δυσμετάφραστος συγγραφέας από την πιο δυσμετάφραστη γλώσσα της
Ευρώπης. Εγώ είμαι απλώς ενθουσιασμένος που με δέχεστε επιτέλους στην
οικογένειά σας.

Στη Βουδαπέστη: δύο εργάτριες κατασκευάζουν σημαίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αυτή η Πρωτομαγιά δεν θα είναι για μένα μια ημέρα διαφορετική από τις άλλες:
θα δουλεύω στο σπίτι μου όπως πάντα. Ταυτόχρονα, όμως, θα είναι μια μεγάλη
ημέρα, η ημέρα που θα γίνει πραγματικότητα το όνειρο, αυτό που περιμένουμε από
τις αρχές του 16ου αιώνα και είχαμε φτάσει να πιστέψουμε ότι δεν θα γίνει
ποτέ. Είναι αλήθεια ότι πολλοί συμπατριώτες μου βλέπουν αρνητικά αυτή την
προοπτική, θέλω να σας διαβεβαιώσω όμως ότι δεν έχουν μνήμη. Έχουν ξεχάσει ότι
μέχρι πρόσφατα δεν ήταν ελεύθεροι. Εγώ όχι! Έχουν περάσει 15 χρόνια και
εξακολουθώ να γιορτάζω για το τέλος της δικτατορίας. Είναι αλήθεια βέβαια ότι
όλα έγιναν υπερβολικά γρήγορα, κι έτσι για πολλούς δεν υπήρξε ο χρόνος να
αφομοιώσουν την αλλαγή.

Ξέρω ότι γκρινιάζετε που θα πρέπει να μεταφράζετε τώρα όλα τα έγγραφα σε άλλες
δέκα γλώσσες. Και μάλιστα δύσκολες γλώσσες, όπως τα ουγγρικά. Αυτό που δεν
έχετε σκεφτεί ίσως είναι η συμβολική διάσταση αυτού του προβλήματος. Ας
πάρουμε τη λέξη Ελευθερία. Για έναν Άγγλο σημαίνει σύνταγμα, νόμοι, εγγυήσεις,
καθήκοντα, ευκαιρίες. Για έναν Ούγγρο σημαίνει το αντίθετο: επιβίωση. Ακόμα
και τώρα που δεν προσπαθούμε πια να επιβιώσουμε, αλλά να ζήσουμε, το ένστικτο
παραμένει. Είναι ένα κατάλοιπο της δικτατορίας. Όσο για τις δυσκολίες της
γλώσσας μου, μην ανησυχείτε: όλα τα γιατρεύει η παγκοσμιοποίηση. Ξέρετε, η
γλώσσα είναι σαν το Πλοίο του Φελίνι, δεν μετακινείται εύκολα. Όμως αλλάζει.
Κάποτε ο τρόπος που κλίνονταν τα ρήματα στα ουγγρικά ήταν πολύ πολύπλοκος.
Εμένα μου άρεσε πολύ και κατσάδιαζα πάντα τα παιδιά μου όταν έκαναν λάθος.
Αλλά σήμερα όποιος χρησιμοποιεί αυτόν τον τρόπο γίνεται περίγελως.

Ξέρω επίσης ότι φοβάστε. Όλοι φοβούνται. Οι Ανατολικοευρωπαίοι, επειδή το
πέρασμά τους σε έναν νέο κόσμο δεν συνοδεύεται από καμιά εγγύηση. Οι
Αμερικανοί, επειδή νόμιζαν ότι είναι το πιο θωρακισμένο κράτος στον κόσμο και
αποδείχθηκαν ευάλωτοι. Οι Ολλανδοί, επειδή περιμένουν μια εισβολή ξένων. Ο
ξένος προκαλεί πάντα φόβο. H απόσταση τρομάζει. Να σας πω πώς μετράω εγώ την
απόσταση; Με τον Δούναβη. Το ποτάμι αυτό περνάει δίπλα από το σπίτι μου. Μου
μιλάει, λέει πάντα καινούργια πράγματα. Έχει έναν ισχυρό συμβολισμό για όλες
τις χώρες που διασχίζει. Όταν λοιπόν πηγαίνω στο Λονδίνο και διαπιστώνω ότι ο
Δούναβης δεν ενδιαφέρει κανέναν, τότε τη νοιώθω την απόσταση. Πάλι καλά που
υπάρχει το βιβλίο του Μάγκρις…

Με λένε Πέτερ Εστερχάζι. Κι όταν με ρωτούν αν είμαι ευρω-σκεπτικιστής,
ευρω-κριτικός, ευρω-ενθουσιώδης ή ευρω-μυστικιστής, απαντώ πως είμαι απλώς
Ευρωπαίος. Απελπισμένα Ευρωπαίος. Δεν έχω άλλη επιλογή.

(Από συνέντευξη του 54χρονου Ούγγρου συγγραφέα στην ιταλική Ρεπούμπλικα)