EMMANΟYHΛ KPIAPAΣ Ένα γλωσσικό όραμα είκοσι τόμων
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
 |
|
«Ο Εμμανουήλ Κριαράς έβαλε τη μεσαιωνική ελληνική στον χάρτη», είπε ο |
«”Μη βιάζεις το ταξίδι διόλου”, έλεγε ο Καβάφης. H ζωή μου στάθηκε κάτι
περισσότερο από μία αστραπή. Όμως δεν πρόφτασα να φτάσω στο τέλος του
ποθούμενου», είπε χθες ο Εμμανουήλ Κριαράς. Ο κορυφαίος δημοτικιστής φιλόλογος
ήρθε από τη Θεσσαλονίκη για να παρευρεθεί στην παρουσίαση ενός ακόμη
πνευματικού του τέκνου. Του β’ τόμου της Επιτομής του Λεξικού της Μεσαιωνικής
Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας 1100-1669 που εξέδωσε το Κέντρο Ελληνικής
Γλώσσας. «Αγάπησα την εργασία αυτή με πάθος. Ευχόμουν να τερματίσω τον βίο μου
επί των επάλξεων», επιμένει. Όμως στα 98 του χρόνια, ο «χαλκέντερος
ερευνητής», κατά την έκφραση του καθηγητή Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών
Χριστόφορου Χαραλαμπάκη, καθ’ υπερβολήν υπαινίσσεται ότι το έργο του έμεινε
ανολοκλήρωτο. Ναι μεν οι 14 τόμοι του αναλυτικού μνημειώδους λεξικού του
σταματούν στο Π, ο Εμμανουήλ Κριαράς έχει όμως παραδώσει αποδελτιωμένα λήμματα
μέχρι το Ω.
Στα μέσα της δεκαετίας του ’90, η ασθένεια της συζύγου του τον υποχρέωσε να
σταματήσει ένα έργο που είχε ξεκινήσει μόνος του το 1956. Ωστόσο από το 1999,
οπότε και δώρισε το υλικό στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, τα πράγματα πήραν ξανά
τον δρόμο τους. Το Κέντρο (ο πρόεδρος του οποίου, καθηγητής Μίμης Φατούρος,
ήταν επίσης παρών στην εκδήλωση παρουσίασης) έκανε την επιλογή, πριν συνεχίσει
σε επόμενα λήμματα, να εκδώσει δίτομη επιτομή των ήδη υπαρχόντων. Επιτομή με
ρόλο όχι απλώς επίτμησης, αλλά και συμπλήρωσης, όπως χαρακτηριστικά είπε η
Χριστίνα Μπασέα, ερευνήτρια στο Κέντρο Ιστορικού Λεξικού της Ακαδημίας Αθηνών.
Ο λέκτορας Γλωσσολογίας Σπύρος Μοσχονάς μίλησε για «πρωτοφανή
χαρακτηριστικά» σε σχέση με άλλες επιτομές, καθώς αφενός δεν παραλείπονται
λήμματα, αφετέρου έγινε «σημαντική αναθεώρηση, πλήρης επανεξέταση, καθώς και
νέα πληκτρολόγηση και ψηφιοποίηση».
«Ο Κριαράς έβαλε τη μεσαιωνική ελληνική στον χάρτη», είπε ο Γιάννης Καζάζης,
καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας στο Αριστοτέλειο, διευθυντής του Τμήματος
Λεξικογραφίας του Κέντρου αλλά και επιμελητής (μαζί με τον T. A. Καραναστάση)
της δίτομης επιτομής. «Εκεί που όλοι αναζητούσαν τον εμπλουτισμό της γλώσσας
στη μάμμη, στο άλμα δηλαδή προς την αρχαιότητα, ο Κριαράς πήγε στην τροφό. Στο
δίδυμο “αρχαία και νέα ελληνική γλώσσα”, προστίθεται πλέον η μεσαιωνική
ελληνική».
«Το όραμα του Κριαρά μάς εμπνέει», είπε από την πλευρά του ο T. A.
Καραναστάσης. Στενός συνεργάτης του Εμμανουήλ Κριαρά για πολλά χρόνια, μίλησε
για τη δύναμη της συλλογικής εργασίας. «Είναι μια επίπονη εργασία, χωρίς
ματαιοδοξία και αυταρέσκεια. Για να πάει μπροστά, καθένας από τους επιστήμονες
που συνέβαλαν έπρεπε να θεωρήσει το λεξικό δική του υπόθεση», είπε.
Για «έργο-σταθμό» μίλησε ο Χριστόφορος Χαραλαμπάκης, σημειώνοντας
παράλληλα ότι «κανένα λεξικό της νέας ελληνικής δεν μπορεί πια να συνταχθεί
χωρίς το λεξικό του Εμμανουήλ Κριαρά». Για να καταλήξει: «Το παρόν έργο αλλά
και γενικότερα η βαθιά του παιδεία, το εκπληκτικό εύρος και η ποιότητα του
έργου του, οι μάχες του για τη δημοτική γλώσσα, κάνουν τον Εμμανουήλ Κριαρά να
ανήκει με ομοθυμία στη χορεία των διδασκάλων του γένους».
Ο 15ος τόμος είναι ήδη έτοιμος και ελπίζεται να εκδοθεί μέχρι το τέλος του
χρόνου, ενώ ήδη η επιστημονική ομάδα του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας εργάζεται
πάνω στα λήμματα του 16ου τόμου. Μαζί με κάθε νέο τόμο (κοντά στους είκοσι,
συνολικά) θα εκδίδεται και τεύχος της Επιτομής, ώστε τα δύο έργα να κινούνται
πλέον παράλληλα.
Ηλεκτρονικές… ασκήσεις
Το Μεσαιωνικό Λεξικό έχει και την εκπαιδευτική του διάσταση. H ταυτόχρονη
ηλεκτρονική του έκδοση, μέσω του κόμβου του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας στο
Διαδίκτυο, το καθιστά καινοτόμο εργαλείο, ακόμη περισσότερο επειδή
συνεργάζεται με τα άλλα τρία λεξικά του κόμβου με τα οποία μπορεί κανείς να
κάνει αντιπαραβολή. Για την περαιτέρω εκπαιδευτική αξιοποίηση του υλικού
(κυρίως από μέρους των καθηγητών της Μέσης Εκπαίδευσης), το Κέντρο Ελληνικής
Γλώσσας έχει εισαγάγει μήτρες Ασκήσεων. «Το Κέντρο πρέπει να είναι υπερήφανο
για τον ηλεκτρονικό κόμβο», είπε ο καθηγητής Χριστόφορος Χαραλαμπάκης. Είναι
εκπληκτικό, πατώντας ένα κουμπί, να μπορεί κάποιος όχι μόνο να συμβουλευτεί το
λεξικό, αλλά και να χρησιμοποιήσει εκατοντάδες νέων Ασκήσεων. Πρόκειται για
εθνική προσφορά», κατέληξε.
LINK
Google news
