Δρόμοι

Για τη βαρύτητα…

… δυο λόγια, με την ευκαιρία των σχετικών πειραμάτων που αρχίζει η NASA στο
Διάστημα. Βαρύτητα είναι η αιτία που τείνει να κινεί τα σώματα προς τη Γη. Και
η αιτία της αιτίας; Λίγα μπορούμε να πούμε γι’ αυτήν, χωρίς να μπούμε στα
χωράφια της θεολογίας. Οι κοινοί θνητοί, τη βαρύτητα τη νιώθουμε στην πιο
ταπεινή της μορφή, την πτώση. Το ότι επινοήσαμε νόμους γι’ αυτήν την πτώση δεν
την κάνει λιγότερο επώδυνη: πτώση των μετοχών, πτώση της μήτρας, πτώση της
κυβέρνησης, πτώση των πρωτοπλάστων. Τείνουμε προς τα κάτω. Όπως άλλωστε και η
βαρύτητα. Βαρύς σαν μολύβι, βαριά άρρωστος, βαρύ πυροβολικό.

Βάρος…

… από βάρος όμως διαφέρει. Όπως άλλο είναι το βάρος στους Πόλους (μέγιστο)
και άλλο στον Ισημερινό (ελάχιστο), έτσι και η βαρύτητα μπορεί να είναι κάτι
σοβαρό ή κάτι ασήμαντο. Κατά τον Πλούταρχο, βαρύτητα ονομάζεται ο τρόπος
έκφρασης με τον οποίο ο ρήτορας ξεφεύγει από την καθαρότητα του ύφους και τη
σαφήνεια, στολίζει τον λόγο του με μεταφορές, συνεκδοχές, μετωνυμίες,
ονοματοποιίες, περιφράσεις, αντιφράσεις, υπερβολές, ειρωνείες, αλληγορίες,
κυριολεξίες, αντιστροφές, επαναλήψεις και με υποκριτική ικανότητα εύχεται,
καταριέται, ορκίζεται, επιφωνεί, υπαινίσσεται, προκαταλαμβάνει, συγκρίνει,
αντιθέτει, επεξηγεί, αποσιωπά, υπονοεί, παραλείπει και παραδοξολογεί, και όλα
αυτά για να κάνει το μαύρο άσπρο και το άσπρο μαύρο, το ναι όχι και το όχι
ναι. Τι απομένει; H πτώση.

Ο δρόμος…

… της ηθικής, έγραφε ο ιατροφιλόσοφος Σερ Τόμας Μπράουν δεν είναι μονάχα
στενός, αλλά κάτι σαν σχοινοβασία πάνω από την άβυσσο. Ο Σατανάς του Μίλτον
πέφτει όσο δεν έπεσε κανείς μέχρι σήμερα: «Απ’ το Πρωί/στο Μεσημέρι έπεφτε,
απ’ το Μεσημέρι στο νοτισμένο Δείλι/μια Καλοκαιριάτικη μέρα και με το γέρμα
του Ήλιου/Έπεσε από το Ζενίθ σαν Πεφταστέρι». Τουλάχιστον υπάρχει κάποιος
χειρότερος από εμάς. Κάτι είναι και αυτό. Αν υπολογίσουμε τους νόμους της
βαρύτητας, ύστερα από 15 ώρες πτώσης ο Σατανάς θα έφτανε στην Κόλαση πέφτοντας
με περίπου 10 φορές την ταχύτητα του φωτός. Τέτοια ταχύτητα δεν πρόκειται να
την πετύχουμε ποτέ, όσο και αν προσπαθήσουμε. Λόγω της ατμοσφαιρικής
αντίστασης, το πολύ πολύ να πιάσουμε 200 χιλιόμετρα την ώρα. Τελική ταχύτητα
την έχουν ονομάσει – και είναι πράγματι τελική για όλους μας.

H πτώση…

… παρ’ όλα αυτά μας γοητεύει. Ποιος δεν χάρηκε μωρό το πρώτο γέλιο, όταν δυο
χέρια το πετούσαν ψηλά στον αέρα; Όμως, τότε νιώθαμε τη σιγουριά πως αυτά τα
χέρια θα μας ξαναπιάσουν σφιχτά πριν πέσουμε χάμω. Το σπουδαίο είναι να μην
φτάσει κανείς στο σημείο να πέσει τόσο χαμηλά. Σε όλες τις γλώσσες, το κάτω
σημαίνει κάτι κακό και το πάνω κάτι καλό. Στο οικογενειακό μας δέντρο, οι
χιμπαντζήδες τα κατάφεραν να πηδούν από κλαδί σε κλαδί χωρίς να πέφτουν. Εμείς
την ξεχάσαμε την τέχνη. Θεωρούμε την πτώση μας τόσο αναπόδραστη, που
επινοήσαμε το αλεξίπτωτο.