TZIN AΟYEΛ «Zούσα στον πάγο και μάζευα ρίζες»

«Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο Νεάντερταλ είχε ευαισθησίες. Όσο για τον Κρο Μανιόν, τον λεγόμενο και Homo Sapiens, δημιούργησε κοινωνία πρωτόγνωρης δημιουργικότητας και καινοτομίας», λέει η μυθιστοριογράφος Τζιν Άουελ

Ήταν οι μακρινοί μας πρόγονοι πιθηκάνθρωποι με δόντια και νύχια κόκκινα από το
αίμα; H Τζιν Άουελ διαφωνεί. Και όχι μόνο διαφωνεί, αλλά πείθει και το
αναγνωστικό κοινό γι’ αυτό. Τα πέντε βιβλία της σειράς μυθιστορημάτων με θέμα
τους προϊστορικούς χρόνους, έχουν πουλήσει 35 εκατ. αντίτυπα!

«Είδα την τέχνη τους και κανείς δεν θα με πείσει ότι ήταν πιθηκάνθρωποι», λέει
η ίδια. Γι’ αυτό και αποφάσισε ότι «αυτή η ιστορία ήταν ανάγκη να ειπωθεί».

H Αμερικανίδα συγγραφέας ήρθε στην Αθήνα, προσκεκλημένη των εκδόσεων Bell που
έχουν μεταφράσει τα πέντε βιβλία της σειράς «Τα παιδιά της Γης». Έξυπνη,
σίγουρη για τον εαυτό της, απλή, και ευθύς, μίλησε για τα μυστικά αυτής της
αρχαίας συνταγής που τόσο μάγεψε το κοινό – και στην Ελλάδα μάλιστα, όπου
έχουν πωληθεί περί τα 140.000 αντίτυπα των βιβλίων της.

«Αισθάνθηκα ότι όχι μόνο ήταν εφικτό να γραφτεί μυθιστόρημα για την
περίοδο αυτή της ανθρωπότητας, αλλά ότι στην πραγματικότητα η μυθιστορηματική
γραφή ήταν ο μόνος τρόπος να ειπωθεί η αληθινή της ιστορία». Φυσικά, το
εγχείρημα δεν ήταν εύκολο. «Αν γράφεις ένα σύγχρονο μυθιστόρημα, μπορείς να
πεις κάτι σαν “πήρε το αυτοκίνητό του, οδήγησε στην πόλη και γευμάτισε”.
Όποιος και να διαβάσει το βιβλίο, καταλαβαίνει. Όμως ένας άνθρωπος των
σπηλαίων, τι είδους χαρακτήρας είναι; Και πώς πηγαίνει να γευματίσει;».

Ένας από τους… ήρωες των μυθιστορημάτων τής Τζιν Άουελ

Όλα ξεκίνησαν από μια απλή μυθιστορηματική ιδέα. Μια ιστορία ανάμεσα σε
ένα κορίτσι διαφορετικό από τα άλλα – όχι μόνο στη φυσική όψη – και έναν
ανάπηρο ηλικιωμένο τον οποίο φροντίζει. Ήθελε να γράψει ένα διήγημα βασισμένο
στην ιδέα αυτή. Και έγραψε πέντε μυθιστορήματα των χιλίων σελίδων το καθένα!

H Τζιν Άουελ δούλεψε πολύ για να εξοικειωθεί με τον κόσμο των Νεάντερταλ και
των Κρο Μανιόν και ανταμείφθηκε γ’ αυτό, όχι μόνο μέσω των πωλήσεων. Τιμήθηκε
από την Αμερικανική Αρχαιολογική Εταιρεία και ανακηρύχθηκε επίτιμη διδάκτωρ σε
τρία Πανεπιστήμια. Τα βιβλία της κέρδισαν επιστημονική αναγνώριση και σε
κάποιες περιπτώσεις διδάσκονται σε σχολεία. Ήταν η πρώτη που έδωσε φωνή στην
Προϊστορία δημιουργώντας σχολή. Και αν πιστέψουμε την ίδια της την αφήγηση,
δεν τα κατάφερε συμπτωματικά: «Ξεκίνησα με μία απλή εγκυκλοπαίδεια η οποία με
οδήγησε στη βιβλιοθήκη. Ανακάλυψα έναν κόσμο που δεν ήξερα ότι υπήρχε και που
έβαλε φιτίλι στη φαντασία μου.

Πέρα όμως από τη μελέτη, χρειαζόμουν “πρακτική” εμπειρία ώστε οι ήρωές μου να
αποκτήσουν πειστικότητα. Πήρα μαθήματα από έναν ειδικό στην επιβίωση σε
αρκτικές συνθήκες. Κατασκευάσαμε σπηλιά από χιόνι και πέρασα μια νύχτα στις
χιονισμένες πλαγιές ενός γειτονικού βουνού. Σε άλλα μαθήματα διδάχτηκα πώς να
επεξεργάζομαι το τομάρι ενός ελαφιού. Μελέτησα την άγρια χλωρίδα, έμαθα να
χρησιμοποιώ ξύλα για σκάψιμο ώστε να μαζεύω ρίζες, και συνέλεξα ποικίλα είδη
άγριας τροφής. Προσπάθησα να κατασκευάσω πέτρινα εργαλεία και ανακάλυψα πόση
δεξιότητα είναι αναγκαία για να γίνουν καλά, ενώ εξεπλάγην από το πόσο αιχμηρά
είναι».

H Τζιν Άουελ δεν παρέλειψε να επισκεφθεί τους τόπους όπου έχουν βρεθεί
προϊστορικά ίχνη, αλλά και να δουλέψει για λίγο σε κάποια ανασκαφή. Δηλώνει δε
εντυπωσιασμένη από το σπήλαιο του Λασκό στη Γαλλία. «Αισθάνθηκα μία απίστευτη
σύνδεση με τους ανθρώπους που παρήγαγαν εκείνες τις ευαίσθητες και επιδέξιες
ζωγραφιές. Μπορείς να τους αποκαλείς πιθηκανθρώπους;».

«Ο ήρωάς μου υπήρξε πραγματικά»

Εκείνο που έδωσε φτερά στη φαντασία της Τζιν Άουελ, ήταν ένα βιβλίο με
τα πορίσματα ανασκαφών στο Ιράκ το 1950, από τους δόκτορες Ραλφ και Ρόουζ
Σολέκι – «όταν ακόμη μπορούσες να κάνεις ανασκαφές στο Ιράκ». Σε μία σπηλιά
βρέθηκε ο σκελετός ενός προϊστορικού ηλικιωμένου ανθρώπου που είχε σκοτωθεί
από πτώση βράχου.

Από τα ευρήματα φάνηκε ότι εν ζωή ήταν τυφλός από το ένα μάτι και
μονόχειρ – είχε ακρωτηριαστεί ένα του χέρι στον αγκώνα. «Ήταν κατά κάποιο
τρόπο ο ήρωας που είχα ήδη σκεφτεί. Υπήρξε πραγματικά!». Οι ερωτήσεις που
έθεσε στον εαυτό της ήταν πολλές: «Πώς ένας ανάπηρος άνθρωπος μπόρεσε να
επιβιώσει σε τέτοιες συνθήκες μέχρι μία προχωρημένη ηλικία; Από τα οστά του
φάνηκε ότι ήταν ανάπηρος από νεανική ηλικία. Ποιος μπορούσε να τον φροντίζει;

Ο πολιτισμός του ήταν αρκετά προχωρημένος ώστε να δείξει συμπόνια γι’
αυτόν; Ποιος ακρωτηρίασε το χέρι του; Ποιος σταμάτησε την αιμορραγία;».

Ένας από τους σκελετούς που βρέθηκαν στο Ιράκ εστάλη για εργαστηριακό έλεγχο
στη Γαλλία μαζί με δείγμα του εδάφους στο οποίο είχε ταφεί. «H ανάλυση της
γύρης», λέει η Τζιν Άουελ, «έδειξε ότι το πρόσωπο αυτό είχε ταφεί με λουλούδια
που είχαν δύο κοινά στοιχεία: ήταν μεγάλα και είχαν όλα φαρμακευτικές
ιδιότητες!». Για την Αμερικανίδα συγγραφέα, τα πάντα είχαν φωτιστεί: «Καμία
από αυτές τις αποδείξεις δεν αποδεικνύει κάτι, αλλά για έναν μυθιστοριογράφο,
τα συμπεράσματα ήταν σαφή. Οι Νεάντερταλ ήταν έξυπνα, συμπονετικά ανθρώπινα
όντα, που φρόντιζαν το ένα το άλλο, ήταν ικανά για σύνθετες δραστηριότητες,
πρέπει να επικοινωνούσαν με κάποιον τρόπο και, πιθανόν, είχαν μία πνευματική
ευαισθησία για τη ζωή μετά θάνατον».

INFO

Τζιν Άουελ, «Τα πέτρινα καταφύγια», μτφ Βασίλης Καλλιπολίτης, Εκδόσεις Bell,
Σελ. 828, Τιμή: 8,80 ευρώ.