Διαστάσεις Παράλληλες Iστορίες

Εκείνος είναι ένας συνεπής serial killer: εδώ και δεκαετίες είναι
αφοσιωμένος στο να σκοτώνει. Όσο πολύ κι αν θα το ήθελε όμως, ο Αριέλ Σαρόν
δεν έχει καταφέρει να πνίξει κάθε μετριοπαθή φωνή, να σκοτώσει κάθε ελπίδα.

«Τι είναι η ειρήνη, μπαμπά;». «Να το ξέρεις…» (του Αλτάν, από το Εσπρέσσο)

«Στις περιόδους πολέμου και συγκρούσεων, οι μαθητές των σχολείων δεν γνωρίζουν
παρά μια εκδοχή της ιστορίας, τη δική τους, την οποία θεωρούν αληθινή. H
διδασκαλία συγχέεται τότε με την προπαγάνδα. Οι ήρωες των μεν είναι οι κακοί
των δε. Πιστεύουμε ότι ήλθε ο καιρός να εκπαιδεύσουμε τους δασκάλους ώστε να
κτίσουν την ειρήνη, διδάσκοντας στους μαθητές τόσο τη δική τους ιστορία όσο
και την ιστορία των άλλων». Αυτά τα λόγια ακούγονται άκαιρα, παράταιρα, σχεδόν
αφελή σε μια περιοχή σαν τη Μέση Ανατολή, όπου τα παιδιά μεγαλώνουν με
μοναδικό οδηγό τη βία και τον φανατισμό. Εξίσου αφελής ακούγεται και η ιδέα
ενός σχολικού βιβλίου ιστορίας που γράφεται από εκπροσώπους δύο αντιμαχόμενων
πλευρών, μεταφράζεται στις γλώσσες τους και διδάσκεται στα σχολεία τους.

Κι όμως αυτό το βιβλίο, που ξεκινά με τα παραπάνω λόγια, χρησιμοποιείται ήδη
από 800 μαθητές σε 12 σχολεία του Ισραήλ και της Παλαιστίνης. Λέγεται «H
ιστορία του άλλου», καλύπτει την περίοδο από τη Διακήρυξη Μπάλφουρ (1917)
μέχρι την πρώτη ιντιφάντα (1987) και γράφτηκε από έξι Παλαιστίνιους και έξι
Ισραηλινούς καθηγητές, με χρηματοδότηση της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης PRIME
(Peace Research Institute in the Middle East). Αποτελείται από 95 μόλις
σελίδες: σε κάθε φύλλο, η αριστερή σελίδα αναφέρει την ισραηλινή εκδοχή των
γεγονότων και η δεξιά την παλαιστινιακή. Πρωτοκυκλοφόρησε το 2002, έχει
μεταφραστεί στα ιταλικά και αυτόν το μήνα κυκλοφόρησε στα γαλλικά με πρόλογο
του Πιερ Βιντάλ-Νακέ. Τα χρειαζόμαστε τέτοια βιβλία στην Ευρώπη: αποκαλύπτουν
συχνά την άγνοια και τις αυταπάτες μας.

Πολλές από τις διαφορές είναι μάλλον αναμενόμενες. Το 1948 σηματοδοτεί για
τους μεν τη νίκη και την ανεξαρτησία του Ισραήλ, για τους δε τη «Νάκμπα»,
δηλαδή την καταστροφή. Οι Ισραηλινοί αφιερώνουν 22 σελίδες για την περίοδο από
τον Πόλεμο των Έξι Ημερών μέχρι την ιντιφάντα, οι Παλαιστίνιοι μόνο 13 (είναι
πιο ευχάριστο να διηγείσαι τις νίκες παρά τις ήττες). Δεν λείπουν όμως και οι
εκπλήξεις. Στο κεφάλαιο για τον πόλεμο του Λιβάνου, εκείνοι που θυμούνται τις
σφαγές της Σάμπρα και της Σατίλα δεν είναι τα θύματα, δηλαδή οι Παλαιστίνιοι,
αλλά οι Ισραηλινοί, που επισημαίνουν την «παθητική συνενοχή» του στρατού τους
με τις λιβανικές εξτρεμιστικές οργανώσεις. Εύγλωττη είναι πολλές φορές και η
σιωπή. Όπως γράφει ο Βιντάλ-Νακέ, κανείς δεν μιλά για τη συνάντηση της 17ης
Νοεμβρίου του 1947 ανάμεσα στην Γκόλντα Μέιρ και τον βασιλιά Αμπντάλα της
Υπεριορδανίας, στη διάρκεια της οποίας οι δύο ηγέτες συμφώνησαν πως δεν πρέπει
να υπάρξει παλαιστινιακό κράτος…