Tο μυστικό του «Eύρηκα!»

Ποιο είναι άραγε το μυστικό του «Εύρηκα!», εκείνης της μεγαλειώδους
στιγμής, όταν μια αστραπιαία έμπνευση έρχεται να λύσει ένα πρόβλημα που μέχρι
τότε όλοι το θεωρούσαν άλυτο; Επιστήμονες από την Αμερική ήρθαν να δώσουν την
απάντηση.

Το σημείο E. Αμερικανοί επιστήμονες ανακάλυψαν το σημείο του «Εύρηκα» στον ανθρώπινο εγκέφαλο, που δημιουργεί όλες τις μεγάλες ιδέες

H στιγμή που ανάβει το «λαμπάκι», όταν η λύση σε ένα πρόβλημα που μας
απασχολεί μοιάζει να έρχεται ουρανοκατέβατη, εξαρτάται από έναν τρόπο σκέψης
πολύ διαφορετικό από τον συνηθισμένο, υποστηρίζουν ερευνητές από την Αμερική.

Οι ξαφνικές εμπνεύσεις, όπως η ανακάλυψη του Αρχιμήδη για το εκτόπισμα του
ύδατος, η οποία λέγεται ότι έκανε τον αρχαίο Έλληνα μαθηματικό να πηδήξει από
το λουτρό του φωνάζοντας «Εύρηκα!», προκαλούν ένα συγκεκριμένο είδος
δραστηριότητας σε μια συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου, στο δεξιό
ημισφαίριο. Όταν οι άνθρωποι προσπαθούν να λύσουν ένα πρόβλημα με τον
συνηθισμένο, μεθοδικό τρόπο, αυτό το κέντρο του «Εύρηκα» παραμένει σε
αδράνεια, πράγμα που δείχνει ότι ο εγκέφαλος έχει τουλάχιστον δύο τρόπους για
να λύνει δύσκολα προβλήματα.

Ο Μαρκ Γιουνγκ-Μπίμαν του Πανεπιστημίου Νορθγουέστερν, στο Σικάγο, που ήταν
επικεφαλής των ερευνητών, υποστηρίζει ότι τα αποτελέσματα δείχνουν πως η
έμπνευση είναι ποιοτικά διαφορετική από τον συνηθισμένο, μεθοδικό τρόπο
σκέψης. «Για χιλιάδες χρόνια, οι άνθρωποι έλεγαν ότι το αίσθημα της έμπνευσης
είναι κάτι διαφορετικό», λέει. «H έρευνά μας είναι η πρώτη που δείχνει τους
διαφορετικούς συλλογιστικούς και νευρωνικούς μηχανισμούς που οδηγούν σε
στιγμές έμπνευσης».

Ουρανοκατέβατη

Ο Αρχιμήδης (πίνακας του Τζουζέπε ντε Ριμπερά)

Όπως λέγεται ότι συνέβη στον Αρχιμήδη, πριν από τη λύση ενός προβλήματος με
την έμπνευση, ο άνθρωπος συχνά φθάνει σε ένα αδιέξοδο, ανήμπορος να κάνει
οποιαδήποτε πρόοδο. Πρέπει τότε να ξανακοιτάξει το πρόβλημα και να αφομοιώσει
τις πληροφορίες με έναν νέο τρόπο. «Μερικές φορές ο εγκέφαλος το κάνει αυτό
ασυνείδητα και τότε η λύση προβάλλεται ξαφνικά στο συνειδητό», λέει ο
Έντουαρντ Μπόουντεν, συνεργάτης του Γιουνγκ-Μπίμαν. «Για τον άνθρωπο που έχει
βρει τη λύση, μοιάζει σαν να έχει κατέβει από τον ουρανό».

Στους εθελοντές που έλαβαν μέρος στην αμερικανική έρευνα δόθηκαν τρεις λέξεις
και τους ζητήθηκαν να δημιουργήσουν σύνθετες λέξεις συνδυάζοντάς τες με άλλες.
Οι εγκέφαλοι των εθελοντών παρακολουθούνταν με μαγνητικά όργανα. Όποτε ερχόταν
εκείνη η στιγμή του «Εύρηκα!», η περιοχή του εγκεφάλου που είναι γνωστή ως
πρόσθια ανώτερη μετωπιαία έλικα, στον δεξιό μετωπιαίο λωβό, ήταν σαν έπαιρνε
«φωτιά» από δραστηριότητα. Όποτε ο εθελοντής σκεπτόταν με τον συνηθισμένο,
μεθοδικό τρόπο, αυτή η περιοχή του εγκεφάλου παρέμενε αδρανής.

Οι πληροφορίες

H πρόσθια ανώτερη μετωπιαία έλικα παίζει κρίσιμο ρόλο στον συνδυασμό
εγκεφαλικών πληροφοριών που είναι απομακρυσμένες μεταξύ τους και φαίνεται ότι
ενεργοποιείται υποσυνείδητα για την παραγωγή ξαφνικών εμπνεύσεων, βάζοντας
όλες αυτές τις πληροφορίες στην κατάλληλη θέση.

Σε δεύτερο πείραμα, που έγινε με εγκεφαλογράφο, μετρήθηκε η εγκεφαλική
δραστηριότητα των εθελοντών των ώρα που έλυναν προβλήματα. Περίπου ένα τρίτο
του δευτερολέπτου πριν από τη λύση ενός προβλήματος με έμπνευση, σημειωνόταν
μια ξαφνική «έκρηξη» υψηλής συχνότητας στον εγκέφαλο.

© The Times, 2004

LINKS:

* www.northwestern.edu/

* www.mcs.drexel.edu/~crorres/Archimedes/contents.html

Επιμέλεια: Ρούσσος Βρανάς