MIΧAHΛ MAPMAPINOΣ «Ο καλλιτέχνης είναι ο ντετέκτιβ του παραμικρού»

«Ευχάριστη έκπληξη είναι η εμπορική επιτυχία των παραστάσεών μας. Άρχισε να προκύπτει από τη στιγμή που κάναμε αυτό που θέλαμε απέναντι στη φαντασία μας», λέει ο Μιχαήλ Μαρμαρινός

Ποιο είναι το πιο νεανικό, το πιο πρωτοποριακό θέατρο της πόλης; Οι απαντήσεις
συγκλίνουν στο θέατρο «Θησείο», τη συνέχεια της εταιρείας θεάτρου «Διπλούς
έρως», που ίδρυσε και διευθύνει ο Μιχαήλ Μαρμαρινός. Είκοσι χρόνια αναρχικής
πορείας, οδήγησαν τον ίδιο και την ομάδα του σε μια πολύ προσωπική έκφραση, η
οποία σταδιακά γίνεται πόλος έλξης θεατών όλων των τάξεων. Ανταποκρίνονται
δηλαδή σ’ ένα κάλεσμα, που με μοντέρνους τρόπους επαναφέρει την κλασική
συνάθροιση σ’ ένα κοινό πεδίο εκπλήξεων και συγκινήσεων.

H τελευταία παραγωγή του, με τα «Hοt spots», βάζει το ερώτημα «Πού πάει σήμερα
το θέατρο»; Εδώ η πραγματική πραγματικότητα έγινε παράσταση, μέσα από ένα
δαιμονικό παιχνίδι με αυθεντικούς παίκτες, που παριστάνουν τους εαυτούς τους.
Οι θεατές γίνονται τουρίστες και μια πραγματική ξεναγός τους οδηγεί σε
νυχτερινή ξενάγηση στην πόλη. Όταν επιστρέφουν στο θέατρο, αυθεντικοί
επαγγελματίες μιας τετριμμένης καθημερινότητας, όπως ένας παρκαδόρος, μια
καθαρίστρια, ένας αρχαιοφύλακας, μια αεροσυνοδός κ.ά. μέσα από τις προσωπικές
τους ιστορίες και εμπειρίες ανοίγονται στη δραματουργία του ντοκουμέντου, και
κάνουν τα «ταξίδια» τους «αλαφροΐσκιωτη» φιξιόν. H ζωή μπαίνει στο θέατρο και
«χτίζει» μια εν τω γίγνεσθαι παράσταση.

«Ανιχνεύοντας με περιέργεια και έκπληξη τις δυνατότητες που κρύβει η
φράση «Δεν υπάρχει στιγμή στην καθημερινότητα που να μην είναι ΘΕΑΤΡΟ μόλις
υπάρξει το κατάλληλο βλέμμα» από κοινού με τους Daniel Wetzel και Helgard Haug
(Γερμανία), Erik Pold και το θέατρο Bidt (Δανία) συστεγάσαμε τις λεπτές
διαφορές των συνηθειών, της θρησκευτικότητας, της γλώσσας και του τρόπου, όσον
αφορά στο πώς κάνουμε τέχνη, σε μια ανταλλαγή που μας επαναπροσδιορίζει το
βλέμμα και οδηγεί σε μια δραματουργία «τραυματισμένη από την πραγματικότητα».
Είναι μια βόλτα φαινομενικά αυτοσχεδιαστική, αλλά απόλυτα οργανωμένη με το
κείμενο παράσταση, που οδηγεί στη θεατρικότητα της αλήθειας, ως ντοκουμέντο».

Ο Μαρμαρινός ήρθε στο θέατρο από τις θετικές επιστήμες (σπούδασε Βιολογία στο
Πανεπιστήμιο Αθηνών). Εξαιρετικός ηθοποιός (απόφοιτος της Σχολής Κατσέλη)
ντεμπουτάρισε στον «Οδυσεβάχ» της Ξένιας Καλογεροπούλου. Κι από τότε άρχισε η
δική του, γοητευτική Οδύσσεια, ανιχνεύοντας, με την περιέργεια του επιστήμονα
και τη συγκίνηση του καλλιτέχνη, μια σύνθεση τεχνών με την ευρεία έννοια. Ίσως
γι’ αυτό το θέατρο που δημιούργησε χαρακτηρίστηκε «πειραματικό», χαρακτηρισμό
που ο ίδιος αρνείται.

«Το πείραμα είναι τρόπος, μηχανισμός και μια διαδικασία που αφορά την
προηγούμενη εικοσαετία. Αυτό που κάνω δεν είναι πειραματικό. Είναι απλώς
θέατρο, μέσα από μια πορεία όπου οξύνεται η γλώσσα, η αντίληψη, τα μέσα, η
περιφερειακή όραση. Είναι μια διαδρομή εναντίον του φόβου, που οδηγεί στο
κλείσιμο. Το θέατρο που με ενδιαφέρει είναι αυτό που ως εμπειρία και ως πράξη
παράγει κείμενο. Δεν με ενδιαφέρει η αναπαράσταση, αλλά η παραγωγή έργου εν τω
γίγνεσθαι. H εκκίνηση γίνεται από αυτό που σε πλήττει, ξεχειλίζει, δεν μπορείς
να το αντιμετωπίσεις μόνος σου, θέλεις να το μοιραστείς. Μετά έρχεται το «πώς»
θα το κάνεις, μέσα από δύο βασικούς παράγοντες, που είναι η συνάντηση με το
περιεχόμενο και η συγκεκριμένη χρονική στιγμή σε σχέση με την πραγματική ζωή.
Το θέατρο έχει μέσα του την πάλη με το νόημα και οι καλλιτέχνες είναι σαν τα
κυνηγόσκυλα. Αμολιούνται μπροστά, μαζεύουν κάτι στιγμούλες και τις φέρνουν
πίσω. Είναι οι ντετέκτιβ του παραμικρού. Έτσι προσδιορίζω την κατεύθυνσή μου.
Να μαζεύω πράγματα και στιγμές που φαινομενικά δεν ανήκουν σε κανέναν
πολιτισμό, αλλά αναγνωρίζονται μέσα μας, ακόμα κι αν δεν κατανοούνται. Γιατί η
βαθύτερη τέχνη συνδιαλέγεται με τη συλλογικότητα της ύπαρξης».

H σωτηρία μας είναι οι άλλοι

Σκηνή από τον «Εθνικό ύμνο», παράσταση-σταθμό στο σύγχρονο ελληνικό θέατρο, που πέρασε τα σύνορα (τώρα δίνει παραστάσεις στην Τιφλίδα και τη Σεούλ) μεταφέροντας παραστασιολογικά την έννοια της συλλογικότητας, γιατί «στο φιλί συναντιούνται όλες οι εθνικότητες σε εμπειρία, πράξη, συγκίνηση»

Στην εικοσάχρονη πορεία του, που ξεκινάει από το υπόγειο «Ιλίσια-Στούντιο» και
συνεχίζεται στο θέατρο «Θησείο», θεωρεί πως τα κρίσιμα σημεία ήταν:

«H συνάντησή μου με τον Χάινερ Μίλερ και το γερμανικό θέατρο. Επίσης μια
σημαδιακή παράσταση στη διαδρομή του αθηναϊκού θεάτρου, ο “Ρομαντισμός”, που
χλευάστηκε – κυρίως από τους δημοσιογράφους – αλλά ήταν υπεύθυνη για το θάρρος
που χρειαζόταν να ξεκινήσει ο “Εθνικός ύμνος”. Ένα άλλο κρίσιμο σημείο ήταν το
άνοιγμα του “Θησείον”, όπου ξεφεύγοντας από την έννοια της “υπογείου”
προτάσεως διεκδικήσαμε το θάρρος της γνώμης μας, το δικαίωμα στη φαντασία και
συνεργασίες με ξένους, που μπολιάζουν συνεχώς το υλικό. Το θέατρο οφείλει να
είναι πλαστικό. Να συναντιέται, να επηρεάζεται. H σωτηρία είναι οι άλλοι. H
συνάφεια με τους άλλους, με κριτήρια διαλεκτικής και συνδιαλλαγής μάς κάνει
ουσιαστικότερους ως έθνος. Ο απομονωτισμός οδηγεί στην ομφαλοσκόπηση κι αυτή
σε συμπλεγματικές καταστάσεις. Πάσχουμε από τη διεκδίκηση του δικαιώματος στη
φαντασία, που πάει μαζί με το δικαίωμα της γνώμης. Αλλά εδώ εισέρχεται η
πολιτική, που χαράζει ή δεν χαράζει τις συνθήκες εξέλιξης. Όταν η χώρα έχει
δυσκολία να δεχτεί ξένα θέατρα και καλλιτέχνες ή να στείλει ανθρώπους έξω,
απομονώνεται. Το υπουργείο Πολιτισμού δεν στοχεύει σε μακροπρόθεσμη ανάπτυξη.
Τι μένει λοιπόν; Ατομικές προσπάθειες. Αναρχικές. Αλλά από αναρχικούς δεν
διαγράφεται ο ελληνικός πολιτισμός; H πολιτική παρακολουθεί ασθμαίνουσα,
τρέχοντας πίσω από τα γεγονότα».