Πρόσωπα Ένα σύμβολο ελπίδας

Στη γενοκτονία στη Ρουάντα, το κύριο όπλο ήταν η ματσέτα, το μαχαίρι που
κόβουν τα ζαχαροκάλαμα. Ένα άλλο, ήταν ο βιασμός.

Αταναζί Μουκαρουέγκο. «Μου είπαν “σκοτώσαμε τις αδελφές σου με ματσέτες, αλλά εσένα θα σε σκοτώσουμε βιάζοντάς σε”»

Δέκα χρόνια κλείνουν σήμερα από την αρχή της γενοκτονίας και η Αταναζί
Μουκαρουέγκο είναι σύμβολο ελπίδας, μια φωνή συμφιλίωσης και αισιοδοξίας. Αυτή
η 45χρονη πρώην δασκάλα πέρασε από την κόλαση και τώρα φροντίζει γυναίκες που
στάθηκαν λιγότερο τυχερές από εκείνη. Γυναίκες που πεθαίνουν από AIDS, θύματα
της εκστρατείας φόνων μέσω βιασμών που διεξήγαγαν οι εξτρεμιστές Χούτου.

Τον άνδρα της τον έσφαξαν και μετά στράφηκαν στη Μουκαρουέγκο. «Είπαν,
“σκοτώσαμε τις αδελφές σου με ματσέτες, αλλά εσένα θα σε σκοτώσουμε βιάζοντάς
σε”» αφηγείται. Επί τρεις μήνες την κράτησαν δεμένη πάνω στις σανίδες ενός
κρεβατιού και τη βίαζαν κάθε βράδυ που επέστρεφαν, μέσα στα αίματα από τη
σφαγή. «Ο ένας μετά τον άλλον, είκοσι, τριάντα απ’ αυτούς. Κάθε φορά μου
έλεγαν “θα πεθάνεις από AIDS”». Την βίασαν, υπολογίζει, 500 φορές…

Κρατούσαν τις τρεις μικρές κόρες της – η μεγαλύτερη ήταν τότε 12 χρόνων – σ’
ένα διπλανό δωμάτιο, μαζί με τον γιο της και την πεθερά της. Δίπλα στο σπίτι
είχαν ανοίξει έναν ομαδικό τάφο, στον οποίο έριχναν συνεχώς ανθρώπους
ετοιμοθάνατους. Τα βογκητά δεν σταματούσαν. «Ήθελα να είμαι κι εγώ σ’ αυτόν το
σωρό, αλλά δεν μπορούσα να αφήσω τα παιδιά μου, έτσι αποφάσισα να τα σκοτώσω
και μετά να αυτοκτονήσω». Μια μέρα κατάφερε να λυθεί και να σταθεί όρθια, παρά
τους φρικτούς πόνους. Έφτασε παραληρώντας στην πόρτα των παιδιών.
«Αναρωτιόμουν ποιο θα έριχνα πρώτο στον τάφο, το μεγαλύτερο, το μικρότερο;
Ήξερα πως θα ήμουν η τελευταία». Τελευταία στιγμή δεν κατάφερε να το κάνει.

Όταν όλα τελείωσαν, δεν μπορούσε να πιστέψει ότι δεν είχε AIDS. Ήταν όμως μια
κατεστραμμένη γυναίκα. Είχε μια πολύ επώδυνη μόλυνση του ουροποιητικού, δεν
μπορούσε να βρίσκεται σε χώρους όπου υπήρχαν πολλοί άνδρες. «Παντού μύριζα
σπέρμα. Στο νερό που έπινα, στον αέρα που ανέπνεα, όλα μύριζαν σπέρμα. Είχα
συνεχώς ναυτία». Επί χρόνια ήταν συναισθηματικά και σωματικά νεκρή. Συνάντησε
όμως άλλες γυναίκες που είχαν υποστεί ό,τι κι εκείνη και στήριξαν η μία την
άλλη. «Σιγά – σιγά είδα ότι μπορούσα να συνεχίσω να ζω», λέει. Σήμερα
συντονίζει το Χωριό της Ελπίδας – είκοσι σπίτια για γυναίκες που βιάστηκαν στη
γενοκτονία και προσβλήθηκαν από AIDS. Ξέρει πως οι βιαστές της πιθανότατα δεν
θα τιμωρηθούν ποτέ. «Μη μου μιλάτε για δικαιοσύνη» λέει. «Θέλω μόνο να βοηθήσω
τις γυναίκες που υποφέρουν. Δεν μισώ τους Χούτου ή τα παιδιά τους. Δεν μπορείς
να ζεις για την εκδίκηση. H συμφιλίωση είναι η ρίζα της ειρήνης σ’ αυτή τη
χώρα, για τα παιδιά μου, ακόμη κι αν είναι να πεθάνω σήμερα».