Πρόσωπα Πρεσβευτής με συνείδηση

«H κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ουζμπεκιστάν εξακολουθεί να είναι φρικτή»

Βίαια επεισόδια σημειώθηκαν αυτή την εβδομάδα στο Ουζμπεκιστάν, με αποτέλεσμα
τον θάνατο 43 ανθρώπων. Οι περισσότεροι ήταν «ισλαμιστές τρομοκράτες»,
ανακοίνωσαν οι αρχές της χώρας, οι οποίες συνέδεσαν τα επεισόδια με την
αλ-Κάιντα. Οι πληροφορίες είναι πάντως συγκεχυμένες και αναξιόπιστες. H
κρατική τηλεόραση μετέδωσε ρεπορτάζ για βομβιστικές επιθέσεις αυτοκτονίας και
συγκρούσεις με καθυστέρηση 24 ωρών. Αρχικά μεταδόθηκε πως οι «τρομοκράτες»
είχαν συλλάβει ομήρους, στη συνέχεια η πληροφορία διαψεύσθηκε. Πάντως η εκδοχή
της κυβέρνησης του Ισλάμ Καρίμοφ περί «ισλαμιστών τρομοκρατών» δεν
αμφισβητήθηκε. Στο κάτω κάτω, το Ουζμπεκιστάν είναι από τους σημαντικότερους
συμμάχους των ΗΠΑ στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας.

Ο Βρετανός πρεσβευτής στη χώρα, ο Κρεγκ Μάρεϊ, φαίνεται πως δεν καταλαβαίνει
όμως από συμμάχους. Διπλωμάτης καριέρας και υπέρμαχος των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων, είχε ελεγχθεί πέρυσι πειθαρχικά από το Φόρεϊν Όφις επειδή είχε
επικρίνει τις επιδόσεις των ουζμπεκικών αρχών στα ανθρώπινα δικαιώματα. Είχε
υποχρεωθεί να πάρει αναρρωτική άδεια και επέστρεψε στην Τασκένδη νωρίτερα
φέτος, υπό τον όρο να μη μιλάει σε δημοσιογράφους. Αλλά το ξανάκανε. «Ουδείς
λογικός άνθρωπος θα μπορούσε να πει με καλή πίστη πως υπάρχει στο Ουζμπεκιστάν
κάποια σημαντική βελτίωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. H κατάσταση εξακολουθεί
να είναι φρικτή», δήλωσε την Τετάρτη ο 45χρονος Μάρεϊ.

«Έρχονται και με βρίσκουν άνθρωποι που η αστυνομία τους έχει βγάλει τα δόντια
και τα νύχια», λέει ο διπλωμάτης στους «Τάιμς». «Για να αποσπούν ομολογίες,
μια συνηθισμένη πρακτική είναι να ρίχνουν τους ανθρώπους σε μπανιέρες με
βραστό νερό. Έχω περίπου δέκα τέτοιες περιπτώσεις την εβδομάδα… H εντατική
καταστολή σε συνδυασμό με την άνιση κατανομή του πλούτου και την απουσία
βούλησης για μεταρρυθμίσεις δημιουργούν τον ισλαμικό φονταμενταλισμό, που το
καθεστώς προσπαθεί να καταστείλει». Ο πρόεδρος Καρίμοφ έχει ασυλία εφ’ όρου
ζωής, όπως και όλα τα μέλη της οικογένειάς του, ενώ το 2002 εγκρίθηκε με
δημοψήφισμα η δυνατότητά του να παρατείνει την παραμονή του στην εξουσία μετά
το 2005 για δύο ακόμη επταετείς θητείες, γεγονός που τον καθιστά ουσιαστικά
ισόβιο πρόεδρο. «Δεν είναι μια λειτουργική δημοκρατία», λέει ο Μάρεϊ. «Τα
μεγάλα πολιτικά κόμματα είναι απαγορευμένα. Το κοινοβούλιο δεν εκλέγεται με
δημοκρατικές εκλογές και η κυβέρνηση δεν ελέγχεται από κανένα… Πιστεύουμε
πως 7.000 ώς 10.000 άνθρωποι είναι πολιτικοί και/ή θρησκευτικοί κρατούμενοι».
Οι επικρίσεις του Μάρεϊ φέρνουν σε αρκετά δύσκολη θέση τους Αμερικανούς, οι
οποίοι πρέπει να αποφασίσουν τον ερχόμενο μήνα αν θα αποδεσμεύσουν βοήθεια 50
εκατομμυρίων δολαρίων για το Ουζμπεκιστάν. Όπως υπογραμμίζει ο Βρετανός
διπλωμάτης, «ουδεμία κυβέρνηση έχει δικαίωμα να χρησιμοποιεί τον πόλεμο κατά
της τρομοκρατίας ως δικαιολογία για να διώκει εκείνους που έχουν βαθιά
προσήλωση στην ισλαμική θρησκεία και εκφράζουν τις απόψεις τους με ειρηνικά
μέσα».