Kαραμανλής με στρατηγική… θεατή

Το 1997, λίγες ώρες πριν από την εκλογή του ως προέδρου της N.Δ., ο Κώστας
Καραμανλής ρωτήθηκε σε κάποιο πηγαδάκι για το πώς βλέπει την εξωτερική
πολιτική – μολονότι εκείνες τις ημέρες το τελευταίο που απασχολούσε το
συνέδριο της αξιωματικής αντιπολίτευσης και τους «παίκτες» του ήταν οι θέσεις
του κάθε υποψηφίου για τα εξωτερικά.

H Αθήνα υποχρεώθηκε να ακολουθήσει στο αρνητικό πνεύμα που είχε διαμορφωθεί μέχρι και την τελευταία στιγμή, με την πολιτική δήλωση του Κώστα Καραμανλή, όπου το μόνο υπαινικτικό στοιχείο μιας διαφοροποίησης από τον Τάσσο Παπαδόπουλο ήταν η ευχή να ψηφίσει ο κυπριακός λαός «με διορατικότητα»

Ο κ. Καραμανλής σκέφθηκε ελάχιστα πριν απαντήσει και στη συνέχεια είπε με
απόλυτη ειλικρίνεια: «Νομίζω ότι θα αφήσω τον Σημίτη να καθαρίσει τα ζητήματα
κι όταν έρθει η ώρα να αναλάβω Πρωθυπουργός θα έχω ουσιαστικά λυμένα τα
προβλήματα».

Ο καιρός έχει γυρίσματα και μπορεί η ώρα του Καραμανλή να μην ήρθε την άνοιξη
του 2000, αλλά ήρθε στις 7 Μαρτίου του 2004. Και πράγματι, στα χρόνια που
μεσολάβησαν, ο Κώστας Σημίτης έλυσε σε κάποιο βαθμό πολλά από τα τρέχοντα
προβλήματα της εξωτερικής πολιτικής: η χώρα εισήλθε στον στενό πυρήνα της
Ευρωπαϊκής Ένωσης μετέχοντας στην ΟΝΕ χωρίς ιδιαίτερους κραδασμούς, οι
ελληνοτουρκικές σχέσεις εισήλθαν σε μια περίοδο εξομάλυνσης μετά την «έκρηξη»
που παρ’ ολίγον να προκαλέσει η υπόθεση Οτζαλάν και η Κύπρος ύστερα από
αλλεπάλληλες σκληρές διαπραγματεύσεις μπήκε στην Ένωση.

Ως εκ τούτου, η φιλοδοξία του Κώστα Καραμανλή να μην έχει πονοκεφάλους στην
εξωτερική πολιτική, σε μεγάλο βαθμό, υλοποιήθηκε.

Στη στρατηγική, ωστόσο, του κ. Καραμανλή προέκυψαν δύο στοιχεία, τα οποία δεν
είχε προβλέψει. Το ένα από αυτά είναι η τελική φάση του Κυπριακού – το εάν,
δηλαδή, το εθνικό θέμα θα επιλυθεί πριν από την ένταξη της Κύπρου την 1η Μαΐου
ή θα μείνει ανεπίλυτο στο διηνεκές οδηγώντας αργά και σταθερά στην παγίωση της
διχοτόμησης και στην αναγνώριση του ψευδοκράτους ως μιας μικρής, φτωχής, πλην
αποδεκτής οντότητας.

Το δεύτερο στοιχείο που δεν υπολόγισε ο πρόεδρος της N.Δ., είναι ότι στο
διεθνές στερέωμα – και, κυρίως, στην Ευρωπαϊκή Ένωση – τίποτε δεν είναι εσαεί
κεκτημένο, έτσι ώστε να μπορεί μια χώρα-μέλος να «χαιρετίζει και να
παρίσταται» χωρίς να διακινδυνεύει να βρεθεί χαμένη στην επόμενη ή τις
επόμενες διαπραγματεύσεις.

Τις τελευταίες ημέρες, λοιπόν, είδαμε τον Κώστα Καραμανλή σε δύο τουλάχιστον
περιπτώσεις να είναι «θεατής» των γεγονότων και όχι διαπραγματευτής ή πολύ
περισσότερο συνδιαμορφωτής. Στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών, απέφυγε επιμελώς
να τοποθετηθεί επί της ουσίας στο κύριο θέμα της ατζέντας – τη στρατηγική της
Λισαβώνας για την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα. Στο δε επίμαχο ζήτημα
της διατύπωσης για το Κυπριακό, που αποτέλεσε αντικείμενο έντονου «παζαριού»,
«πέταξε το μπαλάκι» της διαπραγμάτευσης στην κυπριακή αντιπροσωπεία (και
προσωπικά στον διπλωματικό σύμβουλο του Κυπρίου Προέδρου, πρέσβη κ. Τζόννη). H
κυπριακή αντιπροσωπεία, φυσικά, δεν έχει τη δέουσα πείρα από τις κοινοτικές
διαπραγματεύσεις, με αποτέλεσμα η σχετική δήλωση στα συμπεράσματα να
περιλαμβάνει την «προβληματική» διατύπωση ότι η Ένωση «θα περιλάβει» στο
Δίκαιό της τα προβλεπόμενα στη λύση Ανάν. Διατύπωση που άνοιγε τον δρόμο για
την αποδοχή από την Ευρωπαϊκή Ένωση των παρεκκλίσεων στο κοινοτικό δίκαιο.

H τακτική του «να μη βρέξουμε τα πόδια μας» και να «παραπέμπουμε τα πάντα»
στην κυπριακή ηγεσία, συνεχίστηκε και στη Λουκέρνη. Ο κ. Καραμανλής απέφυγε
επιμελώς τη διαβούλευση, προσερχόμενος μονάχα στις συναντήσεις για τις οποίες
προσεκαλείτο και δεν μπορούσε να πει όχι – είτε επρόκειτο για τον κ. Ανάν είτε
για τον Τούρκο Πρωθυπουργό Ταγίπ Ερντογάν. Επιπλέον τη συνεννόηση με την
κυπριακή αντιπροσωπεία για τα συγκεκριμένα σημεία του σχεδίου, ανέλαβαν οι δύο
έγκριτοι νομικοί που διατήρησε από την προηγούμενη κυβέρνηση – οι κ.κ.
Παπαδημητρίου και Στεφάνου – ενώ ο Πρωθυπουργός περιορίστηκε σε έναν τυπικό
πρωινό καφέ με τον Τάσσο Παπαδόπουλο και δεν συμμετείχε πολιτικά στη
διαπραγμάτευση.

Αποτέλεσμα της διαδικασίας όμως αυτής ήταν το Μαξίμου να μη συμμετέχει ούτε
στη διαμόρφωση της επικοινωνιακής πολιτικής, η οποία τις δύο πρώτες ημέρες –
τουλάχιστον – γινόταν αποκλειστικά από πληροφόρηση της κυπριακής πλευράς και
από διαρροές της τουρκικής αντιπροσωπείας. Με αυτό τον τρόπο η εικόνα που
διαμορφώθηκε στα μέσα μαζικής ενημέρωσης – ιδιαίτερα για το 4ο σχέδιο Ανάν –
τόσο στην Αθήνα όσο και στην Κύπρο ήταν έντονα αρνητική παρά το γεγονός ότι,
όπως προέκυψε εκ των υστέρων, το σχέδιο αυτό ήταν σε πολλά σημεία καλύτερο από
προηγούμενα.

Ενεργοποίηση Μολυβιάτη για να… σώσει την παρτίδα

Εξαίρεση, από πλευράς ελληνικής κυβέρνησης, στο παραπάνω κλίμα, αποτέλεσε ο
υπουργός Εξωτερικών, Πέτρος Μολυβιάτης, ο οποίος λόγω της πείρας του και της
γνώσης των αντικειμένων, αντελήφθη τους κινδύνους που ενέχει η στάση τού
θεατή. Και για αυτό έχει επικεντρωθεί στο ζήτημα που «καίει» περισσότερο από
όλα την Αθήνα – το μέλλον των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Ο κ. Μολυβιάτης δεν επιθυμεί οποιαδήποτε εξέλιξη στο Κυπριακό να θέσει σε
κίνδυνο την όποια ηρεμία έχει αποκατασταθεί στα ζητήματα του Αιγαίου. Και για
αυτό έχει δώσει εντολή να συνεδριάσουν το συντομότερο δυνατόν οι επιτροπές
Αθήνα και Άγκυρας που διερευνούν το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας, ενώ θέλει να
δώσει νέα ώθηση στη συζήτηση που γίνεται μεταξύ των πολιτικών διευθυντών για
το θέμα των παραβιάσεων και παραβάσεων, εκτιμώντας ότι μπορεί να βρεθεί ένα
modus vivendi που θα επιτρέψει την κατάργηση του φαινομένου.