H ώρα των Eικόνων

«H “Άκρα Ταπείνωση” (έργο του δευτέρου μισού του 15ου αι. από το Βυζαντινό Μουσείο) είναι μια παράσταση που δημιουργείται περί τον 10ο αι. και εμφανίζει μεν τα σημάδια του Πάθους, την ανθρώπινη δηλαδή διάσταση του Ιησού, αλλά απεικονίζει τον Ιησού όρθιο με το αιώνιο θεϊκό κάλλος», εξηγεί η Χρ. Μπαλτογιάννη

Στο πρώτο βλέμμα όσων δεν γνωρίζουν τα μυστικά τους μοιάζουν ίδιες.
Λατρευτικές με καλλιτεχνική και αρχαιολογική αξία οι βυζαντινές εικόνες που
απεικονίζουν τον Ιησού κρύβουν μηνύματα, που όταν τα «ξεκλειδώσει» κανείς
μπορεί να διακρίνει το ανθρώπινο αλλά και το θείο πρόσωπό του. Ογδόντα επτά
φορητές εικόνες που χρονολογούνται από τον 12ο έως τα τέλη του 16ου αιώνα –
την εποχή της ακμής της βυζαντινής τέχνης – αποκαλύπτουν τα δύο πρόσωπα του
Ιησού μέσα από την έκδοση-μελέτη «Εικόνες, Ιησούς Χριστός» (Εκδόσεις Αδάμ),
που υπογράφει η βυζαντινολόγος Χρυσάνθη Μπαλτογιάννη.

«Βρήκα σήματα τόσο στα πορτρέτα του Χριστού όσο και σε εικόνες από τον
Ευαγγελισμό και τη Γέννηση μέχρι τα Πάθη και την Ανάσταση. Σήματα που
επιβεβαιώνονται και μέσα από τα κείμενα των Πατέρων της Εκκλησίας, διότι η
βυζαντινή τέχνη λέει αλήθειες», εξηγεί στα «NEA» η συγγραφέας του βιβλίου.
Ποια είναι τα σημάδια εκείνα που μαρτυρούν τη διπλή φύση του Ιησού; «Το
ιμάτιο, σε μία εικόνα της Μονής Βατοπεδίου του 14ου αιώνα, σημαίνει την
επίσημη περιβολή που ταιριάζει στον Θεό, αλλά το βλέμμα του, που δεν απαξιοί
να κοιτάξει τον θεατή, τον καθιστά προσιτό και ανθρώπινο», εξηγεί η κ.
Μπαλτογιάννη.

«H Παναγία των Εισοδίων» της Ράνιας Κιαγιαδάκη, που θα παρουσιαστεί στην έκθεση «H ζωγραφική της Ορθοδοξίας από την Κρήτη και την Κύπρο σήμερα» δεν ακολουθεί αυστηρά την αγιογραφική παράδοση

«Τον δρόμο προς το Θείο, όχι μέσα από την αναζήτηση του δόγματος, αλλά
διά μέσου της αισθητικής συγκίνησης» δείχνουν στον θεατή και οι επτά σύγχρονοι
αγιογράφοι από την Κρήτη και την Κύπρο, μέσα από περίπου 60 φορητές εικόνες
και νωπογραφίες. Συνεχιστές μιας σπουδαίας παράδοσης, της Κρητικής και της
Κυπριακής Σχολής που ήκμασαν στα τέλη του 15ου και αρχές 16ου αιώνα, οι B.
Βαρδάκης, E. και P. Κιαγιαδάκη, T. Μόσχος, E. Μπετεινάκης, Γ. Χειρακάκης εκ
Κρήτης και ο Κύπριος Σ. Γιαννούδης ενώνουν τις δυνάμεις τους για τις ανάγκες
της έκθεσης «H ζωγραφική της Ορθοδοξίας από την Κρήτη και την Κύπρο σήμερα»,
όπως εξηγεί η επιμελήτρια της έκθεσης Καλλιάτα Βερβεράκη.

Διδάγματα της παραδοσιακής βυζαντινής ζωγραφικής, επιδράσεις των
ρωσικών φορητών εικόνων, αλλά και τεχνοτροπίες από την Ελλάδα, τη Δύση και την
Ανατολή «παντρεύονται» στις φορητές εικόνες, που υπογράφει με τον χρωστήρα του
ο πατήρ Σταμάτης Σκλήρης και παρουσιάζονται στην γκαλερί «Ζυγός». Περίπου
είκοσι πέντε έργα, που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό, επιχειρούν να
δημιουργήσουν ένα είδος πορτρέτου δίνοντας έμφαση στο βλέμμα του προσώπου
προβάλλοντας συνάμα κάθε υλική λεπτομέρεια.

Βυζάντιο και στη Νέα Υόρκη

Τα πρόσωπα του Ιησού και της Παναγίας πρωταγωνιστούν στην πολυπρισματική
έκθεση του Μητροπολιτικού Μουσείου της Νέας Υόρκης «Βυζάντιο. Πίστη και
Δύναμη, 1261 – 1567», όπου περισσότερα από 350 αντικείμενα από 30 χώρες,
μουσεία, εκκλησίες, συλλογές, μονές αναδεικνύουν με μοναδικό τρόπο τη λάμψη
του βυζαντινού κόσμου, την πνευματική ζωή αλλά και την επίδραση που άσκησε ο
πολιτισμός της βυζαντινής αυτοκρατορίας σε Ανατολή και Δύση.

INFO

Το βιβλίο «Εικόνες, Ιησούς Χριστός» παρουσιάζεται στις 20.00 στην γκαλερί
«Αδάμ» (N. Βάμβα 5). Τιμή: 80 ευρώ. Οι εκθέσεις «H ζωγραφική της Ορθοδοξίας
από την Κρήτη και την Κύπρο σήμερα» και «Εικονογραφία» εγκαινιάζονται στις 5
Απριλίου στο Πολιτιστικό Κέντρο Κύπρου (Μεθώνης 11, Εξάρχεια) και στην γκαλερί
«Ζυγός» (Νίκης 48), αντιστοίχως.