ΓNΩMH Tι συμβαίνει στη Mέση Aνατολή;

H Χαμάς ξεκίνησε χθες τις «σεισμικού τύπου» επιχειρήσεις κατά του Ισραήλ
που έχει προαναγγείλει: δύο μαχητές της με στολή βατραχανθρώπου προσπάθησαν να
επιτεθούν από θαλάσσης εναντίον στρατιωτικού φυλακίου στη Γάζα, αλλά
σκοτώθηκαν από Ισραηλινούς στρατιώτες. Πού βαδίζει λοιπόν η Μέση Ανατολή; Πόσο
επικίνδυνο είναι η δολοφονία του πνευματικού ηγέτη της Χαμάς από τους
Ισραηλινούς να οδηγήσει σε γενική ανάφλεξη όχι μόνο την περιοχή, αλλά και
ολόκληρο τον πλανήτη; Θα συνεργαστεί η Χαμάς με την Αλ Κάιντα; Και τι στάση θα
ακολουθήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, που δεν δίστασαν χθες να ασκήσουν βέτο σε
πρόταση ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας που καταδίκαζε το Ισραήλ για τη
δολοφονία του σεΐχη Γιασίν;

Στα ερωτήματα αυτά απαντούν με συνεντεύξεις τους στα «NEA» δύο ειδικοί: ο
Άβι Σλέιμ, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, και ο
Τζόναθαν Στίβενσον, υπεύθυνος για θέματα τρομοκρατίας στο Διεθνές Ινστιτούτο
Στρατηγικών Σπουδών του Λονδίνου. Την άποψή του για τα τεκταινόμενα στη Μέση
Ανατολή καταθέτει επίσης ο βουλευτής Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ Ανδρέας Ανδριανόπουλος.

H δολοφονία του ηγέτη της Χαμάς Σεΐχη Αχμέτ Γιασίν δημιούργησε ένα μάλλον
αναμενόμενο κλίμα εκρηκτικού αντι-ισραηλινού κι αντι-αμερικανικού μίσους στον
αραβικό κόσμο. Οι ερμηνείες για την πράξη αυτή των ενόπλων δυνάμεων του Ισραήλ
είναι δύσκολες. Αλλά ερμηνεία πρέπει να υπάρχει. Δεν είναι δυνατόν να δεχθούμε
εύκολα την εκδοχή πως ξαφνικά ο Αριέλ Σαρόν ολοκληρωτικά παραφρόνησε
αποφασίζοντας μονομερώς να τινάξει στον αέρα την όποια προοπτική συνεννόησης
στη Μέση Ανατολή. Καθιστώντας ταυτόχρονα «νόμιμους» στόχους της τρομοκρατίας
των ακραίων ισλαμιστών δεκάδες ηγέτες, οικονομικά συμφέροντα κι εγκαταστάσεις
στη Δύση, στο Ισραήλ και στις ΗΠΑ.

H πιο στενή μετάφραση της ακραίας αυτής ενέργειας θα μπορούσε να είναι η
εσωτερική πολιτική επιβίωση του Ισραηλινού Πρωθυπουργού. Μέσα από την οπτική
των δραστικών αντιποίνων κατά της τρομοκρατίας ο Σαρόν είναι ενδεχόμενο να
στοχεύει στη συσπείρωση ενός λαού που αισθάνεται περιχαρακωμένος σε μια
απελπισμένη άμυνα απέναντι σε τυφλά χτυπήματα καταστροφής. Οι Ισραηλινοί δεν
βλέπουν εξελίξεις ούτε και τις όποιες προοπτικές ειρήνευσης. Το μόνο που ίσως
τους απομένει είναι το συναίσθημα της ανταπόδοσης. Που όμως τους κάνει όλο και
περισσότερο αμυνόμενους. Είναι δυνατόν ο Σαρόν να πόνταρε σε αυτό ακριβώς το
συναίσθημα;

Τα αρνητικά αυτής της εκδοχής είναι η σχεδόν πλήρης απομόνωση του Ισραηλινού
Πρωθυπουργού από ολόκληρη σχεδόν τη Δύση. Σε μια στιγμή που η Ευρώπη δεν
δείχνει διατεθειμένη να αντιμετωπίσει τις φονικές πρωτοβουλίες της Αλ Καέντα
με δυναμισμό αλλά επιλέγει τον δρόμο της συνδιαλλαγής και συνθηκολόγησης (λ.χ.
η αντίδραση του ισπανικού λαού), η έξαρση βίας από την πλευρά του Ισραήλ
προκαλεί μάλλον αποξένωση παρά συμπάθεια. Ακόμα και οι ΗΠΑ δεν θα είναι
δυνατόν να ανταποκριθούν θετικά στις όποιες ισραηλινές μιλιταριστικές
πρωτοβουλίες. Διότι τινάζεται έτσι στον αέρα το σχέδιο εκδημοκρατισμού της
Μέσης Ανατολής που έχει πλέον απομείνει, για τον Αμερικανό Πρόεδρο, σαν η
μοναδική βάση αιτιολόγησης του πολέμου στο Ιράκ.

Αν δεχθούμε λοιπόν πως ο Αριέλ Σαρόν ξαφνικά δεν παραφρόνησε, τότε ποια άλλη
ερμηνεία μπορεί να δοθεί στο χτύπημα κατά του ακραίου Παλαιστίνιου
θρησκευτικού ηγέτη; Δύο εκδοχές μπορούν να υπάρξουν. H μία έχει να κάνει με
εκτιμήσεις των Ισραηλινών πως η παλαιστινιακή αντίσταση έχει καμφθεί και πως
μερικά χτυπήματα σε επίπεδο υψηλής ηγεσίας θα γονατίσουν τελικά τις όποιες
αντιδράσεις οδηγώντας υποχρεωτικά τους Παλαιστίνιους Άραβες σε κάποια
συνθηκολόγηση. H αλήθεια αυτής της εκδοχής θα δοκιμασθεί τις αμέσως επόμενες
ημέρες. Αν ισχύει, θα υπάρξουν κι άλλα ισραηλινά χτυπήματα σε κρίσιμους
ηγετικούς παλαιστινιακούς στόχους. Σύμφωνα μάλιστα με το έγκυρο κέντρο
πληροφοριών Strategic Forecast ακόμη κι ο Αραφάτ δεν είναι δυνατόν να
εξαιρεθεί από στόχος κάποιου τέτοιου χτυπήματος.

H άλλη εξήγηση είναι περισσότερο περίπλοκη. Εδώ θα πρέπει να ανατρέξουμε
κάμποσα χρόνια πίσω. H Χαμάς υπήρξε δημιούργημα των μυστικών υπηρεσιών του
Ισραήλ, βοηθούσης βέβαια και της CIA, στα χρόνια ακόμη που οι ακραίοι
ισλαμιστές δεν συνιστούσαν ενόχληση για τους σχεδιαστές πολιτικής στη Δύση.
Όπως οι μυστικές υπηρεσίες του Πακιστάν έχουν την ευθύνη για την ίδρυση των
Ταλιμπάν αλλά και των ομάδων των Αράβων – Αφγανών που πλαισίωναν τον Μπιν
Λάντεν, έτσι και η Χαμάς στήθηκε στα παλαιστινιακά εδάφη από απομεινάρια της
διαλυμένης Μουσουλμανικής Αδελφότητας, ώστε ο Αραφάτ να βρεθεί αντιμέτωπος με
ισλαμιστές αμφισβητίες της απόλυτης εξουσίας του πάνω στον παλαιστινιακό λαό.

Υιοθετώντας εντελώς ακραίες κι ανατρεπτικές θέσεις η Χαμάς, κάτω από την
πνευματική καθοδήγηση του Σεΐχη Γιασίν, συχνά εξέθετε τον Αραφάτ τορπιλίζοντας
δικές του συμβιβαστικές κινήσεις κι αμφισβητώντας απόλυτα το δικαίωμα ύπαρξης
του κράτους του Ισραήλ. Είναι ενδεικτικό πως η Χαμάς υποστηρίζει την ίδρυση
παλαιστινιακού κράτους μέσα όμως στη λογική της χρησιμοποίησής του για την
τελειωτική καταστροφή του Ισραήλ. H αυτονόμηση της Χαμάς και η μονομερής της
διαδρομή σε δρόμους βίαιους κι απόλυτα ακραίους ολοκληρώθηκε μετά τα χτυπήματα
της 11ης Σεπτεμβρίου. Τότε αποκαλύφθηκε στις ΗΠΑ (βλ. «Washington Post» των
ημερών) πως η Χαμάς μάζευε νόμιμα χρήματα μέσα στις Ηνωμένες Πολιτείες (!) για
την ευόδωση των σκοπών της. Βαδίζοντας πλέον στο μονοπάτι των ακροτήτων ο
Σεΐχης Γιασίν έβλεπε στην ολοκληρωτική βία τη μόνη διέξοδο για την ίδρυση ενός
ισλαμικού κράτους στα εδάφη που, κατά την εκτίμησή του, είχε «κλέψει» το
Ισραήλ.

Με την παρουσία της Χαμάς και ιδίως του Σεΐχη Γιασίν, ο Αραφάτ και οι όποιοι
άλλοι μετριοπαθείς Παλαιστίνιοι ηγέτες θα ήταν πρακτικά αδύνατο να προχωρήσουν
σε συμφωνία για την επίλυση του μεσανατολικού προβλήματος. Υπήρξε λοιπόν το
χτύπημα κάποιο βήμα στην κατεύθυνση της υλοποίησης ενός σχεδίου για την τελική
εξεύρεση συμφωνίας; Τολμηρό να το σκεφθεί κάποιος, τις ώρες αυτές της μεγάλης
αναστάτωσης. Το μέλλον θα δείξει.

Αν η Χαμάς δεν ανταποδώσει, λόγω εξάρθρωσης κάποιας στιβαρής εσωτερικής
ιεραρχίας, κι ο Αραφάτ μετά από κάποιο διάστημα δείξει πιο σίγουρος και
σταθερός, τότε και η δολοφονία θα αποκτήσει διαφορετική σημασία. Αν πάλι το
Ισραήλ επιτείνει, δίχως σοβαρά ισλαμικά αντίποινα, τις φονικές επιθέσεις κατά
Παλαιστίνιων ηγετών, είναι φανερό πως η άλλη εκδοχή υλοποιείται. Με κόστος
όμως μεγάλο για τη Δύση αλλά και για το μέλλον του όποιου διεθνούς πολέμου
εναντίον της τρομοκρατίας.

Σε κάθε άλλη περίπτωση, το τέλος του Σαρόν βρίσκεται ήδη πολύ κοντά…