NTANIEΛ ΛIMΠEΣKINT «H αρχιτεκτονική παράγει θεούς»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
8 λεπτά  |
 |
|
Όλο το σχέδιο του Ντάνιελ Λίμπεσκιντ είναι μια «πολιτισμική απάντηση» στις |
«Όταν πρωτοξεκίνησα δεν μου άρεσε ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπιζόταν η
αρχιτεκτονική: ως ένα τελείως τεχνικό ζήτημα. H αρχιτεκτονική είναι μέρος των
φιλελεύθερων τεχνών, δεν είναι μόνο τεχνική. Είναι ποίηση, φιλοσοφία, μουσική.
Είναι μέρος του μυαλού και της ψυχής. Είναι πνευματική τέχνη, όχι βιομηχανικό
προϊόν. H βιομηχανία είναι το μέσο και όχι ο σκοπός. Οι άνθρωποι λαχταρούν για
μέρη που μιλάνε, που τους λένε μια ιστορία».
Δεν τον έχουν αποκαλέσει τυχαία «οραματιστή» – άνθρωπο που εισάγει πολυφωνία
στην αρχιτεκτονική και την παντρεύει με τη φιλοσοφία – τον Ντάνιελ Λίμπεσκιντ.
Και προφανώς δεν επελέγη τυχαία αυτός ο Πολωνοαμερικανός αρχιτέκτονας, που
έγινε διάσημος σχεδιάζοντας το Εβραϊκό Μουσείο του Βερολίνου, για να σχεδιάσει
τον Πύργο που θ’ αντικαταστήσει το άλλοτε Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου και την
ανάπλαση του «σημείου μηδέν». Ο Λίμπεσκιντ λέει ιστορίες με τα κτίριά του και
η εταιρεία ανοικοδόμησης του Κάτω Μανχάταν δεν θα μπορούσε να έχει βρει
καταλληλότερο άνθρωπο για να εκφράσει με συμβολισμούς τη νεοϋορκέζικη απάντηση
στις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου.
Στον διαγωνισμό για το μεγαλύτερο κατασκευαστικό έργο των τελευταίων
ετών συμμετείχε η αφρόκρεμα της διεθνούς αρχιτεκτονικής, περίπου 400 ομάδες
και 4.000 αρχιτέκτονες απ’ όλο τον κόσμο. «Ήμουν τυχερός που επιλέχθηκα. H
πρόκληση είναι τεράστια, γιατί είναι μια πολιτιστική απάντηση στην επίθεση των
τρομοκρατών στη Δημοκρατία. Το πώς θα αντιμετωπίσεις μια ημέρα που άλλαξε τον
κόσμο, μια ημέρα που χτυπήθηκε η Δημοκρατία. H πρόκληση είναι να συνδυαστεί η
μνήμη της ημέρας και των θυμάτων από 96 χώρες και το αποτέλεσμα να είναι μια
πύλη στην Αμερική, μια πύλη στη Δημοκρατία», λέει στα «NEA» ο Ντάνιελ
Λίμπεσκιντ.
Το εμπνευσμένο σχέδιο του Λίμπεσκιντ, που επελέγη για να αντικαταστήσει το
Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου, αφήνει τμήματα τοίχου που έμειναν όρθια από το
προηγούμενο κτίριο εκτεθειμένα «ως σύμβολο της δύναμης και της διάρκειας της
αμερικανικής δημοκρατίας», ενώ δημιουργεί ένα μεγαλοπρεπές σκηνικό για το
μνημείο των θυμάτων και πολιτιστικούς χώρους. Ο Λίμπεσκιντ θέλησε απ’ τη μια
να αναγνωρίσει ότι στον χώρο βρήκαν τραγικό θάνατο εκατοντάδες άνθρωποι, και
απ’ την άλλη να ατενίσει το μέλλον με ελπίδα. Προσπάθησε να βρει μια λύση που
θα συνδύαζε αυτές τις δύο αντιφατικές σκοπιές. Πήγε στο σημείο μηδέν, είδε
ανθρώπους να το περπατούν, να νιώσει τη δύναμη του χώρου, και βρήκε τη λύση:
«Στο κέντρο θα βρίσκεται το μνημείο για τα θύματα. Αλλά ολόκληρο το
μέρος θα είναι μια ζωντανή μνήμη. Δεν είναι μια δουλειά όπως όλες οι άλλες,
αλλά μια πολιτισμική απάντηση. Θα δημιουργήσουμε μια νέα γειτονιά, με νέα
σύνδεση με το Σόχο, με σεβασμό στην ανθρώπινη κλίμακα. Δεν θα είναι ένα μέρος
που λόγω της Wall Street είναι συνδεδεμένο με την οικονομική όψη των
πραγμάτων. Θα φέρουμε τον πολιτισμό: θέατρα και γκαλερί, αλλά και νέους
δρόμους, νέους χώρους για το κοινό και τη μεγαλύτερη πλατεία του κόσμου»,
εξηγεί με ενθουσιασμό.
Οι ουρανοξύστες στα σχέδια του Ντάνιελ Λίμπεσκιντ έχουν σπειροειδή μορφή, ώστε
«να ανταποκρίνονται στο Άγαλμα της Ελευθερίας». Το βασικό κτίσμα στο σχέδιο
του 58χρονου αρχιτέκτονα είναι ο Πύργος της Ελευθερίας, ένας ουρανοξύστης 70
ορόφων, ο οποίος θα κτιστεί με όλες τις προδιαγραφές ασφαλείας εκεί που μέχρι
την 11η Σεπτεμβρίου υψωνόταν το Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου, «θα αντικρύζει το
Άγαλμα της Ελευθερίας και θα στηρίζεται στον ουρανό», αφού θα είναι το
ψηλότερο κτίριο του κόσμου.
Ο Πύργος της Ελευθερίας είναι μια σπείρα που θα αλλάξει τον ορίζοντα του Κάτω
Μανχάταν: είναι ειδικά σχεδιασμένος να φτάσει σε ύψος τα 1.776 πόδια, ένας
συμβολικός αριθμός, ο οποίος παραπέμπει στη χρονιά της Διακήρυξης της
Αμερικανικής Ανεξαρτησίας, «που ήταν διακήρυξη ελευθερίας για όλο τον κόσμο»,
αλλά και ασύμμετρος, ώστε επίσης να βρίσκεται σε… διάλογο με το Άγαλμα της
Ελευθερίας. Όλο το σχέδιο ανοικοδόμησης της περιοχής είναι κατά τον Λίμπεσκιντ
«ένα σχήμα ελευθερίας».
Οι εργασίες έχουν ήδη αρχίσει και τα αποτελέσματα αναμένεται να είναι
εμφανή πολύ σύντομα. Ο ίδιος εκτιμά ότι «έως το 2007-2008 θα δείτε στο κάτω
Μανχάταν νέους δρόμους, πολύ φως, παλινόρθωση όλης της τοποθεσίας, αλλά και
σύνδεση μεταξύ των χώρων με νέα μέσα μεταφοράς και σύνδεση με τον υπόγειο
σιδηρόδρομο».
Δεν παραλείπει, ωστόσο, να τονίσει ότι όταν το έργο ολοκληρωθεί δεν θα ανήκει
στον ίδιο: «Θα ανήκει στην πόλη και τη Λιμενική Αρχή της Νέας Υόρκης, αλλά όχι
μόνο σ’ αυτούς τους ισχυρούς. Ανήκει σε όλο τον κόσμο και κυρίως στα παιδιά
που γεννήθηκαν μετά την 11η Σεπτεμβρίου και θέλουν να έχουν κάποια σύνδεση με
την ιστορία του μέρους, με όσα συνέβησαν. Επιπλέον, αυτός ο τόπος δεν ανήκει
σε κανένα πολιτικό κόμμα. Ανήκει στον κόσμο, όπως και το Άγαλμα της
Ελευθερίας. Πρέπει να είμαστε ικανοί να μπούμε σε αυτό το ιερό έδαφος και να
δημιουργήσουμε έναν ήσυχο, στοχαστικό και πνευματικό χώρο».
Πάντως, πολλοί είχαν αμφισβητήσει την αρχιτεκτονική αξία του προηγούμενου
Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου που κατέρρευσε σαν χάρτινο την 11η Σεπτεμβρίου και
μιλούσαν για «αλαζονικό κτίριο». Ο Λίμπεσκιντ γνώριζε τα προηγούμενα κτίσματα
πολύ καλά, αφού ως φοιτητής Αρχιτεκτονικής παρακολουθούσε τις εργασίες: «Οι
Δίδυμοι Πύργοι ήταν κάτι ξεχωριστό και αγαπημένο, αλλά είχαν πολλά προβλήματα.
Σχεδιάστηκαν χωρίς να έχουν λάβει υπ’ όψιν την ανθρώπινη κλίμακα. Τώρα, θα
είναι ένα ευχάριστο μέρος για τον καθένα».
«Υποτιμούμε την επίδραση του χώρου στη ζωή μας»
 |
|
«Κακή αρχιτεκτονική είναι η αρχιτεκτονική για μηχανές, η αρχιτεκτονική που |
«Από τότε που άρχισα την Αρχιτεκτονική είχα μια απέχθεια για τα γραφεία της
συμβατικής αρχιτεκτονικής. Κάτι στην ατμόσφαιρα της αφθονίας, της ρουτίνας και
της παραγωγής μου προκαλούσε αλλεργία σε όλες τις μορφές εξειδίκευσης και του
αποκαλούμενου επαγγελματισμού… Νομίζω πως η Αρχιτεκτονική είναι η μηχανή που
παράγει το σύμπαν, που παράγει τους θεούς», γράφει ο Λίμπεσκιντ στο βιογραφικό
του σημείωμα.
«Σήμερα έχουμε αρχιτεκτονική του ορίζοντα, των παραθύρων», λέει. «Αυτός είναι
ο κόσμος μας. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να εκμεταλλευθείς αυτά τα παράθυρα για
να φτιάξεις κάτι καλό, κάτι που να εμπνέει τους ανθρώπους. Αυτός είναι ο
θεϊκός ρόλος της Αρχιτεκτονικής. Οι άνθρωποι, μερικές φορές, υποτιμούν την
επίδραση που έχει στη ζωή τους ο χώρος».
Για τον Ντάνιελ Λίμπεσκιντ υπάρχει κακή και καλή αρχιτεκτονική. Κακή
αρχιτεκτονική είναι η αρχιτεκτονική για μηχανές, «η αρχιτεκτονική που κάνουν
οι τεχνοκράτες, χωρίς καθόλου καρδιά και πνεύμα». Και καλή αρχιτεκτονική είναι
αυτή που μεταφέρει στοιχεία από το παρελθόν: «Οι αρχαίοι Έλληνες ήξεραν τι
είναι καλή αρχιτεκτονική: είναι πνεύμα, ομορφιά, αλήθεια, καλό, ελπίδα. Αυτές
είναι οι λέξεις που καθοδηγούν την καλή αρχιτεκτονική. Ειδικά οι μεγάλες
ιδεολογίες και όλοι οι -ισμοί επέφεραν την υποβάθμιση της Αρχιτεκτονικής.
Ρίξτε μια ματιά στα κτίρια επί κομμουνισμού. Κάθε -ισμός περιορίζει τις
επιλογές σου, αλλά ευτυχώς οι -ισμοί μάς τελείωσαν πια και οι περισσότεροι
άνθρωποι τους βαρέθηκαν».
«Δεν πιστεύω στο “εγώ” του αρχιτέκτονα»
Ο Ντάνιελ Λίμπεσκιντ γεννήθηκε το 1946 στη μεταπολεμική Πολωνία. Έχει ζήσει
στο Ισραήλ, τη Γερμανία και, τα τελευταία χρόνια, στις ΗΠΑ. Σπούδασε Μουσική
με υποτροφία στο Ισραήλ και στη Νέα Υόρκη, όπου εργάστηκε ως μουσικός. Άφησε
όμως τη μουσική για να σπουδάσει Αρχιτεκτονική και πήρε πτυχίο στην
επαγγελματική Αρχιτεκτονική από την Ένωση Κούπερ για την Προαγωγή της Τέχνης
το 1970 στη Νέα Υόρκη και μεταπτυχιακό στην Ιστορία και τη Θεωρία της
Αρχιτεκτονικής στη Σχολή Συγκριτικών Μελετών του Πανεπιστημίου τού Essex το
1972.
Το πρώτο του οικοδομικό έργο ήταν το Εβραϊκό Μουσείο του Βερολίνου. Το
ζιγκ-ζαγκ κτίριο με την επίστρωση ψευδαργύρου, που άνοιξε τις πόρτες του για
το κοινό το 2001, τον έκανε γνωστό σε όλο τον κόσμο. H φιλοσοφική προσέγγιση
του Λίμπεσκιντ συνδέει την αρχιτεκτονική και τον πολεοδομικό σχεδιασμό με την
κοινωνική λειτουργία τους και τα αναπτύσσει μέσα από έναν συνεχή διάλογο με
τους ανθρώπους. Ο Λίμπεσκιντ είναι μουσικός που αντλεί την έμπνευσή του από
τον Μπαχ. Πρόσφατα, μάλιστα, ανέβασε την πρώτη του όπερα στη Γερμανική Όπερα
του Βερολίνου. Έχει επίσης σχεδιάσει το Μουσείο Πολέμου στο Μάντσεστερ, το
Εβραϊκό Μουσείο στο Σαν Φρανσίσκο, το Πανεπιστήμιο JVC στο Μεξικό, το
μεγαλύτερο εμπορικό κέντρο της Ευρώπης στη Βέρνη και άλλα κτίρια. Αυτή την
εποχή κατασκευάζει τη σπειροειδή επέκταση του Victoria & Albert Museum στο
Λονδίνο.
Θεωρεί τον εαυτό του πρακτικό. Όσο για το αγαπημένο του κτίριο; «Μη μου
ζητάτε να διαλέξω ανάμεσα στα παιδιά μου. Το καθένα έχει τη δική του
ποιότητα». Γι’ αυτό πάντα απαντά «τέλεια!» όταν «μου ζητούν να κτίσω μια
εκκλησία, ένα ξενοδοχείο, οτιδήποτε. Δεν πιστεύω στο “εγώ” του αρχιτέκτονα.
Μόνο αν το ξεπεράσουμε αυτό θα καταφέρουμε να βάλουμε την αρχιτεκτονική στην
πραγματική ζωή».
Google news
