Σκληρό πόκερ στη Λουκέρνη

Καθώς πλησιάζει η ώρα της κρίσεως για το Κυπριακό, οι παλιές δυσπιστίες
επανέρχονται. Και δεν θα μπορούσε να συμβεί διαφορετικά, αφού οι τελευταίες
δεκαετίες κυριαρχήθηκαν από την έχθρα και τη σύγκρουση μεταξύ των δύο πλευρών.

Όμως, αυτό που θα συμβεί την ερχόμενη εβδομάδα στη Λουκέρνη της Ελβετίας είναι
– ανεξαρτήτως αποτελέσματος – ιστορικά σημαντικό, με την έννοια ότι για πρώτη
φορά από το 1959 οι ίδιοι οι πρωθυπουργοί Ελλάδας – Τουρκίας όχι μόνο
αναμειγνύονται προσωπικά σε διαπραγματεύσεις για την επίλυση του Κυπριακού,
αλλά θα παρακαθήσουν στο ίδιο τραπέζι με τους αρχηγούς των δύο κοινοτήτων στην
Κύπρο.

«Αγκάθια». Οι οιωνοί όμως για την τελική έκβαση της τετραμερούς δεν θα
μπορούσαν να είναι χειρότεροι και τα «αγκάθια» είναι πολλά. Παρά το γεγονός
ότι η Άγκυρα υποβαθμίζει την εξαγγελία Ντενκτάς ότι δεν θα μετάσχει στη
διαδικασία και ο Τούρκος πρωθυπουργός δηλώνει το αντίθετο, έχει ήδη γεννηθεί
ένα πρόβλημα εκπροσώπησης και νομιμοποίησης των συνομιλητών των δύο πλευρών.
Αν ο κατοχικός ηγέτης επιμείνει στη θέση του, οι επιπλοκές θα πλήξουν και το
έργο της τετραμερούς. Ούτε είναι τυπολάτρες εκείνοι που υποστηρίζουν ότι δεν
είναι το ίδιο, αν αντί του Ντενκτάς είναι ο Ταλάτ.

Οξύμωρο. Τα πράγματα μπορεί να οδηγηθούν στο εξής οξύμωρο: Στη Λουκέρνη
ένας έστω και κατ’ εξουσιοδότηση εκπρόσωπος του διαπραγματευτή της
τουρκοκυπριακής πλευράς να διεξάγει συνομιλίες συμφιλίωσης επί του Σχεδίου
Ανάν και στην κατεχόμενη Λευκωσία ο ουσιαστικός διαπραγματευτής να έχει
ξεκινήσει την εκστρατεία του για τον ενταφιασμό του σχεδίου. H εκδοχή αυτή
σημαίνει ότι ο κατοχικός ηγέτης έχει αποφασίσει να κάνει την τελική του
αναμέτρηση με την Άγκυρα και τα πράγματα δεν θα μείνουν έως εκεί. H λεγόμενη
κυβέρνηση στα κατεχόμενα στηρίζει τον υιό Ντενκτάς και ουδείς πρέπει να
αποκλείει το ενδεχόμενο «κυβερνητικής κρίσης» στο ψευδοκράτος.

Από την άλλη, η αποτυχία της πρώτης φάσης του χρονοδιαγράμματος – εκείνης
δηλαδή των απευθείας διαπραγματεύσεων μεταξύ Παπαδόπουλου – Ντενκτάς –
περιορίζει τις δυνατότητες της τετραμερούς για «παραγωγή έργου» και είναι
αμφίβολο αν το «χαμένο έδαφος» μπορεί να καλυφθεί από τις 24 έως τις 31
Μαρτίου.

Τα στρατεύματα. Στο βασικό κεφάλαιο της ασφάλειας, όπως και στο θέμα
των εγγυήσεων, Ελλάδα και Τουρκία έχουν να λύσουν το πρόβλημα των στρατιωτικών
αποσπασμάτων τους που θα παραμείνουν, όπως προβλέπει το Σχέδιο Ανάν, μετά τη
λύση, μέχρι την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ποιος δηλαδή θα
είναι ο αριθμός τους, πού θα στρατοπεδεύουν, ποιες οι εντολές τους. H ελληνική
και η ελληνοκυπριακή πλευρά επιθυμούν μείωση του αριθμού των 6.000 σε έναν
αριθμό κάτω από το μισό, δηλαδή στους 2.500 στρατιώτες. H τουρκική πλευρά
ζήτησε, διά στόματος Ντενκτάς, η παρουσία τουρκικού στρατού να συνεχισθεί και
μετά την ένταξη της Τουρκίας. Το ακανθώδες πρόβλημα εδώ είναι ο ρόλος των
εγγυητριών δυνάμεων και οι εξουσίες τους. Ο πρόεδρος Παπαδόπουλος ζητεί να μην
υπάρχουν επεμβατικά δικαιώματα των εγγυητριών δυνάμεων. Το κόστος της λύσης
φαίνεται να είναι μέγα θέμα για την ελληνοκυπριακή πλευρά, καθώς μια
διαδικασία επανένωσης οικονομιών διαφορετικών ταχυτήτων προκαλεί αναταράξεις
με δυσμενείς αντίκτυπους στην ισχυρότερη. H ελληνοκυπριακή πλευρά ζητεί
συγκεκριμένες δεσμεύσεις και απορρίπτει τα αιτήματα Ντενκτάς ότι η σημερινή
Κυπριακή Δημοκρατία πρέπει να πληρώσει κάποια από τα χρέη του.

Από τα πρώτα θέματα που έθεσε η ελληνοκυπριακή πλευρά είναι το θέμα της
λειτουργικότητας του σχεδ\ίου λύσης και έχει προτείνει την αύξηση του αριθμού
των μελών του Προεδρικού Συμβουλίου (6:3). Σημαντική πτυχή είναι η σύνθεση του
Συμβουλίου αλλά και η διαδικασία λήψεως αποφάσεων. H λειτουργικότητα του
σχεδίου έχει αναχθεί από τον πρόεδρο Παπαδόπουλο ως η προμετωπίδα των αλλαγών
που επιδιώκει στο Σχέδιο Ανάν. Ο Ντενκτάς επιδιώκει ειδική πλειοψηφία, για να
είναι δυνατή η λήψη απόφασης από το Προεδρικό Συμβούλιο.

Τα εδάφη. Το καθεστώς υπό το οποίο θα τελούν τα εδάφη που πρόκειται να
επιστραφούν στους Ελληνοκυπρίους, κατά τη μεταβατική περίοδο, είναι ακόμα ένα
σημείο διαφωνίας. Ο κ. Παπαδόπουλος ζήτησε, αμέσως μετά τη συμφωνία, τα εδάφη
αυτά να τεθούν κάτω από τον έλεγχο της Ειρηνευτικής Δύναμης των Ηνωμένων
Εθνών. Ο Ντενκτάς δεν το συζητά και αντιτείνει ότι πρέπει πρώτα, με ευθύνη του
ψευδοκράτους του, να τακτοποιηθούν οι κάτοικοι που θα μετακινηθούν και εν
συνεχεία να ανοίξει τις περιοχές αυτές στους Ελληνοκυπρίους.

Το μέγα όμως θέμα για την τουρκική πλευρά είναι το θέμα των παρεκκλίσεων από
το κοινοτικό κεκτημένο, νοουμένου ότι η Κύπρος θα ενταχθεί ενωμένη στην
Ευρωπαϊκή Ένωση. H Άγκυρα επιδιώκει να μετατρέψει οποιαδήποτε συμφωνία σε
πρωτογενές δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ζητεί μια νέα πράξη προσχώρησης
της ενωμένης Κύπρου. H άρνηση που εισέπραξε από τους αρμοδίους της Ευρωπαϊκής
Επιτροπής έχει μεν απογοητεύσει την Άγκυρα, αλλά συνεχίζει να δίνει πραγματική
μάχη.

Οδός διαφυγής. Όλα αυτά, αλλά και άλλα προβληματικά σημεία του Σχεδίου
Ανάν, θα τεθούν ενώπιον της τετραμερούς. Και το βέβαιο είναι πως από την
Τετάρτη στις όχθες μιας μαγευτικής λίμνης της Λουκέρνης θα επιχειρηθεί μια
παρτίδα σκληρού πόκερ, που μπορεί όμως να μην έχει νικητή. Διότι η διαδικασία
προέβλεψε οδό διαφυγής. Αν δεν υπάρξει συμφωνία, θα ακολουθήσει η τρίτη φάση.
Το παιχνίδι περνάει στα χέρια των Ηνωμένων Εθνών που θα λύσουν τους γόρδιους
δεσμούς και θα παρουσιάσουν το σχέδιό τους για μια Ενωμένη Κυπριακή Δημοκρατία
σε ταυτόχρονα δημοψηφίσματα στις 20 Απριλίου.