Διαστάσεις Mας αγαπούν, αλλά δεν μας διαβάζουν

Ζούμε στην εποχή της οθόνης, είτε πρόκειται για την τηλεόραση είτε για το
κινητό τηλέφωνο, τον υπολογιστή ή τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Είναι λόγος αυτός,
όμως, να σνομπάρουμε τις εφημερίδες;

«Όταν μεγαλώσω, θα διαβάζω εφημερίδες» «Έχει καλά λεφτά;» (του Πανσό, από τη Μοντ)

Τα νέα δεν είναι πολύ καλά για τους δημοσιογράφους, ένθεν και ένθεν του
Ατλαντικού. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, έρευνα της σχολής Δημοσιογραφίας του
Πανεπιστημίου Κολούμπια έδειξε ότι έχει μειωθεί τόσο η κυκλοφορία των
αγγλόφωνων εφημερίδων (11% από το 1990) όσο και η θεαματικότητα των δελτίων
ειδήσεων της τηλεόρασης (34% από το 1994). «H εμπιστοσύνη στη δημοσιογραφία
παρουσιάζει πτώση εδώ και μια γενιά», λέει ο διευθυντής της έρευνας Τομ
Ρόζενστιλ, πρώην δημοσιογράφος των Λος Άντζελες Τάιμς και του
Νιούζουικ. «H δημοσιογραφία γνωρίζει μια κοσμοϊστορική μεταβολή,
ανάλογης σημασίας με την εφεύρεση του τηλεγράφου ή της τηλεόρασης». Μοναδική
παρηγοριά είναι ο τετραπλασιασμός της κυκλοφορίας των ισπανόφωνων εφημερίδων
τα 13 τελευταία χρόνια, ο υπερδιπλασιασμός της κυκλοφορίας των εναλλακτικών
εντύπων (όπως το Βίλατζ Βόις) το 2002 και ο επταπλασιασμός των εσόδων
από τις διαφημίσεις.

Στη Γαλλία, υπάρχει ένα καλό κι ένα κακό νέο. Το καλό είναι ότι οι νέοι 15-25
ετών αγαπούν πολύ τις εφημερίδες. Σε πρόσφατη δημοσκόπηση του ινστιτούτου BVA,
απάντησαν ότι η τακτική ανάγνωση μιας εφημερίδας είναι απαραίτητη για την
κατανόηση των εξελίξεων (74%), για την παρακολούθηση της επικαιρότητας (71%),
για την ανάπτυξη κριτικού πνεύματος (69%) και για τη διαμόρφωση γνώμης (64%).
Το κακό νέο προκύπτει από τη δεύτερη ερώτηση. Με αυτό το δεδομένο, πόσοι από
τη γενιά σας πιστεύετε ότι ενημερώνονται από την τηλεόραση και πόσοι από τον
γραπτό Τύπο; 68% από την πρώτη, μόλις 1% από τον δεύτερο! Και σε πέντε χρόνια,
από ποιο μέσο πιστεύετε ότι θα ενημερώνονται κυρίως οι νέοι; 57% από το
Internet, 34% από την τηλεόραση, 4% από τον Τύπο, 3% από το ραδιόφωνο…

Τραγωδία. Υπάρχουν λύσεις; Αυτό ήταν το θέμα της συνάντησης που είχαν το
περασμένο Σάββατο στο Μπορντώ διευθυντικά στελέχη 11 μεγάλων εφημερίδων με
1.000 μαθητές και φοιτητές, παρουσία 22 προσωπικοτήτων από διάφορους χώρους
(μεταξύ των οποίων ο ευρωβουλευτής Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ και ο πρωταθλητής του
μποξ Μπραΐμ Ασλούμ). Πολύς κόσμος, γόνιμη συζήτηση, αλλά απαντήσεις δεν
δόθηκαν. H δημοσκόπηση είχε άλλωστε δώσει μια γεύση των δυσκολιών. Το 38% των
νέων θα ήθελαν από τις εφημερίδες να δημοσιεύουν θέματα που τους αφορούν
περισσότερο. Το 37% ζητούν από τους δημοσιογράφους να δίνουν περισσότερες
εξηγήσεις. Το 33% θέλουν μια πιο «ελκυστική» παρουσίαση. Το 32% βρίσκουν τις
εφημερίδες ακριβές. Δεν λείπουν και οι εκπλήξεις: το ποσοστό των νέων που θα
ήθελαν οι εφημερίδες να είναι πιο αστείες δεν ξεπερνά το 22%.

Δύσκολο, όσο και γοητευτικό, να ικανοποιήσεις ένα τόσο πολύχρωμο, τόσο
αντιφατικό, τόσο απαιτητικό κοινό. Κι αν, όπως επιθυμεί το 84% των νέων,
ενσωματώναμε την ανάγνωση και τη μελέτη του Τύπου στο πρόγραμμα των σχολείων;