Οδοιπορικό στα Πομακοχώρια της Θράκης

Μητέρα μεταφέρει το μωρό της στην πλάτη, στο πομάκικο χωριό Πόρτα

Ζουν στα 160 σπαρμένα στην ορεινή Ροδόπη χωριά τους. Μιλούν την δική τους
ιδιαίτερη γλώσσα και αποτελούν το 35% της μουσουλμανικής μειονότητας της
Θράκης. Είναι ο κόσμος των 40.000 Πομάκων, των σλαβόφωνων μουσουλμάνων, με
ιστορία που χάνεται στα βάθη των αιώνων και παράδοση πλούσια, αλλά άγνωστη
στους περισσότερους από εμάς. Ένας κόσμος που ξεδιπλώνεται στις σελίδες του
οδηγού «Τα Πομακοχώρια της Θράκης» (εκδ. Οδυσσέας), που υπογράφουν οι
εκπαιδευτικοί Νίκος Κόκκας και Ραχμή Μεχμεταλή και ο ιστορικός – κοινωνιολόγος
Νίκος Κωνσταντινίδης.

Παραμύθια, παροιμίες, ήθη και έθιμα, τραγούδια (σταθείτε στην εκδοχή
του «Γεφυριού της Άρτας») ακόμη και συνταγές μαγειρικής επιχειρούν όχι μόνο να
συστήσουν στους αναγνώστες την πραγματικότητα των Πομάκων, αλλά και να τους
παρασύρουν σε ένα ταξίδι από τον Νέστο έως τον Έβρο μέσα από τους χάρτες και
τις έγχρωμες φωτογραφίες που έχουν αποτυπώσει φορεσιές, υφαντά, πέτρινα
γεφύρια, νερόμυλους, τζαμιά και τεκέδες, λαϊκά παραδοσιακά όργανα και πολλά
χαμόγελα.

Το οδοιπορικό στον κόσμο των Πομάκων όμως περιλαμβάνει και μια πρώτη ξενάγηση
στην ιδιαίτερη γλώσσα τους, που «διατηρεί στοιχεία της παλαιοσλαβικής που
φέρουν ελληνικές ρίζες» μέσα από ένα λεξικό φράσεων πρώτης ανάγκης, ενώ όσοι
έχουν την διάθεση να μάθουν περισσότερα δεν έχουν παρά να ανατρέξουν στη
βιβλιογραφία, αλλά και στην πλούσια λίστα με ιστοσελίδες, που προσφέρουν
σχετικές πληροφορίες.

«Σκοπός μας ήταν να παρουσιάσουμε το σύνολο των ορεινών αμιγών χωριών
των Πομάκων, προσφέροντας μια εικόνα όχι μόνον του πολιτισμού και της γλώσσας
τους, αλλά και της σημερινής τους καθημερινότητας», εξηγεί στα «NEA» ο Νίκος
Κόκκας, που ζει στην Ξάνθη και έχει εργαστεί ως καθηγητής στα Πομακοχώρια.

Οι δυσκολίες δεν έλειψαν, ωστόσο, στα τέσσερα χρόνια που χρειάστηκαν για να
ολοκληρωθεί η έρευνα. Και ενώ πολλοί ήταν εκείνοι που είχαν τη διάθεση να
βοηθήσουν δεν ήταν λίγοι και εκείνοι που «προσπάθησαν να αποκρύψουν σκοπίμως
στοιχεία», όπως λέει ο κ. Κόκκας. Αυτός είναι και ο λόγος που αρχειακές πηγές
και προφορικές μαρτυρίες συνδυάστηκαν, ώστε να αποφευχθούν λάθη και
παραλείψεις.

INFO

«Τα Πομακοχώρια της Θράκης», εκδόσεις Οδυσσέας, σελ. 238, τιμή 18 ευρώ.